انقلاب NFT در ورزش جهان/NFT چگونه وارد اقتصاد ورزش شد؟

به گزارش خط بازار؛ یکی از مهم‌ترین ابزارهای نوین در درآمدزایی ورزش جهان (Non-Fungible Token(NFT یا «توکن غیرقابل تعویض» است. پدیده‌ای که حالا به بخشی از اقتصاد ورزش حرفه‌ای تبدیل شده و باشگاه‌ها، لیگ‌ها و ستاره‌های ورزشی از آن برای درآمدزایی، بازاریابی و تعامل با هواداران استفاده می‌کنند.

NFT  در ساده‌ترین تعریف، نوعی دارایی دیجیتال منحصربه‌فرد است که مالکیت یک فایل یا محتوای دیجیتال را روی بستر بلاک‌چین ثبت می‌کند. برخلاف رمزارزهایی مانند بیت‌کوین که هر واحد آن مشابه دیگری است، هر NFT یکتا و غیرقابل جایگزینی است.

NFT چگونه وارد ورزش شد؟

ورود جدی NFT به ورزش از حدود سال ۲۰۲۰ آغاز شد؛ زمانی که لیگ بسکتبال NBA با همکاری شرکت Dapper Labs پروژه مشهور NBA Top Shot را راه‌اندازی کرد. در این پروژه، لحظات تاریخی مسابقات NBA به‌صورت کلیپ‌های دیجیتال NFT عرضه شدند و هواداران می‌توانستند مالک رسمی نسخه دیجیتال این صحنه‌ها شوند.

استقبال از NBA Top Shot بسیار گسترده بود؛ به‌طوری که حجم معاملات این پلتفرم در مقاطعی به صدها میلیون دلار رسید و برخی NFTهای مربوط به ستاره‌هایی مانند لبرون جیمز با قیمت‌های بسیار بالا معامله شدند.

پس از موفقیت NBA، باشگاه‌های فوتبال اروپا نیز وارد این حوزه شدند. باشگاه‌هایی مانند بارسلونا، پاری‌سن‌ژرمن، منچسترسیتی، میلان، یوونتوس و رئال مادرید به‌تدریج پروژه‌های NFT خود را توسعه دادند.

NFT  چه تاثیری بر اقتصاد ورزش گذاشت؟

کارشناسان معتقدند NFT سه تحول مهم در اقتصاد ورزش ایجاد کرد:

۱. خلق درآمد دیجیتال جدید: باشگاه‌ها توانستند بدون وابستگی به ورزشگاه، بلیت یا اسپانسر سنتی، از دارایی‌های دیجیتال خود درآمد کسب کنند. برای مثال فروش لحظات تاریخی، گل‌های ماندگار، پیراهن دیجیتال، کارت بازیکنان، بلیت‌های ویژه یا آثار کلکسیونی دیجیتال به منبع جدید درآمد تبدیل شد.

۲. جهانی شدن بازار هواداری: NFT محدود به جغرافیا نیست. یک هوادار در آسیا یا آمریکا می‌تواند دارایی دیجیتال باشگاه اروپایی را خریداری کند. این موضوع بازار هواداری جهانی را گسترش داد.

۳. افزایش تعامل هواداران: هوادار دیگر فقط تماشاگر نیست؛ بلکه مالک یک دارایی رسمی دیجیتال از باشگاه یا بازیکن محبوب خود می‌شود.

تجربه‌های جهانی NFT در ورزش

پروژه NBA Top Shot مهم‌ترین نمونه موفق NFT ورزشی محسوب می‌شود. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد حجم معاملات این پلتفرم در سال ۲۰۲۱ از مرز ۷۰۰ میلیون دلار عبور کرد.

باشگاه پاری‌سن‌ژرمن (PSG)  علاوه بر Fan Token وارد بازار NFT نیز شد و مجموعه‌های دیجیتال مرتبط با بازیکنان و لحظات تاریخی خود را عرضه کرد.

باشگاه بارسلونا نیز مجموعه NFTهای مرتبط با تاریخ باشگاه و ستارگانش را عرضه کرد و بخشی از استراتژی برند دیجیتال خود را به این حوزه اختصاص داد.

فرمول یک نیز شاهد آن است که برخی تیم‌ها NFT خودروها، طراحی‌ها و آیتم‌های کلکسیونی را عرضه کردند.

چرا NFT برای باشگاه‌ها جذاب است؟

مزیت مهم NFT برای باشگاه‌ها این است که هزینه تولید فیزیکی ندارد؛ بازار جهانی دارد؛ قابلیت فروش مجدد دارد؛ و می‌تواند درآمد مستمر ایجاد کند.

در بسیاری از قراردادهای NFT، باشگاه حتی از معاملات ثانویه نیز درصدی دریافت می‌کند؛ یعنی اگر هوادار NFT را بعدا بفروشد، بخشی از مبلغ دوباره به باشگاه می‌رسد.

NFT در ایران؛ فرصت یا چالش؟

فوتبال ایران از نظر برند و هوادار ظرفیت بالایی برای NFT دارد. باشگاه‌هایی مانند پرسپولیس و استقلال می‌توانند گل‌های تاریخی، تصاویر قهرمانی، بلیت مسابقات مهم، پیراهن‌های ویژه یا کارت دیجیتال بازیکنان را به‌صورت NFT عرضه کنند.

اما اجرای این مدل در ایران با موانع مهمی روبه‌رو است.

مهم‌ترین موانع NFT در ایران

۱. نبود چارچوب حقوقی شفاف: هنوز قوانین مشخصی درباره NFT و مالکیت دارایی دیجیتال در ایران وجود ندارد.

۲. ابهام در نظارت: مشخص نیست NFT تحت نظارت بانک مرکزی، سازمان بورس، یا نهادهای دیگر قرار می‌گیرد.

۳. محدودیت زیرساخت پرداخت بین‌المللی: اقتصاد NFT معمولا به پلتفرم‌های جهانی و پرداخت بین‌المللی متصل است؛ موضوعی که در ایران با محدودیت مواجه است.

۴. ریسک سفته‌بازی و کلاهبرداری: در صورت نبود نظارت حرفه‌ای، NFT می‌تواند به بستری برای سوداگری یا پروژه‌های غیرشفاف تبدیل شود.

۵. ضعف دانش عمومی: بخش بزرگی از جامعه هنوز شناخت دقیقی از NFT و دارایی دیجیتال ندارد.