پایان وابستگی امارات به تنگه هرمز/ ابوظبی: تنگه باز هم شود «وابستگی صفر» مد نظر است
به گزارشخط بازار؛ هسته اصلی برنامه امارات، توسعهٔ عظیم بنادر شرقی دیبا، فجیره و خور فکان است که در خارج از تنگه و در ساحل دریای عمان قرار دارند.
در حالی که جهان در انتظار بازگشایی کامل تنگه هرمز، پس از امضای توافق موقت صلح بین ایران و ایالات متحده است، امارات متحده عربی روی یک برنامه بسیار بلندپروازانه کار میکند تا وابستگی خود به این گذرگاه حیاتی را پایان دهد.
تانی الزیودی، وزیر تجارت خارجی امارات، در یک مصاحبه گفت: «ما به سمت وابستگی صفر به تنگه هرمز حرکت میکنیم و این صرفنظر از باز یا بسته بودن آن است. این تنگه باز خواهد شد و امیدواریم که به زودی این اتفاق بیفتد، اما ما برنامه جدید را متوقف نخواهیم کرد.
بسته شدن مؤثر تنگه هرمز از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل در اواخر فوریه حملات خود به ایران را آغاز کردند، اهمیت حیاتی این آبراهه را برای تأمین جهانی انرژی و سایر کالاها، از کود و هلیوم گرفته تا آلومینیوم، برجسته کرده است.
امارات پیشتر از توانایی خود برای دور زدن نسبی این تنگه بهره برده و با استفاده از یک خط لوله موجود، بخشی از نفت خام خود را از طریق بنادر واقع در ساحل شرقی خود به جریان انداخته است.
این کشور همچنین در هفتههای اخیر موفق شده است محمولههای نفتی را از طریق تنگه هرمز جابهجا کند و کشتیها برای جلوگیری از شناسایی، سیستم شناسایی خود را خاموش کردهاند.
به گفته الزیودی، هسته اصلی برنامه امارات، توسعهٔ عظیم بنادر شرقی دیبا، فجیره و خور فکان است که در خارج از تنگه و در ساحل دریای عمان قرار دارند. او افزود که امارات حداقل یک بندر جدید دیگر نیز در همین خط ساحلی خواهد ساخت.
خطوط لولهای که تنگه هرمز را دور میزنند
وی گفت که این طرح با سرمایهگذاری قابلتوجهی در خطوط لوله جدید و همچنین شبکههای ریلی و جادهای همراه خواهد بود؛ پروژههایی که ارتباط بین بنادر شرقی و میادین نفت و گاز و تأسیسات نفتی کشور را بهبود میبخشند.
الزیودی گفت که امارات علاوه بر تسریع در ساخت یک خط لوله دوم که در اواسط ماه مه اعلام شد و مقدار نفت خام قابل صادرات از طریق فجیره را دو برابر میکند، به فکر ساخت سومین خط لوله نفتی نیز هست.
به گفته او، این کشور گزینههای بیشتری را برای تضمین صادرات پتروشیمی، گاز طبیعی مایع (الانجی) و سایر محصولات انرژی بررسی میکند.
اگرچه وی هزینه و جدول زمانی این پروژهها را ارائه نکرد و گفت که در مرحله برنامهریزی هستند، اما تکمیل آنها احتمالاً به دهها میلیارد دلار نیاز دارد.
او گفت: «جهتگیری از قبل وجود دارد و ما در حال انجام تمام مطالعات امکانسنجی برای ادامه کار هستیم. در این شرایط سخت، شما همیشه نقاط ضعف خود را شناسایی میکنید و روی آنها کار میکنید.»
پیش از جنگ، حدود یک پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور میکرد و بسته شدن آن با افزایش تورم، بر اقتصاد جهانی تأثیر گذاشته است.
کاهش وابستگی امارات به این تنگه به هیچ وجه آسان نخواهد بود. خطوط لوله ممکن است در نهایت این کشور عضو سابق اوپک را قادر سازد تمام یا بیشتر نفت خام و فرآوردههای نفتی خود را به بنادر شرقی بفرستد، اما تغییر مسیر سایر کالاها مانند گاز طبیعی مایع و آلومینیوم دشوارتر خواهد بود.
علاوه بر این، امارات برای واردات خود به شدت به بنادر خلیجفارس خود مانند جبلعلی – بزرگترین مرکز کانتینری جهان در خارج از آسیا – وابسته است. حمل کالا با کامیون از بنادر شرقی به شهرهای بزرگ مانند دبی و ابوظبی پرهزینهتر خواهد بود.
الزیودی گفت که این هزینهها با توسعهٔ بزرگ خطوط ریلی جبران خواهد شد و هر دو بندر جبلعلی و بندر خلیفهٔ ابوظبی، به عنوان مراکز اصلی توزیع مجدد باقی خواهند ماند.
امارات در حال حاضر یک پایانه صادرات گاز طبیعی مایع در داخل خلیجفارس اداره میکند. این کشور در حال ساخت پروژه دیگری نیز در خلیج فارس است که ظرفیت صادراتی آن را بیش از دو برابر خواهد کرد.
حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران – که تهران را بر آن داشت تا به سایر کشورهای حاشیه خلیجفارس حمله کند – شوکی بیسابقه برای کشوری بود که اقتصاد خود را بر پایه تجارت آزاد و کشتیرانی بنا نهاده و پناهگاهی از جنگهای خاورمیانه بوده است.
ایران نزدیک به ۳۰۰۰ پهپاد و موشک بالستیک به سمت امارات شلیک کرد که بیش از هر کشور دیگری بود. اگرچه اکثریت قریببهاتفاق آنها رهگیری شدند، اما برخی به تأسیسات حیاتی انرژی و بنادر از جمله فجیره در ساحل شرقی آسیب رساندند.
امارات تا حدی بسته شدن تنگه هرمز را با افزایش واردات محمولههای کانتینری از طریق خور فکان و صادرات نفت از فجیره جبران کرده است. خط لوله موجود با ظرفیت ۱٫۵ میلیون بشکه در روز از میادین نفتی به بندر فجیره، به عنوان یک شریان حیاتی عمل کرد.
الزیودی گفت که حمل و نقل هوایی نقش مهمی در جابهجایی بسیاری از کالاها ایفا کرد – هرچند با هزینهای بسیار بیشتر از حمل و نقل دریایی. همچنین رویه تحویل و ترخیص کالا در بنادر کشورهایی مانند مصر و هند نیز مورد استفاده قرار گرفت.
امارات که بر اهمیت تنگه هرمز برای اقتصاد خود تأکید دارد، همواره اعلام کرده است که ایران باید آن را بازگشایی کرده و اجازه عبور آزاد را بدهد. این کشور به همراه ایالات متحده، اروپا و سایر کشورهای حاشیه خلیجفارس، در برابر استدلال ایران مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی حتی پس از پایان جنگ نیز میتواند عوارض عبور دریایی دریافت کند، مقاومت میکند.
امارات در بیانیهای این هفته اعلام کرد: «جریان بیوقفه تردد از طریق تنگه هرمز» برای «پیشبرد امنیت، ثبات و رفاه اقتصادی در سطوح منطقهای و جهانی» حیاتی است.
