دومین نشست تخصصی «حکمرانی و صنعت خودروی ایران» ظهر امروز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ در هفتمین نمایشگاه بینالمللی خودرو تهران، با حضور جواد علینژاد، رئیس کمیسیون کیفیت انجمن قطعهسازان کشور و امیر روشن، معاون سازمان توسعه تجارت ایران، برگزار شد.
همچنین، قرار بود مهرداد لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیز در این نشست حضور داشته باشد، اما او حاضر نشد و روحالله لک علیآبادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، از میانه نشست به جمع حاضران اضافه شد.
شخصا دوست دارم تعرفه واردات خودرو صفر شود، اما شرایط کشور متفاوت است
روحالله لک علیآبادی در پاسخ به پرسش درباره تعرفه واردات خودرو و برنامه احتمالی مجلس برای ورود به این موضوع، ابتدا به کیفیت و قیمت خودروهای عرضهشده اشاره کرد و گفت: «مگر ما ایرانیها چند بار به دنیا میآییم که مجبور باشیم خودروی بیکیفیت سوار شویم؟»
او مهمترین دغدغه مردم را تناسب میان قیمت و کیفیت خودرو دانست و افزود: «مهمترین نکته این است که آیا قیمتی که پرداخت میکنیم، نسبت به کالایی که میخریم واقعا ارزش دارد یا خیر؟ اگر تعرفههای گمرکی را افزایش دهیم، تصور این است که از خودروی داخلی حمایت میکنیم، که البته درست است؛ اما تا کجا میتوانیم از خودروی داخلی حمایت کنیم؟»
این نماینده مجلس درباره توان صنعت ایران اظهار کرد: «اگر کمی دست خودروسازان را باز بگذاریم و اجازه تصمیمگیری درست به آنها بدهیم، ایرانیان به لحاظ فنی قطعا میتوانند با همه دنیا رقابت کنند.»
او در پاسخ مستقیم به پرسش درباره تعرفه واردات خودرو تصریح کرد: «به لحاظ شخصی دوست دارم تعرفهها صفر شود، همه خودروها وارد ایران شوند، یک رقابت واقعی داشته باشیم و مردم بتوانند هر چیزی را که دوست دارند سوار شوند؛ اما شرایط کشور ایران متاسفانه متفاوت است.»
پای آقازادهها که وسط میآید، موضعگیری درباره تعرفه واردات خودرو تغییر میکند
لک علیآبادی درباره برنامه مجلس برای خصوصیسازی صنعت خودرو گفت این موضوع در مجلس بهطور جدی مورد بحث قرار گرفته و موافقان و مخالفان جدی دارد.
او در ادامه با انتقاد از نبود شفافیت در برخی تصمیمگیریها بیان کرد: «گاهی میگوییم تعرفه را کم یا زیاد کنیم، اما میبینیم پای یکی از آقایان و آقازادهها در کار است و اینجاست که موضعگیریها متفاوت میشود.»
لک علیآبادی تاکید کرد: «اگر بحث ما شفاف باشد و در یک اتاق شیشهای قرار بگیریم، به نظر من خودروسازان ما توانایی رقابت را دارند؛ شرط آن این است که همه چیز شفاف باشد که اکنون اینگونه نیست.»
مشخص نیست قرار است خودروساز باشیم یا واردکننده
جواد علینژاد نیز با اشاره به اینکه صنعت خودرو یک اکوسیستم متشکل از سیاستگذار، قانونگذار، تولیدکننده، قطعهساز و خودروساز است، گفت: «اگر بخواهیم یک ساختمان بسازیم، ابتدا باید نقشه، فونداسیون و برنامه مشخص داشته باشیم. صنعت خودرو نیز همینطور است؛ اما ما حتی یک استراتژی ملی و بلندمدت برای این صنعت نداریم.»
او با انتقاد از وضعیت سیاستگذاری در صنعت خودرو افزود: «من نمایشگاههای خودرو در اروپا را دیدهام، اما اینجا وضعیت عجیبی داریم. اصلا مشخص نیست قرار است خودروساز باشیم یا واردکننده.»
