بازار و صنعت
ایران صاحب مگا ترمینال فرودگاهی میشود
به گزارش خط بازار؛ شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) در آستانه تحولی فراتر از توسعه پروازهای بینالمللی قرار دارد. مدیرعامل این مجموعه از برنامههایی مانند اصلاح ساختار حکمرانی، توسعه لجستیک، راهاندازی بندر خشک، جذب سرمایهگذاری، تقویت منطقه آزاد، بازگشت ایرلاینهای خارجی و ایجاد اکوسیستم نوآوری سخن میگوید؛ برنامههایی که میتواند نقش این مجموعه را در اقتصاد کشور بازتعریف کند.
سالهاست که نام شهر فرودگاهی امام خمینی بیش از هر چیز با پروازهای خارجی، بدرقه و استقبال مسافران و عملیات هوانوردی گره خورده است؛ اما آنچه امروز در این مجموعه دنبال میشود، فراتر از توسعه یک فرودگاه بینالمللی است. مدیریت جدید شهر فرودگاهی معتقد است این مجموعه باید از یک زیرساخت صرفاً حملونقلی به یک اکوسیستم اقتصادی، لجستیکی و فناورانه تبدیل شود؛ جایی که علاوه بر جابهجایی مسافر، نقش مهمی در تجارت، زنجیره تأمین، جذب سرمایه، توسعه اقتصاد دانشبنیان و افزایش سهم ایران در حملونقل منطقهای ایفا کند. در این میان، اجرای پروژههایی مانند بندر خشک، مگاترمینال بار، توسعه منطقه آزاد، اصلاح ساختار مدیریتی بر پایه واحدهای کسبوکار تخصصی (SBU)، بازآفرینی ترمینالها و تلاش برای بازگرداندن ایرلاینهای خارجی، بخشی از نقشه راهی است که برای آینده این مجموعه ترسیم شده است. رامین کاشفآذر، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل شهر فرودگاهی امام خمینی (ره)، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، جزئیات این برنامهها، چالشهای پیشرو و چشمانداز آینده شهر فرودگاهی را تشریح کرده است.
بسیاری هنوز شهر فرودگاهی امام خمینی را صرفاً یک فرودگاه بینالمللی میشناسند. امروز مأموریت اصلی این مجموعه را چگونه تعریف میکنید؟
کاشفآذر: اگر بخواهیم با نگاه امروز دنیا به شهر فرودگاهی نگاه کنیم، دیگر نمیتوان آن را صرفاً محلی برای نشست و برخاست هواپیماها دانست. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، شهرهای فرودگاهی به موتور محرک اقتصاد، تجارت، لجستیک، نوآوری و سرمایهگذاری تبدیل شدهاند و سهم درآمدهای غیرهوانوردی آنها از درآمدهای عملیاتی فرودگاه بیشتر است.
ما نیز دقیقاً همین نگاه را دنبال میکنیم. هدف این است که شهر فرودگاهی امام خمینی از یک مجموعه صرفاً عملیاتی به یک اکوسیستم اقتصادی تبدیل شود؛ مجموعهای که علاوه بر خدمات هوانوردی، در حوزههای لجستیک، تجارت، فناوری، اقتصاد دانشبنیان، گردشگری، خدمات ارزش افزوده و منطقه آزاد نیز نقشآفرینی کند.
ظرفیتهای موجود در این مجموعه بسیار فراتر از آن چیزی است که امروز مورد استفاده قرار میگیرد و اگر این ظرفیتها فعال شوند، شهر فرودگاهی میتواند به یکی از پیشرانهای اقتصاد کشور تبدیل شود.
برای رسیدن به این هدف، نخستین اقدام مدیریتی شما چه بوده است؟
کاشفآذر: مهمترین موضوع، اصلاح ساختار حکمرانی است. اگر همچنان بخواهیم شهر فرودگاهی را با همان ساختار سنتی اداره کنیم، طبیعتاً نمیتوان انتظار تحول داشت. به همین دلیل، طراحی ساختار جدید را آغاز کردهایم. در این مدل، هر حوزه تخصصی بهصورت یک واحد کسبوکار مستقل یا SBU فعالیت خواهد کرد تا بتواند مأموریت، برنامه، درآمد و مدل توسعه اختصاصی خود را داشته باشد.
