تنگه هرمز بازار کود جهان را به هم ریخت
به گزارش خط بازار؛ تنشها در تنگه هرمز حالا به بازار کودهای شیمیایی هم سرایت کرده است. گزارشها از افزایش قیمت اوره و آمونیاک و نگرانی از تأثیر آن بر تولید کشاورزی جهان حکایت دارد.
در حالی که توجه افکار عمومی جهان عمدتاً بر بحران انرژی و عبور نفت از تنگه هرمز متمرکز شده است، برخی تحلیلگران هشدار میدهند که بحران واقعی ممکن است در حوزه امنیت غذایی شکل بگیرد.
«کریل دمیتروف» تحلیلگر روسی در ارزیابیهای اخیر خود تأکید کرده است که تمرکز رسانهها بر نفت باعث شده یکی از حلقههای حیاتی اقتصاد جهانی یعنی بازار کودهای شیمیایی کمتر مورد توجه قرار گیرد؛ در حالی که بخش بزرگی از تجارت جهانی مواد اولیه تولید کود از مسیر خلیج فارس و تنگه هرمز عبور میکند و هرگونه اختلال در این گذرگاه میتواند زنجیره تأمین غذا در جهان را با بحران مواجه کند.
تنگه هرمز که میان ایران و عمان قرار دارد، یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت دریایی جهان به شمار میرود. این آبراه باریک در باریکترین نقطه تنها حدود ۳۴ کیلومتر عرض دارد و سالانه هزاران کشتی از آن عبور میکنند. این تنگه بیشتر به عنوان مسیر انتقال نفت شناخته میشود، اما در واقع نقش مهمی در انتقال مواد اولیه صنایع شیمیایی و کشاورزی نیز دارد.
بخش قابل توجهی از صادرات مواد اولیه تولید کود از کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله قطر، عربستان سعودی و ایران از همین مسیر به بازارهای جهانی در آسیا، اروپا و آفریقا ارسال میشود.
بر اساس گزارش رسانههای بینالمللی، حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد تجارت جهانی مواد اولیه کودهای شیمیایی از مسیر تنگه هرمز عبور میکند. این تجارت شامل محصولاتی مانند اوره، آمونیاک و گوگرد است که پایه تولید کودهای نیتروژنی و فسفاته محسوب میشوند و نقش حیاتی در افزایش بهرهوری کشاورزی دارند.
به نوشته فایننشال تایمز، حدود ۳۵ درصد تجارت جهانی اوره و نزدیک به ۴۵ درصد تجارت دریایی گوگرد از این مسیر انجام میشود؛ دو مادهای که برای تولید کودهای مورد استفاده در بخش بزرگی از کشاورزی جهان ضروری هستند. در شرایط عادی، تولیدکنندگان بزرگ منطقه مانند قطر، عربستان و ایران ماهانه میلیونها تن کود و مواد اولیه آن را از طریق بنادر خلیج فارس صادر میکنند.
بسیاری از این محمولهها به بازارهای پرمصرفی مانند هند، چین، آسیای جنوبشرقی و همچنین اروپا ارسال میشود. اما تشدید تنشهای منطقهای و اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز اکنون این جریان را با خطر جدی مواجه کرده است.
گزارشها نشان میدهد که حتی توقف موقت برخی واحدهای تولیدی در منطقه نیز میتواند به سرعت عرضه جهانی کود را کاهش دهد.
پیامد این وضعیت در بازار جهانی به سرعت نمایان شده است. در روزهای اخیر قیمت اوره در برخی بازارها جهش قابل توجهی داشته است. در مصر، قیمت اوره از حدود ۴۸۵ تا ۴۹۰ دلار به حدود ۵۵۰ دلار در هر تن رسید که افزایش نزدیک به ۱۳ درصدی را نشان میدهد.
همزمان در بازار آمریکا نیز قیمت اوره در بندر نیواورلئان از حدود ۴۷۵ دلار در هر تن به بازه ۵۲۰ تا ۵۵۰ دلار افزایش یافت. همچنین در بازار اروپا، قیمت معاملات آتی آمونیاک حدود ۱۳۰ دلار افزایش یافته و به حدود ۷۲۵ دلار در هر تن رسیده است.
برخی گزارشها نیز از افزایش بیش از ۲۵ درصدی قیمت برخی انواع کود از جمله اوره صادراتی مصر خبر میدهند. افزون بر این، دادههای مؤسسات تحلیلی نشان میدهد که بازار جهانی کود در واکنش به بحران هرمز تنها در یک هفته بیش از ۱۲ درصد رشد قیمت را تجربه کرده است.
این افزایش ناگهانی در شرایطی رخ داده که بازار کود پیش از این نیز به دلیل محدودیت عرضه گاز طبیعی در اروپا و محدودیتهای صادراتی برخی کشورها با فشار روبهرو بوده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه اختلال در حملونقل دریایی میتواند کشاورزان در بسیاری از کشورها را با کمبود یا افزایش شدید قیمت کود مواجه کند. چنین وضعیتی بهویژه در آستانه فصل کشت در نیمکره شمالی میتواند سطح زیرکشت را کاهش دهد یا هزینه تولید محصولات کشاورزی را بالا ببرد.
در نهایت، این روند میتواند به افزایش قیمت مواد غذایی در بازارهای جهانی منجر شود؛ از نان و غلات گرفته تا محصولات دامی که به خوراک کشاورزی وابسته هستند.
در چنین شرایطی، برخی تحلیلگران معتقدند بحران تنگه هرمز تنها یک بحران انرژی نیست بلکه میتواند به یک بحران چندلایه در اقتصاد جهانی تبدیل شود.
به گفته او، تمرکز بیش از حد بر نفت باعث شده تهدید مهمتر یعنی اختلال در تجارت کود و نهادههای کشاورزی کمتر مورد توجه قرار گیرد؛ در حالی که امنیت غذایی جهان تا حد زیادی به تداوم جریان همین کالاها وابسته است.
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند که اگر تنشها در این منطقه ادامه پیدا کند، پیامدهای آن تنها در بازار انرژی دیده نخواهد شد، بلکه ممکن است بهتدریج در بازار مواد غذایی جهان نیز آشکار شود؛ بحرانی که میتواند زندگی میلیونها نفر در کشورهای مختلف را تحت تأثیر قرار دهد
منبع: فارس
