مجوز اوفک آمد، سازوکار تحریم ماند

لغو این ممنوعیت‌ها چه تأثیری در صادرات نفت و مشتقات آن خواهد داشت؟ آیا این مجوز ۶۰ روزه به مشتریان ایران این سیگنال را می‌دهد که به‌صورت رسمی وارد مذاکره و خرید از ایران شوند یا مبادلات مالی خود را به صورت شفاف دنبال کنند؟ آیا ایران، آمادگی بازگشت برای دریافت دلارهای نفتی از سیستم بانکی را دارد؟‌

نگرانی خریداران از پرداخت وجه خرید نفت ایران ازطریق بانک

حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فراورده‌های نفتی و پتروشیمی می‌گوید: «برداشته شدن تحریم‌های بانک مرکزی در کنار رفع تحریم‌های ۶۰ روزه، این امکان را فراهم می‌کند تا مشتریان ایران، با خیال آسوده‌تری به خریداری نفت، پتروشیمی و سایر فرآورده‌های نفتی از ایران اقدام کنند».

حال این سؤال مطرح است که اگر مبادلات ارزی حاصل از فروش نفت از طریق سیستم بانکی انجام گیرد، منجر به شناسایی مسیرها و احتمال تحریم‌های سخت‌گیرانه‌تر در صورت عدم توافق پس از ۶۰ روز، نخواهد شد؟‌

حسینی در این رابطه می‌‌گوید: «اجباری در دریافت وجه ازطریق بانک‌ وجود ندارد، علاوه بر اینکه هنوز این آمادگی نه در طرف ایرانی و نه در طرف خریدار برای مبادلات بانکی وجود ندارد. ازسویی بانک‌های کشورهای دیگر به این سرعت حاضر نیستند وارد مبادلات بانکی با ایران شوند، زیرا این توافق موقت است و هنوز نتیجه نهایی آن مشخص نیست، بنابراین طبیعی است که اعتماد نکنند. مگر اینکه درصورت حواله ارزی در پرداخت‌ها ایجاد مشکل نکنند و نه چیز بیشتر از این.

بنابراین نباید انتظار داشته باشیم که بانک‌های بین‌المللی حاضر به گشایش ال‌سی در بانک‌های ایرانی شوند. همچنین باید در نظر داشت که حتی پس از امضای برجام، روابط بانکی ایران با سایر کشورها به روال عادی برنگشت و کماکان ایران، روال دوران تحریم را در پیش گرفت و اکنون نیز انتظار می‌رود که این روند ادامه‌دار باشد، زیرا هم ایران و هم مشتریان ما به سیستم دوران تحریم عادت کرده‌اند»

روال تحریم پابرجاست و شرکت‌ها با نام اصلی وارد معامله نمی‌شوند

او در ادامه می‌افزاید: «در حال حاضر مهم آن است که خریدارانی که پیش‌تر جرئت خرید نفت از ایران را از ترس تحریم‌های ثانویه آمریکا نداشتند، اکنون بپذیرند که نفت ایران را خریداری کنند و پرداخت را به حساب‌های اصلی شرکت ملی نفت ایران در خارج از کشور داشته باشند و دیگر سراغ صرافی‌ها و تراستی‌ها نروند. البته این احتمال بیشتر است که هنوز هم مشتریان حاضر نباشند با نام شرکت‌های اصلی خود وارد معامله شوند و به اسم دفاتر فرعی، نفت ایران را خریداری کنند».

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فراورده‌های نفتی و پتروشیمی در ادامه به مزیت مهم دیگری اشاره می‌کند که ازطریق تعلیق تحریم‌ها برای ایران حاصل شده است: «این مجوز فضا را برای ایران فراهم می‌کند تا هم نفت را با قیمت بهتر بفروشیم و هم مشتریانی مانند هند و دیگر کشورهای جنوب‌شرقی آسیا که پیشتر مشتری‌های دائمی ایران بودند، دوباره به بازار ایران بازگردند و به‌ اصطلاح، دسترسی به تانکرهای نفتی برای ایران بیشتر شود و دردسرهای اجاره کشتی و بیمه‌ با هزینه‌های گزاف را نداشته باشیم».