این همان مدلی است که بسیاری از شهرهای فرودگاهی موفق دنیا از آن استفاده میکنند. در واقع به جای اینکه همه تصمیمها به صورت متمرکز گرفته شود، هر حوزه تخصصی مسئول توسعه همان بخش خواهد بود و پاسخگویی مشخصی نیز خواهد داشت.
یعنی نگاه شما این است که شهر فرودگاهی به مجموعهای از شرکتهای تخصصی تبدیل شود؟
کاشفآذر: دقیقاً همینطور است. وقتی از شهر فرودگاهی صحبت میکنیم، در واقع درباره مجموعهای از فعالیتهای مختلف صحبت میکنیم؛ از عملیات فرودگاهی گرفته تا لجستیک، منطقه آزاد، سرمایهگذاری، خدمات تجاری، توسعه زیرساخت، فناوری و حتی آموزش.
طبیعی است که هر کدام از این حوزهها باید مدیریت تخصصی خود را داشته باشند. به همین دلیل طراحی شرکتهای تخصصی و واحدهای مستقل کسبوکار در دستور کار قرار گرفته است تا هر بخش بتواند با سرعت و بهرهوری بیشتری فعالیت کند.
یکی از موضوعاتی که بارها بر آن تأکید کردهاید، توسعه لجستیک است. چرا این بخش تا این اندازه برای شهر فرودگاهی اهمیت دارد؟
کاشفآذر: چون آینده اقتصاد حملونقل دنیا بر پایه لجستیک شکل گرفته است. در گذشته شاید تصور میشد فرودگاه تنها محلی برای جابهجایی مسافر است، اما امروز بسیاری از درآمدهای شهرهای فرودگاهی از زنجیره تأمین کالا، انبارداری، توزیع، پردازش کالا و خدمات لجستیکی به دست میآید.
موقعیت جغرافیایی شهر فرودگاهی امام نیز چنین ظرفیتی را در اختیار ما قرار داده است. ما در مرکز شبکه حملونقل کشور قرار گرفتهایم و امکان اتصال حملونقل هوایی، ریلی و جادهای را به صورت همزمان داریم. اگر بتوانیم این ظرفیت را فعال کنیم، شهر فرودگاهی میتواند به یکی از مراکز اصلی لجستیک منطقه تبدیل شود.
در این زمینه چه پروژههایی در اولویت قرار گرفتهاند؟
کاشفآذر: یکی از مهمترین پروژهها، ایجاد مگاترمینال بار است. ظرفیت حمل بار هوایی کشور باید متناسب با نیازهای آینده توسعه پیدا کند و این پروژه دقیقاً با همین هدف طراحی شده است. در کنار آن، توسعه پهنه جنوبی لجستیک نیز در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم خدمات مختلف زنجیره تأمین را در یک مجموعه متمرکز ارائه کنیم. موضوع مهم دیگر، بندر خشک شهر فرودگاهی است که نقش مهمی در آینده لجستیک کشور خواهد داشت.
درباره بندر خشک توضیح بیشتری میدهید؟
کاشفآذر: بندر خشک یکی از پروژههای کلیدی ماست. بر اساس برنامهریزی انجامشده، قرار است این بندر از طریق یک خط ریلی آنتنی به شبکه سراسری راهآهن متصل شود. برای این منظور تفاهمنامهای با مجموعه شرکت راهآهن و بندر خشک آپرین منعقد شده است و براساس مطالعات انجامشده، حدود هشت تا ۱۰ کیلومتر خط ریلی جدید احداث خواهد شد.
با اجرای این پروژه، قطارهای باری میتوانند مستقیماً وارد بندر خشک شهر فرودگاهی شوند و کالا بدون نیاز به جابهجاییهای متعدد، میان شبکه ریلی، جادهای و هوایی منتقل شود. این همان مدلی است که در دنیا به عنوان حملونقل چندوجهی شناخته میشود و نقش مهمی در کاهش هزینهها و افزایش سرعت حمل کالا دارد.
برخی معتقدند توسعه لجستیک بدون حضور سرمایهگذار امکانپذیر نیست. برنامه شما برای جذب سرمایه چیست؟
کاشفآذر: کاملاً درست است. دولت به تنهایی نمیتواند همه پروژههای توسعهای را اجرا کند. بنابراین یکی از مهمترین سیاستهای ما، استفاده از ظرفیت سرمایهگذاری بخش خصوصی است. ما در حال طراحی بستههای سرمایهگذاری متنوع هستیم تا فعالان اقتصادی بتوانند در پروژههای مختلف شهر فرودگاهی مشارکت کنند.
