مراکش ابرقدرت جدید در انرژی های تجدیدپذیر
به گزارش خط بازار؛ سرمایه گذاری سال های اخیر مراکش در بخش توسعه انرژی های تجدیدپذیر، اکنون این کشور آفریقایی را در مسیر تبدیل شدن به یکی از ابرقدرت های انرژی جهان قرار داده است.
کشور مراکش طی سالهای اخیر گامهای بلندی در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر برداشته و اکنون به یکی از بازیگران نوظهور این حوزه در شمال آفریقا تبدیل شده است. موقعیت جغرافیایی مناسب، تابش گسترده خورشید و نزدیکی به بازارهای اروپایی، این کشور را به مقصدی جذاب برای سرمایهگذاری در انرژیهای پاک تبدیل کرده است. در کنار توسعه نیروگاههای خورشیدی و بادی، «رباط» برنامههای گستردهای را برای تبدیل شدن به یکی از مراکز اصلی تولید هیدروژن سبز و سوخترسانی پایدار به صنعت کشتیرانی جهان دنبال میکند.
انقلاب مراکش در به کارگیری انرژی های تجدیدپذیر
مراکش در گذشته وابستگی زیادی به واردات سوختهای فسیلی داشت و همچنان بخش قابل توجهی از برق خود را از زغالسنگ تأمین میکند. با اینحال، طی سالهای اخیر دولت این کشور راهبردی بلندمدت برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در سبد برق تدوین کرده است. بر اساس اهداف تعیینشده، سهم انرژیهای تجدیدپذیر در تولید برق مراکش باید تا سال ۲۰۳۰ به ۵۲ درصد و تا سال ۲۰۵۰ به ۷۰ درصد برسد.
تا پایان سال ۲۰۲۵ ظرفیت عملیاتی تولید انرژیهای تجدیدپذیر مراکش به حدود ۵.۵ گیگاوات رسید که معادل بیش از ۴۵ درصد از کل ظرفیت تولید برق این کشور را در بر میگیرد. این ظرفیت شامل حدود ۲.۱ گیگاوات نیروگاه برقآبی، ۲.۴ گیگاوات انرژی بادی و نزدیک به یک گیگاوات نیروگاه خورشیدی میشود. اگرچه توسعه انرژی بادی در سالهای گذشته سهم عمدهای از سرمایهگذاریها را به خود اختصاص داده بود، اما اکنون توجه سرمایهگذاران بهطور فزایندهای به سمت پروژههای خورشیدی معطوف شده است.
درآمدزایی کلان مراکش از نیروگاه های خورشیدی!
مراکش درست مانند ایران، از نظر میزان تابش خورشیدی در زمره مناطق ممتاز جهان قرار دارد. بیش از سه هزار ساعت آفتابی در سال، شرایطی ایدهآل برای توسعه نیروگاههای خورشیدی در این کشور فراهم کرده است. افزایش حدود ۴۶ درصدی واردات تجهیزات و فناوریهای خورشیدی در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نیز نشاندهنده رشد سریع این بخش و افزایش تمایل سرمایهگذاران به حضور در بازار انرژی خورشیدی مراکش است.
در همین راستا، آژانس انرژی پایدار مراکش (MASEN) از سال ۲۰۲۱ تاکنون مجوز اجرای دهها پروژه تجدیدپذیر با ظرفیت مجموع حدود ۶ گیگاوات را صادر کرده است. همچنین این نهاد به همراه شرکت برق ملی مراکش (ONEE) برنامهای را برای افزودن ۴.۴ گیگاوات ظرفیت جدید تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ در دستور کار قرار دادهاند که شامل ۲.۵ گیگاوات انرژی خورشیدی و ۱.۹ گیگاوات انرژی بادی خواهد بود.
بخش مهمی از این توسعه به مشارکت سرمایهگذاران خصوصی وابسته است. قانون ۱۳-۰۹ که در سال ۲۰۰۹ تصویب شد، امکان حضور بخش خصوصی در احداث نیروگاههای تجدیدپذیر و فروش مستقیم برق از طریق شبکه ملی را فراهم کرد؛ اقدامی که زمینه ورود سرمایههای خارجی به این صنعت را مهیا ساخت.
