جنگ با سایه‌های دروغین
به گزارش خط بازار؛ شبه قاره هند امروز با چالشی روبه‌روست که شاید دو دهه پیش حتی در تخیل هم نمی‌گنجید. تصور کنید صبح از خواب بیدار می‌شوید و در شبکه‌های اجتماعی، ویدیویی از خودتان می‌بینید که در حال انجام کاری هستید که هرگز انجام نداده‌اید. این کابوسی است که این روزها برای بسیاری از هندی‌ها به واقعیت تبدیل شده است.
پدیده‌ای به نام «دیپ فیک » که با استفاده از هوش مصنوعی، تصاویر و ویدیوهای جعلی می‌سازد، حالا به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این کشور ۱.۴ میلیارد نفری و بزرگ‌ترین دموکراسی دنیا تبدیل شده است. ماجرا وقتی جدی‌تر می‌شود که بدانیم این فناوری در سال گذشته رشدی ۳۰۰ درصدی داشته است. این آمار نگران‌کننده را ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، در کنفرانسی در بمبئی اعلام کرد و هشدار داد که این روند می‌تواند اعتماد عمومی در جامعه هند را به‌شدت تضعیف کند. اما چرا هند تا این حد در برابر این پدیده آسیب‌پذیر است؟
پاسخ را باید در ترکیب پیچیده‌ای از عوامل جست‌وجو کرد. هند کشوری است با تنوع فرهنگی و زبانی گسترده، جایی که بیش از ۶۵۰ هزار روستا به اینترنت دسترسی دارند و روزانه میلیون‌ها ویدیو از طریق واتساپ و تلگرام دست به دست می‌شود. فراموش نکنیم سرعت رشد اقتصادی هندوستان از سرعت توسعه انسانی آن مدت زیادی است پیشی گرفته، لذا این بستر گسترده ارتباطی، در کنار شکاف عمیق سواد دیجیتالی میان مناطق شهری و روستایی، زمینه مساعدی برای گسترش محتوای جعلی و تولید انواع شایعه فراهم کرده است.
نگاهی به آمار پلیس سایبری هند نشان می‌دهد که تنها در سال گذشته ۲۵ هزار شکایت مرتبط با دیپ فیک در این کشور ثبت شده است. جالب اینجاست که ۷۰ درصد این شکایات مربوط به سوءاستفاده از تصاویر افراد مشهور بوده و ۳۰درصد باقی‌مانده، شهروندان عادی را هدف قرار داده است. این آمار نسبت به سال قبل رشدی ۱۵۰درصدی را نشان می‌دهد .
صنعت سرگرمی هند، معروف به بالیوود، که سالانه بیش از ۱۰۰۰ فیلم تولید می‌کند و درآمدی معادل ۲.۵ میلیارد دلار دارد، یکی از قربانیان اصلی این پدیده است. ستارگان این صنعت با تشکیل انجمنی، خواستار حمایت قانونی در برابر سوءاستفاده از تصاویرشان شده‌اند و تاکنون بیش از ۱۰۰ شکایت حقوقی در این زمینه ثبت کرده‌اند
اما مشکل فراتر از صنعت سرگرمی است، دمیس هساباس، بنیانگذارDeepMind، در مصاحبه‌ای با رسانه‌های هندی فاش کرد که دیپ فیک سالانه 2میلیارد دلار به اقتصاد در آستانه شکوفایی هند آسیب می‌زند و بیش از ۵۰ هزار نفر قربانی کلاهبرداری‌های مرتبط با آن شده‌اند. این رقم در کشوری که در حال توسعه است و با چالش‌های اقتصادی متعددی دست و پنجه نرم می‌کند، بسیار قابل توجه است.
خوشبختانه، واکنش‌ها به این تهدید فزاینده آغاز شده است، اخیرادولت هند کارگروهی ۵۰ نفره متشکل از متخصصان فناوری و حقوقدانان تشکیل داده تا قوانین جامعی برای مقابله با این پدیده تدوین کنند. شرکت‌های نوپای هندی با سرمایه‌گذاری 6میلیون دلاری در حال توسعه نرم‌افزارهایی هستند که می‌توانند با دقت ۹۵ درصدی محتوای جعلی را شناسایی کنند.
غول‌های فناوری جهان نیز وارد میدان شده‌اند. گوگل، به رهبری سوندار پیچای که خود اصالتا هندی است، مرکز تحقیقاتی با ۲۰۰ متخصص تأسیس کرده و بودجه‌ای ۵۰ میلیون دلاری به این پروژه اختصاص داده است. متا، شرکت مادر فیسبوک، نیز ۵۰۰ متخصص هندی را برای مقابله با این پدیده استخدام کرده است.
در عرصه آموزش نیز اقدامات مهمی در حال انجام است. موسسات آموزشی هند با بودجه‌ای ۲.۴ میلیون دلاری، برنامه گسترده‌ای را برای آموزش سواد دیجیتال آغاز کرده‌اند. این برنامه که با همکاری ۱۵۰ دانشگاه برتر هند اجرا می‌شود، تاکنون به ۵ میلیون دانش‌آموز و دانشجو آموزش داده است. همچنین، مرکز آموزش خبرنگاری دیجیتال تأسیس شده که ۱۰ هزار خبرنگار را در زمینه شناسایی محتوای جعلی آموزش داده است.
اما آیا این اقدامات کافی است؟ متخصصان امنیت سایبری هند هشدار می‌دهند که فناوری دیپ فیک هر سه ماه پیشرفته‌تر می‌شود و روش‌های جدیدی برای فریب الگوریتم‌های تشخیص ابداع می‌شود. آنها معتقدند بدون همکاری جهانی و اقدامات هماهنگ بین‌المللی نمی‌توان با این تهدید فزاینده مقابله کرد.
با افزایش ضریب نفوذ اینترنت در هند به ۸۰ درصد تا سال ۲۰۲۵، این چالش جدی‌تر خواهد شد. وزارت فناوری اطلاعات هند در حال تدوین سند ملی مبارزه با دیپ فیک است که قرار است تا پایان سال جاری نهایی شود. این سند که با مشارکت متخصصان داخلی و بین‌المللی تهیه می‌شود، می‌تواند نقطه عطفی در مبارزه با این پدیده باشد. تجربه هند در مواجهه با دیپ فیک، درس‌های مهمی برای سایر کشورهای در حال توسعه دارد، که شاید مهم‌ترین آن آموزش عمومی در مواجهه با این پدیده است.
همچنین این تجربه نشان می‌دهد که مقابله با چنین چالشی نیازمند رویکردی چندجانبه است که همزمان به آموزش، قانون‌گذاری، توسعه فناوری و همکاری بین‌المللی توجه داشته باشد. در نهایت، موفقیت در این نبرد نه تنها به امنیت دیجیتال، بلکه به آینده دموکراسی در عصر دیجیتال گره خورده است، که صد البته این مورد ذکر شده تنها یکی از هزاران تهدید موجود است.
کامران مشفق آرانی
منبع: خط بازار