وجود منطقه آزاد، دسترسی مناسب حملونقلی، وسعت اراضی و ظرفیتهای قانونی، مزیتهایی هستند که میتوانند برای سرمایهگذاران جذاب باشند. هدف این است که بخش خصوصی نقش پررنگتری در توسعه شهر فرودگاهی ایفا کند و دولت بیشتر بر سیاستگذاری و تسهیلگری تمرکز داشته باشد.
منطقه آزاد چه کمکی به تحقق این اهداف میکند؟
کاشفآذر: منطقه آزاد یکی از مهمترین مزیتهای شهر فرودگاهی است. این ظرفیت میتواند فرآیند ورود سرمایه، تجهیزات، فناوری و حتی استقرار شرکتهای بینالمللی را تسهیل کند. از سوی دیگر، منطقه آزاد امکان ایجاد ارزش افزوده بر روی کالا، صادرات مجدد و توسعه فعالیتهای تجاری را فراهم میکند.
به اعتقاد ما، اگر از ظرفیتهای منطقه آزاد بهدرستی استفاده شود، بخش مهمی از اهداف اقتصادی شهر فرودگاهی نیز محقق خواهد شد.
پس از جنگ ۱۲ روزه و محدودیتهایی که برای پروازهای بینالمللی ایجاد شد، اکنون وضعیت شهر فرودگاهی امام به چه سمتی حرکت میکند؟
کاشفآذر: طبیعی است که هر تنش امنیتی در منطقه، نخستین اثر خود را بر صنعت هوانوردی نشان میدهد. در هفتههای ابتدایی پس از جنگ، برخی شرکتهای هواپیمایی خارجی با هدف ارزیابی شرایط، پروازهای خود را متوقف یا محدود کردند؛ اتفاقی که در همه بحرانهای مشابه دنیا نیز رخ میدهد.
اما خوشبختانه با بازگشت تدریجی شرایط به وضعیت عادی و همچنین ارزیابیهای انجامشده توسط شرکتهای هواپیمایی خارجی، روند ازسرگیری پروازها آغاز شده است. تعدادی از ایرلاینها فعالیت خود را دوباره شروع کردهاند و مذاکرات با سایر شرکتها نیز ادامه دارد.
هدف ما این نیست که صرفاً تعداد پروازها افزایش پیدا کند؛ مهمتر از آن، بازگرداندن اعتماد شرکتهای هواپیمایی خارجی به فضای عملیاتی شهر فرودگاهی امام است. وقتی یک ایرلاین معتبر دوباره به ایران پرواز میکند، این فقط یک پرواز نیست؛ بلکه پیامی برای بازار جهانی حملونقل هوایی است که شرایط عملیاتی فرودگاه قابل اتکا و پایدار است.
یعنی بازگشت ایرلاینهای خارجی را صرفاً نباید یک اتفاق در حوزه هوانوردی دانست؟
کاشفآذر: دقیقاً همینطور است. وقتی یک شرکت هواپیمایی خارجی تصمیم میگیرد دوباره به ایران پرواز کند، در واقع مجموعهای از شاخصها را بررسی کرده است؛ از وضعیت ایمنی و امنیت گرفته تا خدمات فرودگاهی، زیرساختهای ناوبری، عملیات زمینی و شرایط کلی کشور.
بنابراین بازگشت این شرکتها صرفاً به معنای افزایش تعداد مسافر نیست؛ بلکه میتواند بر گردشگری، تجارت، سرمایهگذاری خارجی و حتی تصویر بینالمللی کشور نیز اثرگذار باشد. ما تلاش کردهایم حتی در سختترین روزها نیز آمادگی عملیاتی شهر فرودگاهی حفظ شود تا به محض فراهم شدن شرایط، امکان بازگشت پروازها وجود داشته باشد.
