از فروش تا ایفای تعهدات؛ تصویری چندبعدی از صنعت بیمه در سهماهه نخست ۱۴۰۵
به گزارش خط بازار؛ اقتصاد بیمه را نمیتوان از روی ترازنامهها قضاوت کرد، همانگونه که سلامت یک بیمار را تنها از روی فشار خون نمیتوان سنجید، اینجا فروش بیمهنامه آغاز رابطه شرکت با مشتری است، نه پایان آن و ارزش واقعی یک شرکت بیمه زمانی محک میخورد که خسارتی رخ دهد و وعدهای که در قالب یک بیمهنامه فروخته شده، باید به تعهدی عملی تبدیل شود، به همین دلیل، ترکیب آمار حقبیمه، خسارت، شکایات و ذخایر خسارت معوق، تصویری ارائه میدهد که هیچیک از این شاخصها بهتنهایی قادر به نمایش آن نیستند؛ تصویری از ظرفیت واقعی شرکتها برای تبدیل رشد فروش به اعتماد پایدار.
بررسی دادههای سهماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان میدهد در مجموع ۴ هزار و ۹۵۶ شکایت در صنعت بیمه ثبت شده که از این میان، یکهزار و ۹۵۴شکایت وارد، یکهزار و ۸۵۸ شکایت ناوارد و یکهزار و ۱۴۴ پرونده تا پایان دوره همچنان در جریان رسیدگی بوده است. به بیان دیگر، حدود ۳۹.۴درصد شکایات وارد شناخته شده و بیش از ۲۳ درصد نیز هنوز تعیین تکلیف نشدهاند. این ارقام بهتنهایی برای ارزیابی عملکرد یک شرکت کافی نیستند، اما هنگامی که در کنار حجم عملیات، تعداد بیمهنامهها و خسارتهای پرداختی قرار میگیرند، میتوانند تصویری روشنتر از فشار وارد بر فرآیندهای رسیدگی و پاسخگویی ارائه کنند.
در تعداد مطلق شکایات، بیمه دانا با ۸۳۹ پرونده در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن بیمه رازی با ۵۲۵ شکایت، بیمه تعاون با ۴۴۳ شکایت، بیمه سامان با ۳۷۲ شکایت و بیمه ایران با ۳۶۳ شکایت قرار گرفتهاند. با این حال، مقایسه صرف تعداد شکایات میتواند گمراهکننده باشد؛ زیرا شرکتهای بزرگ به دلیل تعداد بسیار بیشتر بیمهنامههای صادره، بهطور طبیعی با حجم بیشتری از مراجعات و شکایات مواجه میشوند، بنابراین ارزیابی کیفیت خدمات باید بر پایه شاخصهای تعدیلشده و متناسب با اندازه پرتفوی انجام شود.
از سوی دیگر، نرخ شکایات باز تصویری از وضعیت پروندههای در جریان رسیدگی ارائه میدهد. در تعداد مطلق، بیمه دانا با ۴۰۰ پرونده باز، رازی با ۱۷۴ پرونده، سامان با ۱۳۷ پرونده و آرمان با ۱۰۸ پرونده بیشترین تعداد شکایات تعیینتکلیفنشده را داشتهاند. اما از منظر نسبت شکایات باز، بیمه زندگی خاورمیانه و بیمه زندگی هامرز با ۱۰۰ درصد، بیمه دانا با ۴۷.۷ درصد، بیمه حکمت صبا با ۴۰.۵ درصد و بیمه سامان با ۳۶.۸ درصد بالاترین نرخها را ثبت کردهاند. در مقابل، بیمه آسماری، پردیس، زندگی باران و کاریزما هیچ شکایت بازی در پایان دوره نداشتهاند و پس از آن بیمه تجارتنو، ملت، البرز، ما و هوشمند فردا پایینترین نرخهای شکایات باز را به خود اختصاص دادهاند. البته این شاخص نیز باید با احتیاط تفسیر شود؛ زیرا پیچیدگی پروندهها، نوع خسارت، تکمیل مدارک و فرآیند کارشناسی میتواند بر مدت زمان رسیدگی اثرگذار باشد.
در کنار شکایات، بررسی ذخایر خسارت معوق نیز ابعاد دیگری از وضعیت عملیاتی شرکتها را آشکار میکند. مجموع ذخایر افشاشده صنعت در پایان سهماهه نخست سال به حدود یکهزار و ۲۳۷ هزار میلیارد ریال میرسد.
بیشترین ارقام ذخیره مربوط به بیمه دانا، بیمه دی، بیمه آسیا و بیمه البرز است؛ اما باید توجه داشت که بزرگی این ارقام بیش از هر چیز بازتاب اندازه شرکت، ترکیب رشتههای بیمهای و حجم تعهدات آنهاست و بهتنهایی مبنای ارزیابی کیفیت عملکرد نیست. همچنین برخی شرکتها هنوز اطلاعات ذخایر را منتشر نکردهاند و چند شرکت نیز رقم صفر اعلام کردهاند که این دو وضعیت از نظر تحلیلی و افشای اطلاعات، مفاهیم متفاوتی دارند.
