جام جهانی فوتبال از زمان آغاز در سال ۱۹۳۰ تاکنون تنها در ۱۹ کشور برگزار شده است. این رقابتها هر چهار سال میلیاردها بیننده در سراسر جهان دارند. دادههای منتشرشده نشان میدهد فرصت میزبانی این رویداد بزرگ ورزشی در طول تاریخ عمدتا در اختیار گروه محدودی از کشورها بوده و برخی کشورها چندین بار این مسئولیت را برعهده گرفتهاند.
بر اساس این آمار، مکزیک با میزبانی سه دوره جام جهانی در سالهای ۱۹۷۰، ۱۹۸۶ و ۲۰۲۶ در صدر فهرست قرار گرفته است. پس از آن کشورهایی مانند آلمان، فرانسه، ایتالیا، برزیل و ایالات متحده قرار دارند که هر کدام دو بار میزبان این رقابتها بودهاند.
اروپا مرکز اصلی میزبانی جام جهانی
اروپا در طول تاریخ جام جهانی بیشترین نقش را در میزبانی این رقابتها داشته است. در مجموع ۱۱ دوره جام جهانی در کشورهای اروپایی برگزار شده که شامل آلمان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، انگلستان، سوئد، سوئیس و روسیه میشود.
پس از اروپا، آمریکای جنوبی با پنج دوره میزبانی در رتبه بعدی قرار دارد. در مقابل، آسیا و آفریقا تا قرن بیست و یکم سهمی از میزبانی این رقابتها نداشتند و در سالهای اخیر وارد فهرست میزبانان شدهاند.
معیارهای انتخاب میزبان جام جهانی
فرآیند انتخاب میزبان جام جهانی در دهههای اخیر رقابتیتر شده است. فدراسیون بینالمللی فوتبال پیشنهادهای کشورها را بر اساس مجموعهای از معیارها بررسی میکند که شامل ظرفیت ورزشگاهها، زیرساختهای حملونقل، امکانات اقامتی، برنامههای امنیتی، تضمینهای مالی و طرحهای پایداری است.
در سالهای اخیر فیفا تلاش کرده است دامنه جغرافیایی این مسابقات را گسترش دهد. آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ نخستین کشور آفریقایی بود که میزبان جام جهانی شد. روسیه در سال ۲۰۱۸ میزبان مسابقات بود و قطر در سال ۲۰۲۲ به نخستین کشور خاورمیانه تبدیل شد که این رقابتها را برگزار کرد. این تحولات نشان میدهد جام جهانی به تدریج از تمرکز سنتی در اروپا و آمریکای جنوبی فاصله گرفته و به یک رویداد واقعا جهانی تبدیل شده است.
با افزایش تعداد تیمها و رشد نیازهای زیرساختی، مدل میزبانی جام جهانی نیز در حال تغییر است. فیفا در سالهای اخیر تمایل بیشتری به پیشنهادهای مشترک چند کشور نشان داده است. جام جهانی ۲۰۲۶ که هماکنون توسط ایالات متحده، مکزیک و کانادا برگزار میشود، با حضور ۴۸ تیم و بیش از ۱۰۰ مسابقه بزرگترین دوره تاریخ این رقابتها است.
آینده میزبانی جام جهانی
مدل میزبانی جام جهانی در حال تجربه یکی از بزرگترین تغییرات خود است. فیفا میزبانان دو دوره پس از سال ۲۰۲۶ را نیز مشخص کرده است. جام جهانی ۲۰۳۰ به طور مشترک در اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار میشود. برای بزرگداشت صدمین سالگرد نخستین جام جهانی، چند مسابقه افتتاحیه در اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه نیز برگزار خواهد شد. این طرح میزبانی شش کشوری در اواخر سال ۲۰۲۴ به طور رسمی تصویب شد.
چهار سال بعد از آن نیز عربستان سعودی میزبان جام جهانی ۲۰۳۴ خواهد بود و به دومین کشور خاورمیانه تبدیل میشود که این رقابتها را برگزار میکند. این تصمیمها نشاندهنده تاکید فیفا بر گردش منطقهای میزبانی و گسترش نفوذ جهانی فوتبال است.
