جاسوس اتمی در مسیر سازمان ملل
به گزارش خط بازار؛ انتخاب احتمالی رافائل گروسی بهعنوان دبیرکل سازمان ملل متحد، موضوعی است که در ماههای اخیر توجه بسیاری از پایتختها، از جمله تهران را به خود جلب کرده است. گروسی که سالها مدیریت آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بر عهده داشته، چهرهای آشنا برای دستگاه دیپلماسی ایران محسوب میشود و سوابق او در پرونده هستهای، حساسیتهایی را برانگیخته است.
گروسی در دوران تصدی خود در آژانس، بارها بر ضرورت راستیآزمایی کامل و دسترسی بازرسان تأکید کرده است. این رویکرد از سوی برخی کشورها بهعنوان پایبندی به وظایف فنی آژانس ارزیابی میشود، در حالی که در تهران بارها از آن بهعنوان موضعی سیاسی و جانبدارانه یاد شده است.
این اختلاف دیدگاه، زمینهساز تنشهای مکرر میان ایران و آژانس در سالهای اخیر بوده است.در صورت راهیابی گروسی به رأس سازمان ملل، انتظار میرود تمرکز بیشتری بر مسائل مرتبط با منع اشاعه و پروندههای پادمانی شکل بگیرد.
دبیرکل سازمان ملل اگرچه قدرت اجرایی مستقلی برای وضع تحریم یا تصمیمگیری نظامی ندارد، اما میتواند از جایگاه خود برای هدایت مباحث، تنظیم گزارشها و ایجاد فضای سیاسی استفاده کند.برای ایران، این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که سازمان ملل همچنان یکی از عرصههای اصلی دیپلماسی چندجانبه محسوب میشود.
تجربه نشان داده که حتی در شرایط بنبست سیاسی، گزارشها و موضعگیریهای دبیرکل میتواند بر فضای عمومی بینالمللی و تصمیمگیری شورای امنیت تأثیر بگذارد.با این حال، نباید قدرت دبیرکل را بیش از حد واقعی آن برآورد کرد. ساختار سازمان ملل بهگونهای است که تصمیمات کلیدی همچنان در اختیار اعضای دائم شورای امنیت قرار دارد.
روسیه و چین بهعنوان دو عضو دارای حق وتو، میتوانند بسیاری از ابتکارات یکجانبه را محدود کنند.از سوی دیگر، گروسی در کارزار انتخاباتی خود بر لزوم کارآمدتر و واقعگراتر شدن سازمان ملل تأکید کرده است. این رویکرد ممکن است با انتقادهایی که طی سالها از بوروکراسی و ناکارآمدی این سازمان مطرح شده، همراستا باشد و برای برخی کشورها جذابیت ایجاد کند.
در مورد ایران، مهمترین پیامد احتمالی، افزایش حساسیتها بر سر همکاری با نهادهای بینالمللی مرتبط با مسائل هستهای خواهد بود. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که هرگونه پیشرفت یا بنبست در این حوزه، مستقیماً بر فضای مذاکرات و سطح تنشها اثر میگذارد.
در عین حال، تاریخ دیپلماسی هستهای ایران نشان داده که فشارهای بینالمللی لزوماً به نتایج ازپیشتعیینشده منجر نمیشود. مقاومت در برابر فشارها، حفظ توانمندیهای فنی و همزمان تلاش برای ایجاد کانالهای دیپلماتیک، همواره بخشی از راهبرد اعلامشده تهران بوده است.
انتخاب نهایی دبیرکل سازمان ملل هنوز قطعی نشده و رقابت میان نامزدها ادامه دارد. آنچه در این میان اهمیت دارد، آمادگی دستگاه دیپلماسی برای مواجهه با سناریوهای مختلف است؛ چه گروسی انتخاب شود و چه گزینه دیگری به این سمت برسد.
در نهایت، پرونده هستهای و جایگاه ایران در نظام بینالملل بیش از آنکه به فرد خاصی وابسته باشد، تابعی از موازنه قدرت، اراده سیاسی طرفهای اصلی و تحولات میدانی است. شناخت دقیق این واقعیتها، پیششرط هرگونه تصمیمگیری هوشمندانه در شرایط پیشرو خواهد بود.
منبع: خط بازار
