ذغال سنگ روسیه، برگ برنده ایران در اقتصاد جهان!

جنگ میان آمریکا و ایران منجر به ایجاد تغییرات گسترده در نقشه جغرافیایی جهان شده است. ایران به واسطه موقعیت ژئوپولیتیکی منحصر به فرد خود به عنوان نقطه اتصال شرق و غرب، اکنون کنترل آبراه استراتژیک هرمز را در دست گرفته و همین امر سبب شده تا قیمت نفت به رکوردهای تازه ای در بازار جهانی دست یابد.

جهش قیمت نفت و ایجاد تکانه های شدید اقتصادی ناشی از آن نهایتا سبب شد تا وزارت خزانه داری آمریکا تحریم های نفتی ایران و روسیه را موقتا لغو کرد. بنا بر گزارش رویترز، وزارت خزانه داری ایالات متحده به منظور کاهش فشار بر بازار انرژی، روز اردیبهشت ماه، تحریم های نفتی مسکو را مجددا تمدید کرد.

در پی لغو تحریم های نفتی روسیه، بلومبرگ از رشد درصدی ارزش پول ملی این کشور از زمان آغاز جنگ ایران خبر داده که همین امر، روبل را از منظر شیب رشد صعودی ارزش، به پربازده ترین ارز بازار فارکس تبدیل کرده است.

رشد چشمگیر درآمدهای نفتی روسیه

لغو تحریم های نفتی روسیه منجر به رشد درآمدهای ارزی این کشور شده است. بر اساس آخرین داده های وب سایت معتبر CREA که بازار انرژی را به صورت تخصصی مورد بررسی قرار می دهد، میزان درآمدهای نفتی روسیه در ماه آوریل سال جاری میلادی با ۴ درصد رشد در بازه زمانی ماهانه مواجه شده که همین امر، روزانه بیش از ۷۳۴ میلیون یورو به اقتصاد این کشور تزریق می کند.

اما تفکیک محصولات و مشتقات نفتی نشان می دهد که در برخی آیتم ها مانند نفت خام، میزان رشد صادرات ماهانه روسیه در بازه زمانی یاد شده به بالای ۳۶ درصد افزایش یافته و اکنون، پالایشگاه های نفتی دولتی هند و چین نیز از مواهب خرید نفت این کشور بهره مند می شوند.

حتی در مواردی کم سابقه، پالایشگاه های بزرگ دولتی چین همچون پالایشگاه دالیان نیز برای نخستین بار پس از اعمال تحریم های نفتی روسیه پس از آغاز سنگ اوکراین، در ماه آوریل اقدام به واردات نفت از این کشور کرده است.

افزایش خرید هند و پتانسیل رشد بازار ترانزیت ایران

اگرچه محاصره غیرقانونی آمریکا در دریای عمان، منجر به کاهش قابل توجه بار مبادلاتی بنادر جنوبی کشورمان شده، اما بر اساس آخرین شواهد، تردد نفتکش های روسیه از تنگه هرمز همچنان به صورت روان ادامه داشته و نیروهای نظامی ایران یا آمریکا، مانعی بر سر مسیر سیر آنها ایجاد نکرده اند. آخرین نمونه عبور موفق این نفتکش ها به روز ۲۹ اردیبهشت ماه بازمیگردد.

بر اساس نمودار آماری منتشر شده از سوی موسسه تحقیقات بازار کپلر، دو کشور چین و هند همچنان جایگاه خود را به عنوان بزرگترین مشتریان نفتی روسیه در ماه آوریل سال جاری حفظ کرده اند.

از سوی دیگر، وب سایت «دیفنس ۲۴» روز ۲۴ آوریل با انتشار گزارشی، از دو برابر شدن واردات نفتی هند از روسیه خبر داد. وب سایت CREA نیز با تایید این گزارش، از رشد ارزش واردات نفتی هند از روسیه به رقم ۵.۳ میلیارد دلار در ماه مارس سال جاری خبر داده که نسبت به بازه زمانی یک سال قبل، بیش از ۱۴۸ درصد رشد داشته است.

اما به نظر می رسد رشد فزاینده واردات نفت و ذغال سنگ روسیه به هند، صرفا مربوط به مساله مسدود بودن تنگه هرمز نداشته و این روند طی سال های اخیر نیز ادامه داشته است. هندی ها در زمان دولت جو بایدن نیز موفق به کسب معافیت تحریمی برای واردات نفت از روسیه شده و این روند در دولت دوم دونالد ترامپ نیز ادامه داشته است.

بنیاد بین المللی واوکانادا (VIF) نیز با انتشار گزارشی این مساله را تایید کرده و می نویسد: «واردات نفت از روسیه برای هند بسیار حیاتی است. چراکه جایگزین های چندانی برای آن وجود ندارد».

باید گفت که مجموع فاکتورهای یاد شده از جمله آزادی تردد نفتکش های روسی در تنگه هرمز، ادامه تعلیق تحریم های نفتی روسیه و نیاز مبرم هند به واردات نفت از این کشور، شرایط ویژه ای برای ترانزیت محصولات نفتی روسیه به ویژه ذغال سنگ را به سمت جنوب آسیا به ویژه هند ایجاد کرده است.

برخورداری ایران از زیرساخت های ریلی و جاده ای مناسب به عنوان حلقه اتصال روسیه به آب های گرم اقیانوس هند، می تواند کشورمان را به هاب ترانزیتی ذغال سنگ، قیر و دیگر مشتقات نفتی میان دو کشور تبدیل کند.