یکی از موضوعاتی که در برنامههای شما دیده میشود، افزایش درآمدهای غیرهوانوردی است. چرا این موضوع تا این اندازه اهمیت دارد؟
کاشفآذر: امروز در دنیا دیگر مدل اقتصادی فرودگاهها تغییر کرده است. اگر به فرودگاههای بزرگ جهان نگاه کنید، متوجه میشوید که بخش عمده درآمد آنها از نشست و برخاست هواپیماها تأمین نمیشود. بخش قابل توجهی از درآمدها از فعالیتهای تجاری، مراکز خرید، لجستیک، انبارداری، مراکز توزیع کالا، خدمات ارزش افزوده، فناوری، هتلها، نمایشگاهها و دهها فعالیت دیگر به دست میآید.
اگر ما نیز بخواهیم شهر فرودگاهی امام را به مجموعهای پایدار و اقتصادی تبدیل کنیم، باید از همین الگو استفاده کنیم. بنابراین یکی از سیاستهای اصلی ما، متنوعسازی منابع درآمدی است تا اقتصاد شهر فرودگاهی صرفاً وابسته به پروازها نباشد.
اقتصاد دانشبنیان چه جایگاهی در این برنامه دارد؟
کاشفآذر: یکی از بخشهایی که نگاه ویژهای به آن داریم، توسعه اکوسیستم نوآوری و اقتصاد دانشبنیان است.
امروز بسیاری از شهرهای فرودگاهی دنیا، محل استقرار شرکتهای فناور هستند. این شرکتها خدمات تخصصی متعددی در حوزه هوانوردی، حملونقل، هوش مصنوعی، لجستیک هوشمند، تجهیزات فرودگاهی، خدمات دیجیتال و فناوریهای نوین ارائه میکنند. ما نیز معتقدیم که شهر فرودگاهی امام باید به بستری برای حضور این شرکتها تبدیل شود.
هدف فقط ایجاد چند ساختمان یا استقرار چند شرکت نیست؛ بلکه میخواهیم اکوسیستمی شکل بگیرد که بتواند به صنعت هوانوردی کشور خدمات ارائه کند و در عین حال ارزش افزوده اقتصادی ایجاد کند.
برای تحقق این هدف چه برنامه عملیاتی در نظر گرفتهاید؟
کاشفآذر: یکی از برنامهها، ایجاد پهنه نوآوری در شهر فرودگاهی است. در کنار آن، ایجاد زیرساختهای لازم برای استقرار شرکتهای دانشبنیان، حمایت از فعالیتهای فناورانه و توسعه همکاری با دانشگاهها و مراکز علمی نیز در دستور کار قرار دارد.
ما معتقدیم آینده صنعت حملونقل بدون فناوری قابل تصور نیست و اگر امروز برای آن برنامهریزی نکنیم، در آینده با فاصله بیشتری نسبت به رقبای منطقه مواجه خواهیم شد.
آیا موضوع آموزش نیروی انسانی نیز در این برنامه دیده شده است؟
کاشفآذر: بله، یکی از موضوعاتی که کمتر درباره آن صحبت شده، سرمایه انسانی است. هرچقدر زیرساخت ایجاد کنیم، اگر نیروی انسانی متخصص نداشته باشیم، نمیتوانیم به اهداف موردنظر برسیم.
به همین دلیل، توسعه آموزشهای تخصصی و ایجاد سازوکارهای آموزشی برای تربیت نیروهای مورد نیاز صنعت هوانوردی نیز جزو برنامههای ماست.
نیازهای آینده صنعت حملونقل با گذشته تفاوت دارد و باید نیروهایی تربیت شوند که با فناوریهای جدید، مدیریت لجستیک، خدمات هوشمند و مدلهای نوین کسبوکار آشنا باشند.
برخی معتقدند ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی میتواند هاب حملونقل منطقه باشد، اما تاکنون از این ظرفیت استفاده نکرده است. نگاه شما چیست؟ک
اشفآذر: ایران از نظر جغرافیایی موقعیت کمنظیری دارد. ما در چهارراه ارتباطی شرق و غرب و شمال و جنوب قرار گرفتهایم و دسترسی همزمان به بازارهای آسیای مرکزی، قفقاز، خلیج فارس، شبهقاره هند و حتی اروپا داریم.
اما صرف داشتن این موقعیت کافی نیست. اگر زیرساخت مناسب، قوانین تسهیلگر، سرمایهگذاری، فناوری و مدیریت کارآمد وجود نداشته باشد، این مزیت جغرافیایی به مزیت اقتصادی تبدیل نخواهد شد. تمام برنامههایی که امروز در شهر فرودگاهی دنبال میکنیم، با همین نگاه طراحی شده است؛ یعنی تبدیل ظرفیتهای بالقوه به فرصتهای واقعی اقتصادی.
