رقابت جهانی برای توسعه انرژیهای پاک و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی باعث شده است کشورهای مختلف سرمایهگذاریهای گستردهای در حوزه هیدروژن سبز انجام دهند. در این میان، عمان با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی مناسب، منابع غنی انرژی خورشیدی و بادی و برنامههای بلندپروازانه توسعه اقتصادی، تلاش میکند جایگاه ویژهای در بازار جهانی هیدروژن سبز به دست آورد.
در همین راستا، پروژه بزرگ هیدروژن سبز گروه ACME هند در منطقه ویژه اقتصادی دقم به یکی از مهمترین طرحهای انرژی پاک در خاورمیانه تبدیل شده است. اکنون با اعلام زمانبندی جدید برای فازهای توسعه این پروژه، چشمانداز روشنی از آینده صنعت هیدروژن سبز عمان ترسیم شده است.
آغاز بهرهبرداری فاز دوم در سال ۲۰۳۰
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری رسمی عمان (ONA)، عملیات تجاری فاز دوم پروژه هیدروژن سبز گروه ACME در منطقه ویژه اقتصادی دقم (SEZAD) قرار است در سال ۲۰۳۰ آغاز شود.
همچنین طبق برنامهریزی انجامشده، فاز سوم این پروژه نیز سه سال بعد و در سال ۲۰۳۳ وارد مدار تولید خواهد شد. این زمانبندی نشان میدهد عمان برنامهای بلندمدت برای توسعه زیرساختهای تولید سوختهای پاک و تبدیل شدن به یکی از صادرکنندگان اصلی هیدروژن سبز در منطقه دنبال میکند.
ظرفیت تولید چشمگیر در فازهای جدید
بر اساس اطلاعات منتشرشده، هر یک از فازهای دوم و سوم پروژه دارای ظرفیت تولید سالانه ۴۰۰ هزار تن آمونیاک سبز و ۷۱ هزار تن هیدروژن سبز خواهند بود.
این ارقام نشاندهنده مقیاس بسیار بزرگ پروژه است. در واقع تنها یک فاز از این طرح توان تولید صدها هزار تن سوخت پاک را در سال خواهد داشت که میتواند نقش مهمی در تأمین نیاز بازارهای بینالمللی ایفا کند.
با راهاندازی کامل دو فاز جدید، ظرفیت نهایی پروژه به ۸۰۰ هزار تن آمونیاک سبز در سال و ۱۴۲ هزار تن هیدروژن سبز در سال خواهد رسید؛ رقمی که این پروژه را در زمره بزرگترین طرحهای هیدروژن سبز منطقه خاورمیانه قرار میدهد.
توسعه پروژه در مساحتی گسترده در دقم
سازمان عمومی مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آزاد عمان (OPAZ) در ماه مه سال ۲۰۲۵ اعلام کرده بود که فازهای دوم و سوم این پروژه هر کدام در زمینی به وسعت ۴۰ کیلومتر مربع احداث خواهند شد.
این بدان معناست که مجموع مساحت مورد نیاز برای دو فاز جدید به ۸۰ کیلومتر مربع میرسد؛ وسعتی که نشاندهنده ابعاد صنعتی و استراتژیک این سرمایهگذاری بزرگ در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر است.
منطقه ویژه اقتصادی دقم در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مراکز جذب سرمایهگذاری خارجی در عمان تبدیل شده و دولت این کشور امیدوار است با توسعه پروژههای بزرگ انرژی پاک، این منطقه را به قطب صادرات انرژیهای آینده تبدیل کند.
فاز نخست؛ آغاز تولید از سال ۲۰۲۶
پیش از راهاندازی فازهای دوم و سوم، فاز نخست پروژه قرار است وارد مرحله بهرهبرداری شود.
بر اساس گزارشی که روزنامه انگلیسیزبان Oman Daily Observer در دسامبر ۲۰۲۵ منتشر کرده بود، فاز اول این پروژه با ظرفیت تولید سالانه ۱۰۰ هزار تن آمونیاک سبز پیش از پایان سال ۲۰۲۶ فعالیت تجاری خود را آغاز خواهد کرد.
راهاندازی فاز نخست، گام مهمی در مسیر توسعه کامل این پروژه چند میلیارد دلاری محسوب میشود و زمینه را برای اجرای مراحل بعدی فراهم خواهد کرد.