علینژاد با بیان اینکه صنعت خودرو گرفتار سیاستزدگی و بیبرنامگی شده است، تاکید کرد تا زمانی که تکلیف سیاست کلان این صنعت مشخص نباشد، نمیتوان انتظار داشت مسائل مربوط به ارز، گمرک، تامین مالی و قطعهسازی نیز به شکل درستی حل شود.
او همچنین میان خودروساز داخلی و شرکتی که قطعات منفصله وارد و خودرو مونتاژ میکند، تفکیک قائل شد و تاکید کرد نیاز ارزی این دو گروه را نمیتوان به یک شکل دید. علینژاد تاکید کرد در سیاستگذاری ارزی باید مشخص شود چه میزان ارز برای تولید داخل مصرف میشود و چه میزان به واردات قطعات و مونتاژ اختصاص پیدا میکند.
برای تامین ارز سراغ معدن و صادرات پسته رفتهایم
علینژاد در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از شیوههای تامین ارز گفت سیاستهای موجود، شرکتها را به سمت فعالیتهایی برده که ارتباطی با حوزه تخصصی آنها ندارد.
او با اشاره به تجربه خود در این زمینه بیان کرد: «من کار خودم و سیستم صنعتی خودم را میشناسم؛ وقتی به من میگویند برای تامین ارز باید صادرات داشته باشی، باید ببینم در شهر من، در دامغان، چه چیزی وجود دارد. معدن وجود دارد؛ بنابراین به سراغ معدن میرویم. نه به این دلیل که علاقهای به معدن داریم، بلکه به این دلیل که راه دیگری برای تامین ارز پیش روی ما نگذاشتهاند.»
علینژاد ادامه داد: ورود بنگاهها به حوزههایی که تخصصی در آنها ندارند، نتیجهای جز افزایش ناکارآمدی و ایجاد زمینه فساد ندارد.
او درباره پیامد این سیاست به بازار پسته نیز اشاره کرد و گفت: «فردی که کار تخصصی او پسته نیست، برای اینکه ارز به دست آورد، وارد صادرات پسته میشود و محصول را ۲۰ تا ۳۰ درصد پایینتر از قیمتی که صادرکننده تخصصی عرضه میکند، میفروشد. نتیجه این است که صادرکننده اصلی و آن بازار آسیب میبینند.»
سیاست ارزی تجارت را به اسارت کشیده است
امیر روشن نیز با انتقاد از تعدد دستگاههای دخیل در حوزه تجارت، به تفاوت نگاه سازمان توسعه تجارت و بانک مرکزی به ارز اشاره کرد و گفت: «ما در سازمان توسعه تجارت، ارز را ابزاری برای جاریسازی تجارت و سرمایه میشناسیم.»
او با اشاره به اینکه بانک مرکزی از منظر مدیریت منابع ارزی، پایه پولی و کنترل تورم به این موضوع نگاه میکند، افزود: «این سیاست بر سیاست تجاری سایه انداخته و تجارت ما را به اسارت کشیده است.»
۸۰ درصد تحریمها داخلی است
معاون سازمان توسعه تجارت ایران با انتقاد از تعدد مقررات و موانع داخلی نیز گفت: «اکنون ۲۰ درصد تحریمها خارجی و ۸۰ درصد تحریمها داخلی است.»
او در بخش دیگری از سخنان خود به سازوکار بازگشت ارز صادراتی پرداخت و توضیح داد صادرکنندگان اصل بازگشت ارز را پذیرفتهاند، اما مقررات موجود باعث ایجاد اختلال در این فرآیند شده و از سوی دیگر، واردکنندگان را نیز در صف تخصیص ارز نگه داشته است.
روشن با تاکید بر اینکه باید امکان انتقال ارز حاصل از صادرات به واردکنندگان مجاز فراهم شود، گفت: «دولت و هیچ نهادی نباید وارد فرآیند کشف قیمت ارز شود.»