اگر بخواهید چشمانداز چند سال آینده شهر فرودگاهی امام را در یک جمله توصیف کنید، آن تصویر چیست؟
کاشفآذر: چشمانداز ما این است که شهر فرودگاهی امام خمینی صرفاً با تعداد پروازهایش شناخته نشود؛ بلکه به عنوان یک هاب منطقهای در حوزه حملونقل، لجستیک، تجارت، فناوری و سرمایهگذاری شناخته شود.
رسیدن به این هدف نیازمند زمان، برنامهریزی، همکاری دستگاههای مختلف و مشارکت بخش خصوصی است، اما باور داریم که ظرفیت تحقق آن وجود دارد و باید گامبهگام در این مسیر حرکت کنیم.
یکی از موضوعاتی که این روزها زیاد درباره آن صحبت میشود، بازسازی و بازآفرینی ترمینال شماره یک شهر فرودگاهی امام خمینی است. این پروژه اکنون در چه مرحلهای قرار دارد؟
کاشفآذر: بازآفرینی ترمینال شماره یک برای ما یک پروژه لوکس یا انتخابی نیست؛ یک ضرورت اجتنابناپذیر است. بخش زیادی از تجربهای که مسافر از فرودگاه امام با خود میبرد، در همین ترمینال شکل میگیرد و طبیعی است که اگر بخواهیم کیفیت خدمات را ارتقا دهیم، باید این پروژه را اجرا کنیم.در واقع سال گذشته تا آستانه برگزاری مناقصه هم پیش رفتیم و قرار بود بخشی از پروژه را از محل منابع داخلی آغاز کنیم، اما همزمانی آن با شرایط جنگی باعث شد برنامهها با محدودیت منابع مالی مواجه شود.
واقعیت این است که بعد از آن شرایط، درآمدهای شهر فرودگاهی به شدت کاهش پیدا کرد. شرکتهای هواپیمایی داخلی خودشان با مشکلات جدی مالی روبهرو هستند؛ از پرداخت حقوق کارکنان گرفته تا تأمین قطعات و هزینههای عملیاتی. طبیعتاً وقتی خود ایرلاینها درگیر چنین شرایطی هستند، درآمدی که باید به شهر فرودگاهی برسد نیز کاهش پیدا میکند.
از سوی دیگر، شرکتهای هواپیمایی خارجی هم هنوز به صورت کامل به شبکه پروازی کشور بازنگشتهاند و همین موضوع یکی از منابع درآمدی مهم ما را محدود کرده است. در چنین شرایطی، اولویت طبیعی هر مجموعهای حفظ فعالیتهای جاری است؛ یعنی ابتدا باید حقوق کارکنان پرداخت شود، عملیات روزانه فرودگاه بدون اختلال ادامه پیدا کند و بعد سراغ پروژههای توسعهای برویم. به همین دلیل سرعت اجرای پروژه کمتر شده، اما متوقف نشده است.
مطالعات ادامه دارد، قرارداد مشاور منعقد شده و اسناد فنی پروژه نیز در حال تهیه است. همزمان علاوه بر منابع داخلی، به دنبال جذب سرمایهگذار برای اجرای این پروژه هستیم و امیدواریم بتوانیم از این مسیر پروژه را با سرعت بیشتری پیش ببریم.
آیا این پروژه صرفاً بازسازی ترمینال فعلی است یا توسعه ظرفیت نیز در آن دیده شده است؟
کاشفآذر: صرفاً بازسازی نیست. در کنار نوسازی کامل ترمینال، توسعه ظرفیت نیز پیشبینی شده است. در طرح بازآفرینی، از دو سمت ترمینال توسعههایی در نظر گرفته شده تا ظرفیت اسمی آن افزایش پیدا کند.
اما مهمتر از افزایش متراژ، تغییر در فرآیندهای خدماترسانی است. بسیاری از فرآیندهای مسافری بازطراحی میشوند، فضاهای جدید ایجاد خواهد شد و بخشهایی که امروز کارایی لازم را ندارند، به فضاهای زندهتر، کارآمدتر و ارزشمندتری تبدیل خواهند شد.