کاهش تخفیف نفتی ایران به زیر پنج دلار در هر بشکه

حسینی به مهم‌ترین مشتری نفتی ایران نیز اشاره کرده و می‌افزاید: «رفع این تحریم‌ها هرچند موقت، سبب می‌شود تا تخفیف‌های نفتی ایران کاهش پیدا کند. همین اکنون نیز تخفیف نفتی ایران به زیر پنچ دلار در هر بشکه رسیده که پیشرفت خوبی است، زیرا در زمان جنگ این تحفیف‌ها حدود ۱۲ دلار در هر بشکه بود. این در حالی است که عراق همین اکنون هم مجبور است محموله‌های نفتی خود را با تخفیف‌های ۲۵ دلاری در هر بشکه در بازار چین به فروش برساند که امکان رقابت داشته باشد».

رقابت روسیه و ایران در چین، جدی نیست

از او درباره رقابت ایران و روسیه در بازار چین می‌پرسم. او در این باره نظری متفاوت از برخی مؤسسات رصد نفت می‌دهد که جالب توجه است: «مشتری‌های نفتی ایران تیپات‌ها بودند و ایران به آنها نفت سنگین خود را می‌فروخت، اما روسیه عمدتا اقدام به فروش نفت سبک خود به سایر پالایشگاه‌های چین می‌کند که فقط همین موضوع نشان می‌دهد رقابت خاصی بین تهران و مسکو پس از توافق ایران و آمریکا به وجود نیامده است».

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی همچنین به بازار چین اشاره کرده و می‌گوید: «چین باید روزانه حدود ۱۱ میلیون و ۴۰۰هزار بشکه نفت وارد کند و در این بین، صادرات یک میلیون و ۶۰۰هزار بشکه‌ای ایران و سه میلیون بشکه‌ای روسیه، مشکلی را از این کشور حل نمی‌کند. در بازه زمانی جنگ، چین مجبور شد روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت از ذخایر خود برداشت کند تا نیاز پالایشگاه‌های خود و کشورهای مشترک‌المنافع خود مانند کره‌شمالی و کامبوج را برطرف کند. اکنون چین در تلاش است تا ذخایر استراتژیک خود را که مورد استفاده قرار داده، دوباره کامل کند که این مسئله هم می‌تواند روی قیمت نفت اثرگذار باشد»

احتمال بازگشت قیمت نفت به ۸۰ دلار؛ به‌زودی

در کنار بررسی این موارد، حسینی پیش‌بینی افزایش قیمت نفت را در آینده نزدیک می‌دهد. به گفته او، در حال حاضر نفت‌های روی آب و نفت‌های موجود در ذخایر و انبارها در حال فروش هستند و تراکم عرضه، منجر به کاهش قیمت شده است، اما با تخلیه بار نفتکش‌ها و مدت زمانی‌که برای بازگشت آنها به مبدأ لازم است و در کنار آن افزایش تولید پالایشگاه‌ها در این مدت، سبب می‌شود عرضه نفت برای مدتی کاهش پیدا کند که به تبع آن، شاهد افزایش قیمت نفت به بیش از ۸۰ دلار خواهیم بود»

او در ادامه به توقف تولید پالایشگاه‌‌های خریدار نفت ایران و کشورهای عربی اشاره کرده و می‌گوید: «این پالایشگاه‌ها از فرصت ایجاد شده در جنگ استفاده و اورهال کرده‌اند و اکنون آماده هستند که با ظرفیت بیشتری برای تولید اقدام کنند و همین امر نیز موجب افزایش تقاضا خواهد شد و طبیعی است که این مورد هم سبب شود تا قیمت نفت روند صعودی خود را بازیاید».