ضرر یک تریلیون دلاری آمریکا از ورود یوآن به معاملات نفتی غرب آسیا

کنترل تردد در تنگه هرمز از سوی ایران بسیاری از معادلات بازار انرژی جهان را به هم ریخت. درخواست تهران برای وضع نظام حقوقی جدید برای کنترل این آبراهه بین المللی به عنوان یکی از شروط اساسی برای توافق احتمالی با آمریکا، وضعیت را پیچیده تر از گذشته ساخته است.

اما به نظر می رسد در دل ماجرای تنگه هرمز، شاهد وقوع رخدادهایی هستیم که از اصل ماجرای کنترل و تغییر وضعیت حقوقی این آبراه مهمتر بوده و می تواند آینده اقتصاد جهان را دستخوش تغییراتی شگرف نماید.

جایگزینی پترو یوآن با دلار آمریکا

فارغ از مسائل سیاسی و ژئوپولیتیک بسیار مهم مرتبط با تنگه هرمز، جایگزین شدن یوآن با دلار به عنوان ابزار پرداخت و تسویه حساب معاملات نفتی، مهمترین فاکتور تاثیرگذار بر اقتصاد جهانی به ویژه هژمونی دلار محسوب می شود. خبرگزاری بلومبرگ با انتشار گزارشی مدعی شده که ایران خواستار پرداخت عوارض حاضل از تنکه هرمز با استفاده از یوآن یا ارزهای دیجیتال شده است. بلومبرگ همچنین در گزارشی جداگانه، از تصمیم دولت چین برای انعقاد قراردهای نفتی خود با تمامی کشورهای حاشیه خلیج فارس با استفاده از یوآن شده است.

این در حالیست که چین، بزرگترین وارد کننده نفت جهان محسوب شده و تغییر دلار به یوآن به عنوان ابزرا پرداخت، می تواند ضربه بزرگی به اقتصاد آمریکا و هژمونی دلار وارد نماید. در همین راستا، دویچه بانک آلمان در آخرین گزارش خود از بازارهای جهانی اعلام کرد که جنگ ایران و آمریکا می تواند به پایان عصر دلار نفتی به عنوان یکی از ارکان اصلی تولید قدرت اقتصادی برای واشنگتن منجر شود.

ضرر سنگین در انتظار اقتصاد آمریکا

اکنون سوال اینجاست که در صورت موفقیت چین و ایران برای جایگزین سازی سوآن به عنوان ابزار پرداخت هزینه خرید نفت، اقتصاد آمریکا چه میزان ضرر متحمل خواهد شد؟

برای پاسخ به این سوال نیازمند رجوع به آمار واردات نفتی چین طی سنوات گذشته هستیم. برا اساس آخرین داده های موجود، چینی ها در سال ۲۰۲۴، روزانه بین ۵.۵ الی ۶ میلیون بشکه نفت در روز از مبداء ایران، عراق و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس وارد کرده اند که حدود ۵۰ الی ۵۵ درصد از نیاز روزانه ۱۱ میلیون بشکه ای این کشور به نفت را پوشش می دهد.

حال اگر میانگین قیمت هر بشکه نفت خام وارداتی چین را حدود ۱۰۰ دلار در نظر بگیریم، روزانه بیش از یک میلیارد دلار تقاضا برای یوآن چین ایجاد خواهد شد. نکته مهم اینکه در صورت اجرایی شدن این مکانیزم، ماهانه بیش از ۳۰ میلیارد دلار (بیش از یک تریلیون دلار در سال) تقاضا برای دلار آمریکا کاهش خواهد یافت که مستقیما روی شاخص دلار (DXY) تاثیرگذار خواهد بود. کاهش شاخص دلار البته سرآغاز تمامی مشکلات برای اقتصاد آمریکا است. چراکه مسائلی همچون رشد نقدینگی، کاهش بازدهی اوراق بلند مدت خزانه داری و حرکت بخش قابل توجهی از دارایی سرمایه گذاران به سمت بازارهایی چون طلا، تنها بخشی از مهمترین تبعات ناشی از کاهش شاخص دلار است که نهایتا تاثیزر مستقیم روی نرخ تورم در آمریکا بر جای خواهد گذاشت.

این در حالیست که محاسبات ارائه شده در بالا، تنها مربوط به واردات نفت از حوزه خلیج فارس بوده و مواردی چون تجارت غیر نفتی چین با کشورهای این حوزه و ماورای آن را شامل نمی شود. اگر پکن موفق شود در میان مدت، حتی بخشی از تجارت غیرنفتی با شرکای استراتژیک خود را با استفاده از یوآن انجام دهد، میزان خسارت مورد محاسبه به مراتب بیش از این رقم خواهد بود.

یوآن دیجیتال و اثربخشی تحریم های اقتصادی آمریکا

نکته دیگری که باید به آن توجه داشت اینکه یوآن چین شامل دو نوع فیات (فیزیکی) و دیجیتال می شود. اما تفاوت یوآن دیجیتال با ارزهایی چون تتر این است که صادر کننده یوآن نه یک شرکت خصوصی، بلکه بانک مرکزی چین است که همین امر، دست کشورهایی چون ایران را برای انجام مبادلات مالی و رسمی خود با شرکت های چینی را تا حد زیادی باز خواهد کرد.

در چنین شرایطی، تحریم های سفت و سخت وضع شده از سوی دولت آمریکا علیه کشورهایی چون ایران، دستکم در بخش مبادلات مالی و بانکی تا حد زیادی کم اثر می شود. متمرکز بودن ساختار استیبل کوین های دولتی همچون یوآن دیجیتال، در عمل امکان رهگیری معاملات را از وزارت خزانه داری آمریکا سلب کرده و در نتیجه، اطلاعات مربوط به معاملات نیز برای سازمان های مالی و حقوقی مرتبط با واشنگتن ارسال نخواهد شد. هرچند، خطر رصد این معاملات توسط دستگاه های اطلاعاتی آمریکا همچنان وجود دارد، اما حجم و تعداد معاملات به اندازه ای است که امکان رهگیری بخش عمده ای از آنها از طریق درز اطلاعاتی میسر نخواهد بود.