سهم سهامداران از درآمد 54 همتی بانک صادرات، فقط 800 میلیارد تومان!
به گزارش خط بازار؛ بررسی صورتهای مالی بانک صادرات نشان میدهد، ترازنامه وبصادر بزرگتر و درآمدهای بانکی بیشتر شده، اما رشد هزینهها همچنان مانع تبدیل این درآمد به سود پایدار شده است.
بانک صادرات ایران در حالی سهماهه نخست ۱۴۰۵ را پشت سر گذاشته که صورتهای مالی آن، دو تصویر متفاوت از وضعیت بانک ارائه میکنند.
از یک سو، بانک اکنون ترازنامهای نزدیک به ۲ هزار و ۷۴۵ همت دارد و درآمد حاصل از تسهیلات، سپردهگذاری و اوراق بدهی آن در فصل نخست سال به ۵۴.۴ همت رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۷۶ درصد افزایش نشان میدهد. از سوی دیگر، سهم نهایی سهامداران از این حجم فعالیت، تنها حدود ۸۰۰ میلیارد تومان سود خالص بوده است.
هزینهها درآمدها را بلعیدند
بررسی روند ۱۰ فصل اخیر نشان میدهد، کل داراییهای بانک صادرات از حدود هزار و ۱۶۱ همت در پایان ۱۴۰۲ به ۲ هزار و ۷۴۵ همت رسیده و بیش از ۱۳۶ درصد بزرگتر شده است. تسهیلات نیز از ۵۷۰ همت به حدود هزار و ۳۹۶ همت افزایش یافته، اما همزمان هزینه تجهیز منابع، هزینههای عمومی و اداری و در برخی دورهها هزینه مطالبات مشکوکالوصول و هزینه مالی، بخش بزرگی از درآمد بانک را جذب کردهاند.
بازه زمستان ۱۴۰۴ روشنترین نمونه این وضعیت بوده است؛ وبصادر بیش از ۵۱ همت درآمد عملیاتی شناسایی کرد، اما در پایان همان فصل به زیان خالص رسید. با این حال، صورتهای مالی بهار ۱۴۰۵ نشانههایی از تغییر را نیز نشان میدهند؛ بدهی بینبانکی کاهش یافته، سپرده مشتریان افزایش پیدا کرده و حاشیه خالص فعالیت تسهیلاتی بانک پس از سقوط زمستان، بار دیگر احیا شده است.
ترازنامه وبصادر 2 برابر شد اما تسهیلات همچنان نیمی از داراییهاست
جمع داراییهای بانک صادرات از حدود هزار و ۱۶۱ همت در اسفند ۱۴۰۲ به ۲ هزار و ۷۴۵ همت در خرداد ۱۴۰۵ رسیده است؛ رشدی بیش از ۱۳۶ درصد طی ۹ فصل. با این حال، این رشد به معنای تغییر بنیادی ترکیب داراییهای بانک نبوده است.
تسهیلات اعطایی به اشخاص که در ابتدای دوره حدود ۵۷۰ همت بود، اکنون به هزار و ۳۹۶ همت رسیده و نزدیک به ۱۴۵ درصد افزایش یافته است. سهم تسهیلات از کل داراییها نیز از ۴۹.۱ درصد به ۵۰.۹ درصد رسیده است؛ بنابراین حتی پس از دو برابر شدن ترازنامه، تقریباً نیمی از داراییهای وبصادر همچنان در قالب تسهیلات قرار دارد.
آنچه بیشتر تغییر کرده، ترکیب سایر داراییهاست. موجودی نقد بانک طی این دوره بیش از چهار برابر شده و از ۸۱ همت به ۳۳۱ همت رسیده است. سهم نقد از کل داراییها نیز از هفت درصد به بیش از ۱۲ درصد افزایش یافته است. سپرده قانونی نیز از حدود ۶۷ همت به ۱۸۸ همت رسیده و ۱۷۹ درصد رشد کرده است.
