اخبار
موج سواری با دو سطل آب «اسنپ بک»
به گزارش خط بازار؛ اروپا از سال گذشته و با نزدیک شدن به بند غروب برجام، به سمت تنها برگ برنده خود یعنی اسنپ بک رفت تا تحریمهای شورای امنیت علیه ایران را پیش از اتمام مهلت قانونی برگرداند. اما این تحریمهای ششگانه که جدیدترین آنها مربوط به سال ۲۰۱۵ بود در شرایطی برمیگردند که تحریمهای آمریکا جایی برای مانور تحریمهای قدیمیتر شورای امنیت باقی نگذاشته است.همچنین مخالفت روسیه و چین با بازگشت تحریمهای شورای امنیت و بیاعتبار دانستن اجرا شدن مکانیسم ماشه از سوی این دو کشور، عاملی است که باعث میشود صرف نظر از مسائل روانی، شانس اسنپ بک برای تاثیرگذاری در اقتصاد ایران ضعیف باشد.
دو سطل آب در استخر تحریمها
برخی از کارشناسان اقتصادی از منظر «حقوق تجاری» تحریمهای شورای امنیت را بیاثر دانستهاند؛ چرا که اقتصاد ایران حتی در «کارزار فشار حداکثری» آمریکا که سالها پیش عملا برجام را بیخاصیت کرده بود، دوام آورد و در این شرایط تحریمهای شورای امنیت قرار نیست آورده چندانی به آن بیفزاید. در این خصوص مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک ایران و چین گفت: «مکانیسم ماشه از منظر حقوق تجاری، نه از منظر روانی، هیچ اثری نمیگذارد. ما الان در استخری هستیم که با دو سه تا تحریمهای سازمان ملل که آب بر آن بریزند چیزی نمیشود.»این کارشناس مسائل اقتصادی تاثیرهای تحریمهای شورای امنیت را روانی دانست و بیان داشت: «ولی به لحاظ روانی و خصوصا در بخش خصوصی، بنگاههای کوچک و متوسط فشار روانی تحریمها را حس میکنند. بالا و پایین رفتن دلار در این شرایط روانی است و با فرمولهای اقتصادی هیچ توجیهی ندارد.» ماهها پیش از آنکه اسنپ بک اجرایی شود، بسیاری از رسانههای فارسی زبان خارج از کشور روی تاثیر منفی بازگشت تحریمهای سازمان ملل مانور دادند. پس از رای منفی شورای امنیت به ادامه رفع تحریمهای ایران، این تبلیغات منفی شدت بیشتری گرفت. در همین رابطه، محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس با تأکید بر تاثیر اصلی بازگشت تحریمهای شورای امنیت در جنبههای روانی، گفت: «بزرگنمایی موضوع اسنپبک عملاً بیش از اصل تحریمها به اقتصاد ایران آسیب میزند. آنچه خطرناک است، دمیدن در فضای بیثباتی اقتصادی است که ضرر آن بیش از اسنپ بک است».