برای تحلیل عمیقتر، سه شاخص ترکیبی نیز محاسبه شد. نخست، نسبت ذخیره خسارت معوق به خسارت پرداختی که نشان میدهد حجم تعهدات باقیمانده چه نسبتی با خسارتهای تسویهشده دارد. بالاترین نسبتها در بیمه هوشمند فردا (حدود ۵۶۰ درصد)، پردیس (۵۱۳ درصد)، ملت (۲۶۲درصد)، پارسیان (۲۰۸ درصد) و دانا (۲۰۱ درصد) مشاهده میشود؛ در حالی که پایینترین نسبتهای مثبت به زندگی خاورمیانه، حکمت صبا، ما، آرمان و سامان تعلق دارد. البته این نسبت میتواند تحت تأثیر ماهیت پرتفوی، سهم خسارتهای بزرگ و سیاستهای ذخیرهگیری قرار گیرد و نباید بهتنهایی مبنای قضاوت درباره عملکرد شرکتها باشد.
دومین شاخص، نسبت ذخیره خسارت معوق به حقبیمه تولیدی است که سهم تعهدات باقیمانده را در مقایسه با حجم فروش نشان میدهد. در این شاخص، بیمه دانا (۱۷۸.۵ درصد)، معلم (۱۴۸.۶ درصد)، پارسیان (۱۰۵.۷ درصد)، آسیا (۱۰۵.۳ درصد) و ملت (۱۰۲.۳ درصد) بالاترین نسبتها را ثبت کردهاند. در مقابل، زندگی خاورمیانه، هوشمند فردا، دی، حکمت صبا و سرمد کمترین نسبتهای مثبت را داشتهاند. این شاخص نیز بدون اطلاع از ترکیب رشتههای بیمهای و سیاستهای ذخیرهگیری شرکتها، قابلیت نتیجهگیری قطعی ندارد.
جمعبندی این سه شاخص نشان میدهد الگوی عملکرد شرکتها یکسان نیست چراکه برای مثال، بیمه هوشمند فردا بالاترین نسبت ذخیره به خسارت پرداختی را ثبت کرده، اما همزمان نسبت ذخیره به حقبیمه و نرخ شکایات باز آن در سطوح پایینتری قرار دارد. در مقابل، بیمه دانا در هر سه شاخص در محدودههای بالاتر صنعت قرار گرفته است، در حالی که بیمه ملت با وجود نسبت بالای ذخایر، نرخ شکایات باز نسبتاً پایینی دارد. این تفاوتها نشان میدهد تحلیل عملکرد شرکتهای بیمه تنها بر پایه یک شاخص امکانپذیر نیست و باید مجموعهای از متغیرهای مالی، عملیاتی و خدماتی بهصورت همزمان مورد ارزیابی قرار گیرند.
در نهایت، چارچوبهای مقرراتی صنعت برای بسیاری از رشتههای بیمه، پس از تکمیل مدارک یا پذیرش خسارت، مهلتهایی عموماً بین ۱۵ تا ۳۰روز و در برخی رشتهها تا چهار هفته برای پرداخت خسارت تعیین کردهاند. با این حال، از آنجا که اطلاعات تفکیکی رشتههای بیمهای، ترکیب پرتفوی و زمان واقعی رسیدگی به هر پرونده در این گزارش هدف تحلیل نبود سبب شد که موضوع گزارش بعدی تحلیل شرکت ها از این بعد باشد. هدف این تحلیل، ارائه تصویری جامع از وضعیت عملیاتی صنعت و شناسایی حوزههایی است که میتوانند نیازمند پایش، شفافیت و بررسی دقیقتر باشند.
راهنمای شاخصها
نسبت ذخیره به خسارت پرداختی نشان میدهد تعهدات خسارت باقیمانده چه نسبتی با خسارت پرداختشده دارد؛ نسبت بالاتر میتواند بیانگر حجم بیشتر پروندههای باز یا تعهدات معوق باشد و نسبت پایینتر، سهم کمتر ذخایر نسبت به پرداختها را نشان میدهد.
نسبت ذخیره به حقبیمه تولیدی سهم ذخایر خسارت معوق از حجم حقبیمه تولیدی را نشان میدهد؛ نسبت بالاتر بیانگر وزن بیشتر تعهدات معوق در برابر پرتفوی تولیدی است.
نرخ شکایات باز نسبت شکایات در جریان رسیدگی به کل شکایات ثبتشده است؛ نرخ پایینتر به معنای تعیین تکلیف سهم بیشتری از شکایات و نرخ بالاتر نشاندهنده باقیماندن سهم بیشتری از پروندهها در جریان رسیدگی است.
منبع: راز پول
