زمستان سخت در انتظار پتروشیمیها/ تشدید ناترازی گاز با کمبود اتان
به گزارش خط بازار؛ در جریان جنگ ۴۰ روزه و آسیب به چهار پالایشگاه گازی، زنجیره تأمین خوراک پتروشیمیها با اختلال و کمبود مواجه شد به طوری که به گفته مدیر برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، در مقطعی روزانه حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت پالایش گاز کشور از چرخه خارج شد. اما زنجیره تبعات آن تنها به این همینجا ختم نشد.
علی ستایشنیا، کارشناس حوزه پتروشیمی، میگوید:«مسئله امروز تنها کمبود متان نیست، اکنون اتان نیز با کمبود مواجه شده که خوراک اصلی واحدهای الفینی محسوب میشود. پیش از جنگ هم با ناترازی گاز در فصول سرد سال مواجه بودیم و کمبود متان وجود داشت اما اتان به میزان کافی در اختیار پتروشیمیها قرار میگرفت. اکنون با آسیب دیدن پالایشگاهها، ناترازی متان دوچندان و ناترازی اتان هم اضافه خواهد شد».
کشور که حتی پیش از جنگ نیز با ناترازی گاز روبهرو بود، اکنون پس از حملات آمریکا و اسرائیل، با چالش بزرگتری در تأمین گاز مواجه شده است. در این حملات، چهار پالایشگاه گازی کشور شامل پالایشگاه فاز ۱۴ پارس جنوبی، پالایشگاه فجر جم، پالایشگاه گازی فاز ۳ و پالایشگاههای گازی فازهای ۵ و ۶ پارس جنوبی هدف قرار گرفتند و بخش قابلتوجهی از ظرفیت پالایش گاز کشور از دست رفت.
سعید پاکسرشت، مدیر برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، در گفتوگو با «شانا» با اشاره به اینکه بیش از ۷۰ درصد انرژی مورد نیاز کشور از طریق گاز طبیعی تأمین میشود، گفت:«زمستان پارسال بهطور میانگین با روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز روبهرو بودیم. در جریان جنگ تحمیلی سوم، چهار پالایشگاه گاز کشور آسیب دیدند و در مقطعی روزانه حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت پالایش گاز کشور از چرخه خارج شد. وقتی کل تولید روزانه گاز کشور کمتر از ۹۰۰ میلیون مترمکعب است، از دست رفتن چنین ظرفیتی بسیار قابلتوجه است و بر تأمین گاز زمستان تأثیر میگذارد».
وی افزود: «برنامه این است که در قالب چهار مرحله بازگردانی زودهنگام، حدود ۷۵ تا ۸۰ میلیون مترمکعب در روز از این ظرفیت تا زمستان امسال و اوایل سال آینده دوباره وارد چرخه شود».
به گفته پاکسرشت، بازگشت کامل ظرفیت آسیبدیده زمانبر است و دستکم دو تا دو سال و نیم زمان نیاز دارد تا شرایط به وضعیت پیش از حملات بازگردد. از این رو، زمستان امسال علاوه بر ناترازی معمول گاز، کمبود ناشی از آسیب به تأسیسات گازی نیز بر وضعیت تأمین گاز کشور سایه خواهد انداخت و مدیریت مصرف بیش از گذشته اهمیت خواهد داشت.
باید دید آسیبدیدن این چهار پالایشگاه گازی چه تبعاتی برای صنایع وابسته به گاز، بهویژه مجتمعهای پتروشیمی، خواهد داشت؟ و کاهش ظرفیت پالایش گاز میتواند به محدودیت خوراک پتروشیمیها و افت تولید محصولات پتروشیمی منجر شود؟
اختلال در خوراک مجتمعهای پتروشیمی
در همین راستا، علی ستایشنیا، کارشناس حوزه پتروشیمی، اظهار کرد: «آسیب به این پالایشگاهها در وهله نخست، تأمین خوراک برخی مجتمعهای پتروشیمی را با اختلال مواجه کرده است. برای مثال، پتروشیمی بوشهر که خوراک خود را از این فازها دریافت میکرد، با مشکل تأمین خوراک روبهرو شد».
وی ادامه داد: «پالایشگاههای گازی تنها وظیفه تأمین گاز سوخت کشور را بر عهده ندارند، بلکه تولید اتان را نیز انجام میدهند که خوراک اصلی واحدهای الفین محسوب میشود. بنابراین، آسیب به این پالایشگاهها، تولید واحدهای پتروشیمی را نیز تحت تأثیر قرار داده و موجب از دست رفتن بخشی از تولید و درآمد آنها شده است و یکی از دلایلی که برخی مجتمعهای پتروشیمی، بهویژه در عسلویه، اکنون امکان تولید ندارند، همین مشکل در تأمین خوراک است. پتروشیمی بوشهر نیز به دلیل آسیب دیدن پالایشگاه تأمینکننده خوراک خود، با این چالش مواجه شده، علاوه بر این، بخشی از تأسیسات یوتیلیتی نیز آسیب دیده که مشکلات را تشدید کرده است».
این کارشناس حوزه پتروشیمی با اشاره به پیامدهای این وضعیت بر تراز گاز کشور گفت: «از منظر تراز گاز، طبیعتاً در فصل زمستان با چالشهای جدیتری مواجه خواهیم شد، زیرا بخشی از ظرفیت تولید گاز کشور از دست رفته است. در نتیجه، احتمال تعطیلی یا کاهش فعالیت واحدهای پتروشیمی نیز افزایش مییابد. حتی پیش از جنگ نیز کشور با ناترازی گاز طبیعی روبهرو بود و در فصل سرد سال، همزمان با افزایش شدید مصرف، برای جبران کسری گاز، جریان خوراک بسیاری از پتروشیمیها قطع میشد. مدت این قطعی بسته به میزان کسری گاز، از حدود یک ماه تا حتی چهار ماه متغیر بود و به نظر میرسد امسال قطعی گاز بیشتر خواهد بود»
تشدید ناترازی متان
ستایشنیا تصریح کرد: «مسئله امروز تنها کمبود متان نیست. متان خوراک واحدهای آمونیاک و متانول است، اما اکنون اتان نیز با کمبود مواجه شده که خوراک اصلی واحدهای الفینی محسوب میشود. پیش از جنگ هم با ناترازی گاز در فصول سرد سال مواجه بودیم و کمبود متان وجود داشت اما اتان به میزان کافی در اختیار پتروشیمیها قرار میگرفت. اکنون با آسیب دیدن پالایشگاهها، ناترازی متان دوچندان و ناترازی اتان هم اضافه خواهد شد».
وی در پاسخ به این سؤال که آیا میتوان از طریق سوآپ این ناترازی را جبران کرد، گفت: «برای متان شاید بتوان تا حدودی از ظرفیت سوآپ استفاده کرد، اما درباره اتان چنین امکانی وجود ندارد. اتان از طریق خط لوله مستقیماً از پارس جنوبی تأمین میشود و زیرساختی برای سوآپ آن وجود ندارد. البته برای متان میتوان راهکارهایی مانند سوآپ از ترکمنستان یا حتی روسیه را بررسی کرد، هرچند درباره زیرساختهای فعلی روسیه اطلاع دقیقی ندارم که امکان سوآپ دارد یا خیر. همچنین میتوان با مدیریت مصرف یا مازوتسوزی در نیروگاهها طی فصل سرد، بخشی از مصرف گاز را کاهش داد و شرایط را تا حدی مدیریت کرد، اما در شرایط فعلی برای جبران کمبود اتان، راهکار عملیاتی مشخصی وجود ندارد».
منبع: نفت ما