از چین تا اروپا، پای کار سرمایه گذاری در بخش انرژی مراکش
در میان پروژههای بزرگ در دست اجرا، شرکت سعودی «اکوا پاور» مسئولیت توسعه پروژههای خورشیدی «نور میدلت ۲» و «نور میدلت ۳» را برعهده گرفته است. هر یک از این پروژهها دارای ظرفیت ۴۰۰ مگاوات تولید برق و سامانه ذخیرهسازی انرژی هستند. همچنین کنسرسیومی متشکل از شرکت فرانسوی EDF و شرکت اماراتی مصدر نخستین مرحله از مجتمع ۸۰۰ مگاواتی نور میدلت را توسعه میدهند که ترکیبی از فناوری فتوولتائیک و نیروگاه خورشیدی حرارتی متمرکز (CSP) خواهد بود.
در سوی دیگر، شرکت چینی جینکو سولار نیز در ماه مه از برنامه خود برای احداث یک نیروگاه خورشیدی ۹۰ مگاواتی در مراکش خبر داد. این پروژه از پنلهای نسل جدیدی استفاده خواهد کرد که برای مناطق گرم و بیابانی طراحی شدهاند و در برابر گردوغبار و طوفانهای شن مقاومت بالایی دارند.
یکی از مهمترین مزیتهای مراکش برای جذب سرمایهگذاری خارجی، نزدیکی جغرافیایی این کشور به اروپا است. بسیاری از کشورهای اروپایی در تلاش هستند پس از کاهش وابستگی به انرژی روسیه، منابع جدید و پایدار انرژی را در نزدیکی مرزهای خود توسعه دهند. به همین دلیل، مراکش بهعنوان یکی از گزینههای اصلی برای تأمین برق پاک و سوختهای سبز مورد توجه قرار گرفته است.
آرمان بلندپروازانه راش برای دستیابی به منابع سوخت هیدروژنی
در کنار توسعه ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر، مراکش برنامههای بلندپروازانهای برای تبدیل شدن به یکی از قطبهای جهانی هیدروژن سبز دنبال میکند. این موضوع بهویژه در صنعت کشتیرانی اهمیت دارد؛ صنعتی که حدود سه درصد از کل انتشار گازهای گلخانهای ناشی از فعالیتهای انسانی را به خود اختصاص میدهد.
هیدروژن سبز که از طریق الکترولیز آب و با استفاده از برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر به دست میآید، یکی از گزینههای اصلی برای کاهش آلایندگی حملونقل دریایی محسوب میشود. دسترسی به منابع فراوان انرژی خورشیدی و بادی، موقعیت راهبردی در مسیرهای تجاری و هزینههای رقابتی تولید انرژی، مراکش را به مقصدی جذاب برای توسعه این صنعت تبدیل کرده است.
در سال ۲۰۲۵ دولت مراکش پروژههای هیدروژن سبز به ارزش حدود ۳۲.۵میلیارد دلار را تصویب کرد. این پروژهها با هدف تولید آمونیاک سبز، فولاد سبز و سوختهای صنعتی پاک طراحی شده و انتظار میرود علاوه بر تأمین نیاز داخلی، فرصتهای صادراتی گستردهای را برای این کشور در بازار اروپا ایجاد کنند.
راهبرد توسعه هیدروژن سبز مراکش همچنین بر ارتقای زیرساختهای بندری متمرکز است. بنادر مهمی مانند طنجه مد، محمدیه، الجرف الاصفر و منطقه تنتن بهعنوان مراکز بالقوه صادرات هیدروژن و سوختهای پاک در نظر گرفته شدهاند. بندر طنجه مد که از بزرگترین بنادر کانتینری جهان به شمار میرود، سالانه حدود ۱.۵ میلیون تن سوخت فسیلی مورد استفاده کشتیها را جابجا میکند. جایگزینی این سوختها با هیدروژن و مشتقات سبز آن میتواند این بندر را به الگویی جهانی در حوزه کشتیرانی پایدار تبدیل کند.
در مجموع باید گفت که ترکیب منابع غنی انرژی تجدیدپذیر، حمایتهای قانونی، سرمایهگذاریهای خارجی و دسترسی مناسب به بازار اروپا، مراکش را در موقعیتی قرار داده است که بتواند طی دهه آینده به یکی از بازیگران اصلی بازار جهانی انرژی پاک و هیدروژن سبز تبدیل شود.
