سیر تحولات چین؛ از قرن تحقیر تا دهه قدرت جهانی

به گزارش خط بازار؛ به اذعان کارشناسان سیاسی و اقتصادی، چین در حال پیشی گرفتن از آمریکا در عرصه های مختلف است و به زودی قدرت اول جهان خواهد شد. قدرتی که آغاز آن از حدود ۱۰۰ سال پیش بوده است. در ادامه به سیر تحولات سیاسی و اقتصادی چین در ۲۰۰ سال اخیر می پردازیم.

۱- جنگ اول تریاک ۱۸۳۹–۱۸۴۲

اقدام بریتانیا در صدور گسترده تریاک تولیدشده در هند به چین با واکنش چین، توقیف و نابودی محموله‌های بزرگ تریاک روبرو شد .بریتانیا با استفاده از برتری دریایی و توپخانه‌ای خود وارد جنگ شد.چین شکست خورد و طی معاهده هنگ‌کنگ را به بریتانیا واگذار و غرامت و امتیازات تجاری گسترده تری به بریتانیا اعطا کرد

۲- جنگ دوم تریاک ۱۸۵۶–۱۸۶۰ در برابر بریتانیا و فرانسه

قدرت‌های غربی خواهان امتیازات تجاری، دیپلماتیک و حقوقی بیشتری بودند.چین دوباره شکست خورد. نیروهای بریتانیا و فرانسه در سال ۱۸۶۰ وارد پکن شدند و کاخ تابستانی قدیم را غارت و تخریب کردند.

۳- جنگ چین و فرانسه۱۸۸۴–۱۸۸۵

چین تلاش کرد نفوذ تاریخی خود بر ویتنام را حفظ کند؛ اما فرانسه که به‌دنبال گسترش امپراتوری استعماری خود در جنوب شرق آسیا بود، وارد جنگ شد.چین شکست خورد

۴- جنگ اول چین و ژاپن ۱۸۹۴–۱۸۹۵

شکست سنگین چین -از دست دادن نفوذ بر کره

۵- واگذاری تایوان به ژاپن

واگذاری جزایر پسکادور- پرداخت غرامت سنگین

۶- تقسیم چین به مناطق نفوذ دهه ۱۸۹۰

روسیه، بریتانیا، فرانسه، آلمان و ژاپن شروع به ایجاد مناطق نفوذ در چین کردند.چین رسماً مستعمره نشد؛ اما بخش‌هایی از اقتصاد، تجارت، بنادر، راه‌آهن و منابع آن تحت نفوذ قدرت‌های خارجی قرار گرفت.این وضعیت بعدها به مفهوم « چین نیمه‌مستعمره» منجر شد.

۷- قیام بوکسورها ۱۸۹۹–۱۹۰۱

جنبشی ملی‌گرا و ضدخارجی در شمال چین شکل گرفت.بوکسورها خواهان پایان نفوذ خارجی و فعالیت مسیحیان در چین بودند. به بهانه این قیام ائتلاف بريتانيا، فرانسه، آلمان، روسیه، ژاپن، آمریکا، ایتالیا و اتریش-مجارستان به چین حمله و پکن را تصرف کرد.

۸- جنگ روسیه و ژاپن ۱۹۰۴–۱۹۰۵

چین مستقیماً طرف جنگ نبود؛ اما بخش مهمی از جنگ در منچوری و سرزمین‌های تحت حاکمیت چین اتفاق افتاد.

۹- انقلاب ۱۹۱۱ و سقوط دودمان چینگ

۱۰- دوره جنگ‌سالاران و ضعف جمهوری؛ ۱۹۱۲–۱۹۲۷

۱۱- حمله و اشغال ژاپن؛ ۱۹۳۱– ۱۹۴۵

در سال ۱۹۳۱ ژاپن منچوری را اشغال و دولت دست‌نشانده منچوکوئو را ایجاد کرد.در سال ۱۹۳۷ جنگ تمام‌عیار چین و ژاپن آغاز شد و ژاپن بخش بزرگی از شرق چین را اشغال کرد

۱۲- جنگ داخلی چین پیروزی مائو؛ ۱۹۴۶–۱۹۴۹

پس از شکست ژاپن، جنگ داخلی میان حزب کمونیست چین به رهبری مائو تسه‌تونگ و کومینتانگ به رهبری چیانگ کای‌شک از سر گرفته شد. کمونیست‌ها پیروز شدند ، مائو تأسیس جمهوری خلق چین را اعلام کرد.

۱۳- طغیان و بازیابی غرور چین در دوره مائو؛ ۱۹۴۹–۱۹۷۸

بازسازی دولت، استقلال و تبدیل چین به یک قدرت سیاسی۱۹۴۹؛ پایان دوره تحقیر و آغاز جمهوری خلق چین .مائو و حزب کمونیست با یک شعار اساسی وارد صحنه شدند:چین دیگر نباید کشوری ضعیف و تحت سلطه قدرت‌های خارجی باشد.

۱۴- جنگ کره؛ ۱۹۵۰–۱۹۵۳

چین در جنگ کره مستقیماً با نیروهای آمریکایی و نیروهای سازمان ملل درگیر شد.این جنگ برای چین بسیار پرهزینه بود، اما از دید رهبری جدید چین نشان داد که جمهوری خلق می‌تواند در برابر یک قدرت نظامی بزرگ ایستادگی کند.

۱۵- آزمایش بمب اتم؛ ۱۹۶۴

چین در سال ۱۹۶۴ نخستین بمب اتمی خود را آزمایش کرد. این نقطه عطفی در تبدیل چین به یک قدرت بزرگ نظامی بود و این مسیر به چین تحقیر شده قرن نوزدهم اعتماد به نفس ، استقلال ، قدرت و وزنی استثنایی بخشید و او را مهیای جهش بزرگ کرد.

۱۶- دیپلماسی قدرت بزرگ

در سال ۱۹۷۱ جمهوری خلق چین جای جمهوری چین را در سازمان ملل گرفت و کرسی دائمی شورای امنیت را به دست آورد.

۱۷- عروج چین در عصر اصلاحات و توسعه در سال ۱۹۷۸

پس از مرگ مائو در ۱۹۷۶، دنگ شیائوپینگ به تدریج قدرت گرفت.چین با ترکیب اقتصاد بازار، سرمایه‌گذاری خارجی، نیروی کار گسترده و برنامه‌ریزی دولتی مسیر صنعتی‌شدن سریع را آغاز کرد.

۱۸- دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰

چین به‌تدریج از اقتصاد کشاورزی به اقتصاد صنعتی تبدیل شد؛ مناطق ویژه اقتصادی ایجاد شدند و سرمایه و فناوری خارجی وارد کشور شد.

۱۹- سال ۲۰۰۱

با پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی (WTO)، چین به مرکز زنجیره تولید جهانی و «کارخانه جهان» تبدیل شد.

۲۰- دهه ۲۰۱۰

چین از تولید کالاهای ساده به سمت صنایع پیشرفته، زیرساخت، قطار سریع‌السیر، مخابرات، انرژی‌های نو و فناوری دیجیتال حرکت کرد.

۲۱- دهه ۲۰۲۰

چین در حوزه‌هایی مانند خودروهای برقی، باتری، انرژی خورشیدی، هوش مصنوعی، کشتی‌سازی، فضا و فناوری‌های پیشرفته به رقیب اصلی قدرت‌های صنعتی جهان تبدیل شد.