بررسی عملکرد وزرای دولت چهاردهم؛ کابینهای در میانه بحرانها و جنگ
به گزارش خط بازار؛ دولت چهاردهم در یکی از ملتهبترین مقاطع تاریخ معاصر ایران کار خود را آغاز کرد. از یک سو، شکلگیری این دولت محصول سانحه سقوط بالگرد رئیسجمهور پیشین بود و از سوی دیگر، مراسم تحلیف آن با ترور اسماعیل هنیه در تهران گره خورد. بااینحال، نقطه عطف و سختترین آزمون این کابینه، «جنگ ۱۲ روزه» در خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵) بود؛ رویارویی مستقیمی که با مداخله نظامی آشکار ایالات متحده و حمله به تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان همراه شد و ایران نیز با هدف قرار دادن پایگاه العدید قطر به آن پاسخ داد.
در چنین مختصات بحرانزدهای، ارزیابی عملکرد ۱۷ وزیر کابینه مسعود پزشکیان نیازمند تفکیک دقیق «وعدهها» از «عملکرد واقعی» و عبور از فضاسازیهای رسانهای است. در این گزارش، کارنامه وزرای کلیدی دولت بر اساس دادههای قابلراستیآزمایی و شاخصهای برنامه هفتم توسعه بررسی شده است.
۱. دیپلماسی در سایه جنگ
مدیریت بحران بهجای توافق اقتصادیعباس عراقچی (وزارت امور خارجه)کارنامه عراقچی در این دوره بیش از آنکه با «رفع تحریمها» یا «توافق نهایی اقتصادی» گره خورده باشد، با «مدیریت بحران» تعریف میشود. شواهد نشان میدهد استراتژی وزارت خارجه بر چهار محورِ همسایگان، توازن دیپلماتیک، پیشبرد سند ۲۵ ساله با چین و مدیریت تخاصم با غرب استوار بوده است.
در جریان جنگ، عراقچی اگرچه از «هماهنگی میدان و دیپلماسی» سخن گفت، اما در موضعی واقعبینانه اعتراف کرد که «دیپلماسی اولین قربانی جنگ بود». درمجموع، ادعاهایی نظیر «مجبور کردن آمریکا به مذاکره» بیشتر موضع سیاسی این نهاد است، اما فعال نگهداشتن کانالهای ارتباطی با اروپا و جلوگیری از فروپاشی کامل ساختار دیپلماتیک در شرایط جنگی، دستاورد غیرقابلانکار این وزارتخانه محسوب میشود.
۲. پیشتازان اجرای برنامه هفتم
سیدرضا صالحیامیری (میراث فرهنگی) و حسین سیمایی صراف (علوم)بر اساس گزارش خبرگزاری میراثآریا به نقل از ارزیابیهای مجلس، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با تحقق بیش از ۶۵ درصد از احکام برنامه هفتم، عنوان موفقترین دستگاه اجرایی را به خود اختصاص داده است. پیگیری پرونده ثبت جهانی الموت، ساماندهی دیپلماسی گردشگری و تدوین کلانپروژه «ایران؛ آغاز هر داستان» برای گردشگری پساجنگ، از مهمترین برنامههای اولویتدار سیدرضا صالحیامیری در سال ۱۴۰۵ است.
در وزارت علوم نیز عملکرد قابلتوجهی ثبت شده است. گزارشهای آبان ۱۴۰۴ نشان میدهد ۷۶ درصد از تکالیف سال اول برنامه هفتم در این وزارتخانه اجرایی شده است. رشد ۳۲ درصدی نمایهسازی مجلات ایرانی، افزایش سرانه مقاله به ۱.۲ و رشد چشمگیر فروش شرکتهای دانشبنیان (از ۱۱۳ به ۲۶۹ همت) از نقاط قوت کارنامه سیمایی صراف است.