فضایی برای تحریمهای جدید وجود ندارد
آمریکا از زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران تحریمهایی را به بهانههای مختلف علیه کشورمان اعمال کرده است. اما در سال ۲۰۱۸ و در زمانی که دولت اول ترامپ بحث «کارزار فشار حداکثری» را مطرح کرد، بزرگترین بسته تحریمی علیه ایران ارائه شد. این تحریمها تقریبا در تمامی زمینههای تاثیرگذار در اقتصاد ایران چون انرژی، بانکی، صنایع کشتی سازی، کشتیهای تجاری، نفتکشها و… را دربرمیگرفت و در یک کلام تحریمهای آمریکا برآن بود تا به گفته ترامپ صادرات نفت ایران را به صفر رسانده و از ورود ارز به ایران جلوگیری کند. از سال ۲۰۱۸ که کارزار فشار حداکثری، سعی کرد تا بزرگترین و گستردهترین تحریمها تاریخ تا آن زمان را به ایران تحمیل کند، ایران همواره به فروش نفت خود ادامه داده است. تا به آنجا که در مرداد ماه امسال، صادرات نفت ایران به آمار فروش ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ جهشی که در سایه تحریمهای فشرده و تنشهای ژئوپلیتیکی رقم خورد. مارک پاتریک، کارشناس ارشد موسسه بین المللی مطالعات راهبردی در آمریکا قبل از فعال شدن مکانیسم ماشه، با اشاره به ته کشیدن تحریمهای آمریکا و اروپا علیه ایران هشدار داده بود: «حوزههای زیادی برای تحریمهای موثر بر روی ایران دیگر باقی نمانده است و آمریکا و اروپا دیگر گزینههای زیادی در این خصوص ندارند.»تاثیر اندک بازگشت تحریمهای شورای امنیت در سازوکار اسنپ بک، حتی از سوی معمار تحریمهای آمریکا علیه ایران «ریچارد نفیو» نیز مورد تاکید قرار گرفته است. او معتقد است تحریمهای شورای امنیت که از سال ۲۰۱۵ تعلیق شده بودند، عملا از سال ۲۰۱۸ در بالاترین سطح علیه ایران برقرار بودند.
عدم همراهی چین و روسیه با اسنپ بک
چین و روسیه دهم شهریورماه در نامهای مشترک اعلام کردند که فعال کردن مکانیسم ماشه از سوی اروپا «از نظر حقوقی رویهای معیوب» است. همچنین این دو کشور پس از رای منفی شورای امنیت برای تداوم لغو تحریمهای ایران اعلام کردند که از اسنپ بک همراهی نخواهند کرد.به تازگی سعید لیلاز، استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی با اشاره به رویکرد و نگاه چین به مسائل بین المللی گفته است: «چین به خوبی میداند که هدف اصلی تحت فشار قرار دادن ایران، چین است. بعد از اینکه خیالشان از ایران راحت شد، می روند به سمت چین. لذا چینیها با توجه به شناختی که از شرایط سیاسی و اقتصادی جهان به لحاظ ژئوپلوتیک دارند، به این فشارها تن نمیدهند.»این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه اکنون ۹۰ درصد صادرات نفت ایران به چین انجام میشود، گفته است: «به نظر من اقتصاد ایران در برابر اجرایی شدن اسنپ بک قادر به ادامه مقاومت خواهد بود. اصلی ترین شریک ما چین است که هم خرید نفت انجام میدهد و هم تمام کالاها را تامین میکند».تجربه جنگ روسیه با اوکراین و تحریمهایی که غرب علیه روسیه اعمال کرد، باعث شد تا سه کشور ایران، روسیه و چین موفق شوند سامانهها و سیستمهای مالی بین خود برقرار کنند تا به حوزه یورو، دلار و دیگر ارزهای رسمی، نیاز کمتری داشته باشند.
موج سواری با تاثیرات روانی اسنپ بک
تاثیرات روانی اسنپ بک موضوعی است که اغلب کارشناسان روی آن اتفاق نظر دارند. این مساله باعث شده تا همچنان موج سواری برخی بازیگران داخلی و خارجی و خصوصا رسانههای معاند پیرامون تاثیر بازگشت تحریمهای شورای امنیت ادامه داشته باشد. علی خسروانی از فعالان اقتصادی در بازار خودرو با تشریح نوع همکاری خودروسازان چینی در شرایط تحریمهای آمریکا با شرکتهای ایرانی، نتیجه گرفته است که این همکاریها تاثیری از فشارهای آمریکا و اجرا شدن اسنپ بک نخواهند گرفت. وی «جوسازی اخیر برخی پیچها و رسانههای زرد را گاها عامدانه و برای توجیه افزایش قمیت» دانسته و گفته است: «تنها عامل موثر در افزایش نرخ شرکتها افزایش نرخ ارز در تالار اول یا دوم عرضه ارز است که درصد آن خیلی قابل توجه نیست. موج سوار عاشق موج است نه آنکه برای آبتنی و تفریح به ساحل آمده باشد!».
منبع: فارس