هدف این نیست که فقط ساختمان بزرگتر شود؛ هدف این است که کیفیت تجربه مسافر نسبت به امروز کاملاً متفاوت باشد.
آیا ترمینال «سلام» هم مشمول این برنامههای بازآفرینی خواهد شد؟
کاشفآذر: بله. برای ترمینال سلام هم برنامه بازآفرینی جداگانه داریم. این ترمینال ظرفیت بسیار خوبی دارد و میتوان از منظر خدمات رفاهی، زیباییشناسی و حتی هویت فرهنگی آن را ارتقا داد. یکی از نخستین خروجیهای این برنامه، افتتاح نخستین گالری یا موزه فرودگاهی کشور در ترمینال سلام است که همزمان با ایام اربعین به بهرهبرداری خواهد رسید.
برای این پروژه با وزارت میراث فرهنگی نیز تفاهمنامههایی امضا کردهایم تا متناسب با رویدادهای فرهنگی کشور، آثار و نمایشگاههای مختلف در این فضا برگزار شود و مسافران علاوه بر استفاده از خدمات فرودگاهی، تجربه فرهنگی متفاوتی نیز داشته باشند.
اگر بخواهید فقط یک پروژه را به عنوان مهمترین پروژه شهر فرودگاهی نام ببرید، کدام خواهد بود؟کاشفآذر: شاید پاسخ بسیاری از افراد یک ترمینال جدید یا یک پروژه عمرانی بزرگ باشد، اما از نگاه من مهمترین پروژه، تغییر الگوی حکمرانی شهر فرودگاهی است. اگر ساختار مدیریتی اصلاح شود، بسیاری از پروژههای دیگر نیز خودبهخود سرعت میگیرند. تغییر الگوی حکمرانی باعث افزایش بهرهوری، افزایش نوآوری، تخصصیتر شدن فعالیتها و تمرکز بیشتر بر مأموریتهای اصلی خواهد شد.به همین دلیل، بخش زیادی از انرژی مدیریت فعلی صرف طراحی این مدل جدید شده است. شاید امروز به اندازه یک ساختمان جدید دیده نشود، اما اثر آن در بلندمدت بسیار عمیقتر خواهد بود.
این تغییر الگوی حکمرانی دقیقاً چگونه اجرا خواهد شد؟
کاشفآذر: ما در حال طراحی و پیادهسازی ساختار SBU یا واحدهای کسبوکار تخصصی هستیم. مطالعات این طرح تقریباً به پایان رسیده و اکنون در حال طی کردن مراحل قانونی و تصویب آن هستیم. معتقدم اگر بتوانیم این واحدها را به بلوغ برسانیم، در واقع ریل اصلی حرکت شهر فرودگاهی تغییر خواهد کرد.
در این مدل، هر حوزه مأموریت مشخص، مسئولیت مستقل و اهداف قابل اندازهگیری خواهد داشت. این همان مدلی است که در بسیاری از شهر فرودگاهیهای موفق دنیا اجرا شده و باعث شده تصمیمگیریها سریعتر، تخصصیتر و اقتصادیتر انجام شود. اگر روزی بخواهم مهمترین دستاورد مدیریتی خودم را نام ببرم، احتمالاً همین استقرار کامل SBUها خواهد بود.
در کنار این پروژههای بلندمدت، طی ماههای گذشته چه اقداماتی انجام شده که مردم بتوانند اثر آن را به صورت ملموس احساس کنند؟
کاشفآذر: ما تلاش کردیم ابتدا سراغ نقاطی برویم که بیشترین نارضایتی مسافران را ایجاد میکرد. بررسیهای ما نشان داد بخش بزرگی از گلایهها مربوط به تعداد محدودی از مشکلات است؛ بنابراین به جای پراکنده کردن منابع، همان نقاط را اصلاح کردیم.
موضوعاتی مانند نظافت ترمینال، وضعیت سرویسهای بهداشتی، برخی خدمات رفاهی و مواردی که شاید از نظر مالی پروژههای بزرگی نباشند اما مستقیماً بر رضایت مسافر اثر میگذارند، در اولویت قرار گرفتند. خوشبختانه بازخوردهایی که از مسافران دریافت کردهایم نشان میدهد همین اصلاحات کوچک توانسته تجربه سفر را نسبت به گذشته بهبود دهد.