بااینحال، سهم اعتبارات پژوهش از تولید ناخالص داخلی همچنان روی عدد ۰.۲۶ درصد متوقف مانده که تا هدف ۲ درصدی برنامه هفتم فاصله زیادی دارد.
۳. چالشهای زیرساختی و تیغ کند استیضاح
فرزانه صادق (راه و شهرسازی) و عباس علیآبادی (نیرو)وزارت راه و شهرسازی یکی از پرحاشیهترین نهادهای دولت چهاردهم بوده است. انتقادات به عملکرد سازمان بنادر، انسداد سامانه ثبتنام مسکن و التهاب بازار حملونقل، باعث شد تا اردیبهشت ۱۴۰۴ طرح استیضاح فرزانه صادق با حدود ۷۰ امضا در مجلس کلید بخورد.
بااینحال، آغاز جنگ ۱۲ روزه در خردادماه، این روند را متوقف کرد. طرح استیضاح هرگز اعلام وصول نشد و با حمایت مستقیم رئیسجمهور، وی به کار خود ادامه داد.
در وزارت نیرو، عباس علیآبادی با انتقادات تند برخی رسانهها مواجه است. بااینوجود، آمارهای رسمی ساتبا (اردیبهشت ۱۴۰۵) نشان میدهد ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر به مرز ۶۰۰۰ مگاوات رسیده (ظرفیت کل موجود) و ظرفیت حرارتی نیز از ۹۳ هزار به ۹۹ هزار مگاوات افزایش یافته است. فارغ از القاب رسانهای، وزارت نیرو کارنامهای ترکیبی از توسعه ظرفیتها و چالشهای جدی در تأمین پایدار انرژی دارد.
۴. تغییرات در تیم اقتصادی و ابهامات مدیریتی
سیدعلی مدنیزاده (اقتصاد) و احمد دنیامالی (ورزش)پس از استیضاح و برکناری عبدالناصر همتی در اسفند ۱۴۰۳، سیدعلی مدنیزاده (اقتصاددان و رئیس پیشین دانشکده اقتصاد دانشگاه شریف) در اواخر خرداد ۱۴۰۴ سکان وزارت اقتصاد را به دست گرفت. ارزیابی دقیق عملکرد او نیازمند زمان و انتشار شاخصهای کلان اقتصادی در دوران پس از جنگ است.
در وزارت ورزش و جوانان نیز، احمد دنیامالی وضعیتی مبهم دارد. کارنامه او آمیختهای از پیگیریهای زیرساختی (نظیر وعده بازسازی ورزشگاه آزادی تا پایان ۱۴۰۵ و تخصیص زمین برای مسکن قهرمانان) و فشارهای نظارتی است. در آذر ۱۴۰۴، زمزمههای استیضاح وی با حدود ۲۵ امضا و در ۱۰ محور به گوش رسید.
با توجه به فقدان دادههای کافی و راستیآزمایینشده در خصوص پیشرفت فیزیکی پروژهها، قضاوت قطعی درباره عملکرد این وزارتخانه زودهنگام است. در سوی دیگر، احمد میدری در وزارت تعاون نیز با گمانهزنیهایی مبنی بر تغییر مواجه است.
جمعبندی
دولت چهاردهم تاکنون توانسته از طوفان ترور، تغییرات ناگهانی و یک جنگ نظامی مستقیم عبور کند. ارزیابی کارنامه وزرا نشان میدهد دستگاههایی مانند ارتباطات، بهداشت و میراث فرهنگی توانستهاند ثبات مدیریتی خود را حفظ کنند، درحالیکه تیم اقتصادی و زیرساختی (راه، نیرو و تعاون) همچنان زیر فشار شدید افکار عمومی و مجلس قرار دارند. بقای این کابینه در سال ۱۴۰۵ به گذار موفق از اقتصاد پساجنگ و تحقق عملی وعدههای بر زمینمانده بستگی دارد.
منبع: خط بازار