همکاری چین در تأمین فناوری پروژه
یکی از بخشهای کلیدی پروژه هیدروژن سبز عمان، تأمین تجهیزات مورد نیاز برای تولید هیدروژن است.
در همین راستا، شرکت چینی Sungrow Hydrogen مسئول تأمین واحدهای الکترولیز آب قلیایی برای این پروژه شده است. این تجهیزات نقش اصلی را در فرایند تولید هیدروژن سبز ایفا میکنند و با استفاده از برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر، آب را به هیدروژن و اکسیژن تجزیه میکنند.
استفاده از فناوریهای پیشرفته الکترولیز یکی از مهمترین عوامل موفقیت پروژههای هیدروژن سبز در جهان محسوب میشود و میتواند بر میزان بهرهوری و هزینه نهایی تولید تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
حمایت بینالمللی از پروژه عمان
پروژه هیدروژن سبز گروه ACME تنها به سرمایهگذاریهای زیرساختی محدود نشده است و از حمایت بازارهای بینالمللی نیز برخوردار است.
بر اساس اعلام منابع رسمی، فاز نخست این پروژه با یک توافقنامه خرید محصول توسط شرکت نروژی Yara پشتیبانی میشود. وجود چنین قراردادهایی میتواند ریسک سرمایهگذاری را کاهش دهد و اطمینان بیشتری درباره فروش محصولات تولیدی در بازارهای جهانی ایجاد کند.
شرکت یارا یکی از بزرگترین بازیگران جهانی در حوزه کودهای شیمیایی و آمونیاک به شمار میرود و همکاری آن با پروژه عمان نشاندهنده اهمیت بینالمللی این طرح است.
بخشی از سرمایهگذاری ۷.۵ میلیارد دلاری عمان
پروژه هیدروژن سبز ACME تنها یکی از طرحهای بزرگی است که در منطقه ویژه اقتصادی دقم در حال اجراست.
طبق اعلام سازمان عمومی مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آزاد عمان، این پروژه یکی از ۱۰ توافقنامه سرمایهگذاری و تفاهمنامه همکاری است که اخیراً به امضا رسیدهاند.
ارزش مجموع این توافقنامهها به ۲.۹ میلیارد ریال عمانی معادل حدود ۷.۵ میلیارد دلار آمریکا میرسد. این حجم از سرمایهگذاری نشان میدهد عمان برنامه گستردهای برای توسعه صنایع نوین، انرژیهای پاک و جذب سرمایهگذاران خارجی در دستور کار دارد.
عمان و آینده بازار جهانی هیدروژن سبز
کارشناسان معتقدند کشورهای حوزه خلیج فارس در سالهای آینده نقش مهمی در بازار جهانی هیدروژن سبز ایفا خواهند کرد. دسترسی به منابع گسترده انرژی خورشیدی، زیرساختهای صادراتی پیشرفته و نزدیکی به بازارهای مصرف اروپا و آسیا از جمله مزیتهای رقابتی این کشورها به شمار میرود.
عمان نیز با اجرای پروژههای بزرگی مانند طرح ACME تلاش میکند سهم قابل توجهی از بازار جهانی سوختهای پاک را در اختیار بگیرد. پیشبینی میشود با افزایش تقاضای جهانی برای هیدروژن و آمونیاک سبز، چنین پروژههایی به یکی از ارکان اصلی اقتصاد آینده این کشور تبدیل شوند.
پروژه ۴.۲ میلیارد دلاری هیدروژن سبز گروه ACME در منطقه ویژه اقتصادی دقم، یکی از مهمترین طرحهای انرژی پاک خاورمیانه محسوب میشود.
بر اساس برنامهریزیهای اعلامشده، فاز دوم این پروژه در سال ۲۰۳۰ و فاز سوم در سال ۲۰۳۳ به بهرهبرداری خواهند رسید. هر یک از این فازها سالانه ۴۰۰ هزار تن آمونیاک سبز و ۷۱ هزار تن هیدروژن سبز تولید خواهند کرد و در نهایت ظرفیت کل پروژه به ۸۰۰ هزار تن آمونیاک سبز و ۱۴۲ هزار تن هیدروژن سبز در سال خواهد رسید.
این پروژه که بخشی از بسته سرمایهگذاری ۷.۵ میلیارد دلاری عمان در دقم است، میتواند نقش مهمی در تثبیت جایگاه این کشور در بازار جهانی انرژیهای پاک و سوختهای کمکربن ایفا کند.