در حوزه توسعه شهر فرودگاهی، مهمترین دستاوردهای مدیریتی خود را چه میدانید؟
کاشفآذر: یکی از نخستین اقداماتی که انجام دادیم، اصلاً در حوزه عملیات فرودگاهی نبود؛ بلکه استقلال گمرک شهر فرودگاهی بود. ما معتقد بودیم اگر قرار است منطقه آزاد نقش واقعی خود را ایفا کند، باید زیرساختهای آن نیز مستقل باشد. به همین دلیل استقلال گمرک را پیگیری کردیم که یکی از گامهای مهم در توسعه اقتصادی منطقه محسوب میشود.
در کنار آن، تفاهمنامههای متعددی با صندوق نوآوری و شکوفایی، سازمان منابع طبیعی و همچنین موضوع پلاکگذاری خودروها در منطقه آزاد منعقد شد. بهویژه موضوع پلاکگذاری، سالها به عنوان یک آرزو مطرح بود و اکنون میتواند هم از نظر درآمدی و هم از نظر شناساندن ظرفیتهای منطقه آزاد شهر فرودگاهی، تحول قابل توجهی ایجاد کند.
موضوع محیط زیست نیز در برنامههای شهر فرودگاهی دیده شده است؟
کاشفآذر: قطعاً. یکی از چالشهای شهر فرودگاهی، وضعیت فضای سبز آن بود. برای حل این موضوع با سازمان منابع طبیعی تفاهمنامه امضا کردهایم و برنامهای پنجساله برای توسعه فضای سبز و مقابله با بیابانزایی تدوین شده است.
هدفگذاری ما این است که در سالهای آینده نزدیک به هزار هکتار فضای سبز جدید ایجاد شود تا هم شرایط محیطی مجموعه بهبود پیدا کند و هم به تعهدات زیستمحیطی صنعت هوانوردی و استانداردهای ایکائو نزدیکتر شویم.
در پایان، اگر بخواهید چشمانداز آینده شهر فرودگاهی امام را در یک جمله توصیف کنید، آن چشمانداز چیست؟
کاشفآذر: آینده شهر فرودگاهی را در نوآوری میبینم. ما معتقدیم اگر بتوانیم شرکتهای فناور و دانشبنیان فعال در زنجیره تأمین جهانی را جذب کنیم، شهر فرودگاهی امام میتواند به یک اکوسیستم اقتصادی قدرتمند تبدیل شود.
به همین دلیل همکاری گستردهای با صندوق نوآوری و شکوفایی و همچنین معاونت علمی و فناوری آغاز کردهایم تا زمینه استقرار این شرکتها فراهم شود.
هدف نهایی این است که شهر فرودگاهی امام تنها محل پرواز هواپیماها نباشد؛ بلکه به یکی از موتورهای نوآوری، اقتصاد و لجستیک کشور تبدیل شود؛ جایگاهی که بتواند سهم مؤثری در رشد اقتصاد ملی و افزایش رقابتپذیری ایران در منطقه ایفا کند.
آنچه از مجموع سخنان مدیرعامل شهر فرودگاهی امام خمینی برمیآید، این است که آینده این مجموعه صرفاً با افزایش تعداد پروازها یا ساخت ترمینالهای جدید تعریف نمیشود. محور اصلی برنامهها، تغییر نگاه به شهر فرودگاهی و تبدیل آن به یک هاب اقتصادی چندمنظوره است؛ هابی که در آن لجستیک، منطقه آزاد، بندر خشک، سرمایهگذاری، اقتصاد دانشبنیان، خدمات غیرهوانوردی و فناوری در کنار حملونقل هوایی، زنجیرهای واحد برای خلق ارزش اقتصادی تشکیل دهند. البته تحقق این چشمانداز، مستلزم اصلاح ساختار حکمرانی، جذب سرمایه، توسعه زیرساختها، مشارکت بخش خصوصی و استمرار همکاری دستگاههای مختلف است.
اگر این برنامهها مطابق اهداف اعلامشده پیش برود، شهر فرودگاهی امام میتواند در سالهای آینده جایگاهی فراتر از یک فرودگاه بینالمللی پیدا کند و به یکی از مهمترین مراکز لجستیک، تجارت، نوآوری و حملونقل منطقه تبدیل شود؛ جایگاهی که نهتنها بر صنعت هوانوردی، بلکه بر اقتصاد ملی نیز اثرگذار خواهد بود.
