دریاچه انتاریو دقیقا کجاست و چرا برای ترامپ مهم است؟
به گزارش خط بازار؛ دونالد ترامپ، این بار سراغ یکی از دریاچههای بزرگ آمریکای شمالی رفت و یک پست او جنجال به پا کرد. دریاچهای که بیش از چهار قرن است انتاریو نام دارد و بخشی از مرز میان آمریکا و کانادا را تشکیل میدهد محل این مناقشه است. ترامپ روز پنجشنبه ۲۷ اوت با امضای یک فرمان اجرایی دستور داد نام این دریاچه در اسناد و سامانههای رسمی دولت آمریکا به دریاچه آمریکا تغییر کند. اما نکته این است که این اقدام او در میانه جنگ تجاری واشنگتن و اتاوا، بیش از آنکه یک تغییر جغرافیایی ساده باشد، رنگ و بوی سیاسی و نمادین دارد.
فرمان ترامپ وزارت کشور آمریکا را موظف کرده است ظرف ۳۰ روز، نام این دریاچه را در سامانه اطلاعات نامهای جغرافیایی آمریکا تغییر دهد و دستگاههای فدرال نیز از نام جدید در نقشهها، اسناد و مکاتبات خود استفاده کنند. با این حال، این فرمان به معنای آن نیست که کانادا ملزم به پذیرش نام جدید باشد. درواقع واشنگتن نمیتواند نامی را که دولت یا مردم کانادا برای بخش کانادایی این پهنه آبی استفاده میکنند، یکجانبه تغییر دهد.
دریاچه انتاریو دقیقا کجاست و چه اهمیتی دارد؟
این دریاچه در شرقیترین بخش مجموعه پنج دریاچه بزرگ آمریکای شمالی قرار گرفته است؛ مجموعهای که شامل سوپریور، میشیگان، هورون، ایری و انتاریو است. دریاچه انتاریو در شمال و غرب به استان انتاریو در کانادا و در جنوب و شرق به ایالت نیویورک آمریکا محدود میشود. در واقع، مرز رسمی آمریکا و کانادا از میان این دریاچه عبور میکند. انتاریو از نظر مساحت، کوچکترین دریاچه از پنج دریاچه بزرگ است؛ مساحت سطحی آن حدود ۷۵۴۰ مایل مربع، معادل نزدیک به ۱۹۵۰۰ کیلومتر مربع است.
طول آن حدود ۳۱۱ کیلومتر و بیشترین عرض آن حدود ۸۵ کیلومتر است. با این حال، کوچک بودن سطح آن نباید باعث شود اهمیتش دستکم گرفته شود؛ این دریاچه یکی از مهمترین حلقههای اتصال شبکه عظیم آبی آمریکای شمالی به اقیانوس اطلس است. آب دریاچه انتاریو عمدتا از طریق رودخانه نیاگارا از دریاچه ایری وارد آن میشود و از سوی دیگر از طریق رودخانه سنلوران به سمت اقیانوس اطلس جریان پیدا میکند.
همین موقعیت باعث شده انتاریو عملا یکی از دروازههای شرقی سامانه دریاچههای بزرگ – رودخانه سنلوران باشد. این سامانهای است که برای انتقال کالا میان منطقه صنعتی آمریکای شمالی و اقیانوس اطلس اهمیت حیاتی دارد.
یک دریاچه، یک مرز و یک مسیر تجاری
اهمیت ژئوپلیتیک دریاچه انتاریو زمانی روشنتر میشود که به شهرهای اطراف آن نگاه کنیم. تورنتو، پرجمعیتترین شهر کانادا، در ساحل شمالی آن قرار گرفته و در سوی آمریکایی نیز شهرهایی مانند روچستر و دیگر مراکز ساحلی نیویورک به این دریاچه متصل هستند. به تعبیر آسوشیتدپرس، این پهنه آبی عملا میان تورنتو و بخشهایی از ایالت نیویورک قرار گرفته و مرز دو کشور را شکل میدهد.
از همین رو دریاچه انتاریو فقط یک جاذبه طبیعی نیست. آن بخشی از زیرساخت اقتصادی آمریکای شمالی است. سامانه دریاچههای بزرگ تقریبا ۲۰ درصد آب شیرین سطحی جهان را در خود جای داده و مبنای میلیاردها دلار فعالیت اقتصادی است. این مجموعه همچنین آب آشامیدنی میلیونها آمریکایی و کانادایی را تامین میکند و یکچهارم جمعیت کانادا از آب دریاچههای بزرگ برای آب شرب استفاده میکنند.
از نظر اقتصادی نیز منطقه دریاچههای بزرگ اهمیتی فراتر از مرزهای دو کشور دارد. دولت کانادا میگوید حوزه دریاچههای بزرگ و حوضه آبریز آن حدود ۳۰ درصد از مجموع فعالیت اقتصادی کانادا و آمریکا را دربر میگیرد؛ رقمی که نشان میدهد هرگونه اختلال جدی در مناسبات این منطقه میتواند مستقیما بر صنعت، انرژی، کشاورزی، حملونقل و زنجیره تأمین دو کشور اثر بگذارد.
اهمیت دریاچه انتاریو البته به تجارت محدود نمیشود. موقعیت آن در انتهای شرقی دریاچههای بزرگ، این پهنه آبی را به بخشی از مسیر دسترسی آمریکای شمالی به اقیانوس اطلس تبدیل کرده است. دولت ترامپ نیز در فرمان تغییر نام، دقیقا بر همین سابقه تاکید کرده و دریاچه را بخشی از مسیر تاریخی تجارت، جابهجایی کالا، استقرار نظامی و توسعه صنعتی آمریکا دانسته است.
کاخ سفید همچنین به نقش بنادر و حملونقل دریاچههای بزرگ در انتقال موادی مانند سنگآهن، سنگ آهک، زغالسنگ و محصولات کشاورزی اشاره کرده است. بنابراین، تصمیم ترامپ را نمیتوان صرفا یک شوخی جغرافیایی یا بازی با اسامی دانست. این اقدام در امتداد مجموعهای از سیاستهای نمادین دولت او قرار میگیرد؛ از تغییر نام خلیج مکزیک به «خلیج آمریکا» گرفته تا بازگرداندن نام «مککینلی» به کوه دنالی.
در مورد دریاچه انتاریو، اما یک تفاوت مهم وجود دارد: این بار نام مورد مناقشه روی یک پهنه آبی مشترک میان دو کشور قرار گرفته است. در نتیجه، اگرچه آمریکا میتواند در اسناد رسمی خودش از نام دریاچه آمریکا استفاده کند، این تصمیم بهخودیخود نام تاریخی دریاچه را در کانادا یا در سطح بینالمللی تغییر نمیدهد.
حتی نهادهای بینالمللی نیز الزاما از نام تعیینشده توسط یک دولت پیروی نمیکنند و در مورد آبراههای مشترک، نامگذاری اساسا موضوعی پیچیدهتر از تغییر یک مدخل در سامانه جغرافیایی یک کشور است. درنهایت دعوا بر سر نام دریاچه انتاریو نشان میدهد که در روابط پرتنش آمریکا و کانادا، حتی یک نام جغرافیایی قدیمی هم میتواند به ابزار فشار سیاسی و نمادی از رقابت بر سر حاکمیت، هویت و قدرت تبدیل شود.