در مقابل، دارایی ثابت مشهود تنها حدود هفت درصد افزایش یافته و سهم آن از ترازنامه از ۸.۵ درصد به ۳.۹ درصد سقوط کرده است. این ارقام نشان میدهد بزرگشدن وبصادر بیش از آنکه محصول انباشت داراییهای ثابت باشد، از گسترش داراییهای مالی، نقد و فعالیت اعتباری ناشی شده است.
رشد ۱۲۵ درصدی وبصادر بدهی بانک به سایر بانکها و مؤسسات اعتباری
مهمترین تغییر سمت منابع بانک صادرات در زمستان ۱۴۰۴ رخ داده است. بدهی بانک به سایر بانکها و مؤسسات اعتباری در فاصله آذر تا اسفند ۱۴۰۴ از حدود ۳۳۴ همت به ۷۵۴ همت جهش کرد؛ یعنی فقط در سه ماه بیش از ۴۲۰ همت افزایش یافت. رشد ۱۲۵ درصدی این قلم به تنهایی بیش از نیمی از افزایش ۷۴۹ همتی ترازنامه وبصادر در زمستان را توضیح میدهد. سهم بدهی بینبانکی نیز در همان فصل از ۱۷ درصد به ۲۷.۷ درصد کل ترازنامه رسید.
اما بهار ۱۴۰۵ مسیر متفاوتی داشت. بدهی بینبانکی حدود ۹۶ همت کاهش یافت و به ۶۵۸ همت رسید، در حالی که سپرده مشتریان بیش از ۱۵۰ همت افزایش یافت و از هزار و ۶۱۸ همت به هزار و ۷۶۸ همت رسید. در نتیجه سهم سپردهها از ترازنامه از ۵۹.۵ درصد به ۶۴.۴ درصد افزایش یافت و سهم بدهی بینبانکی به ۲۴ درصد کاهش پیدا کرد.
این تغییر را میتوان مهمترین اتفاق ترازنامهای فصل نخست دانست. وبصادر در زمستان با افزایش شدید استقراض از شبکه بانکی بزرگ شده بود، اما در بهار بخشی از این منابع را با سپرده مشتریان جایگزین کرد. با این حال، بدهی ۶۵۸ همتی به بانکها همچنان رقم بزرگی است و سهم آن از ترازنامه حتی از ابتدای دوره بررسی نیز بالاتر مانده است؛ بنابراین کاهش اخیر بیشتر نشانه تعدیل فشار است تا پایان وابستگی به منابع بینبانکی.
درآمد تسهیلاتی رکورد زد؛ هزینه پول هنوز دنبال وبصادر میدود
درآمد حاصل از تسهیلات اعطایی، سپردهگذاری و اوراق بدهی بانک صادرات از ۲۰.۶ همت در زمستان ۱۴۰۲ به ۵۴.۴ همت در بهار ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی در فاصله ۱۰ فصل حدود ۱۶۵ درصد رشد کرده است. درآمد این بخش در مقایسه با بهار سال گذشته نیز بیش از ۷۶ درصد افزایش یافته که نشان میدهد بزرگشدن داراییهای درآمدزای بانک عملاً به افزایش جریان درآمد منجر شده است.
اما مسئله اصلی در سمت هزینه پول قرار دارد. سهم سود سپردهگذاران طی همین دوره از ۱۴.۵ همت به بیش از ۴۳ همت رسیده و حدود ۱۹۷ درصد افزایش یافته است؛ سریعتر از رشد درآمدهای تسهیلاتی.
فشار این هزینه در زمستان ۱۴۰۴ به اوج رسید؛ زمانی که وبصادر ۴۷.۳ همت درآمد تسهیلاتی و سرمایهگذاری در اوراق کسب کرد، اما ۴۴.۲ همت آن را به سپردهگذاران اختصاص داد. به بیان دیگر، بیش از ۹۳ درصد درآمد ناخالص اصلی بانک صرف هزینه منابع شد و تنها ۳.۱ همت خالص درآمد تسهیلاتی باقی ماند.
بهار اما وضعیت تا حدی تغییر کرد. با رشد درآمدها و کاهش اندک هزینه سود سپرده، خالص درآمد تسهیلاتی بانک با جهشی بیش از ۲۶۰ درصدی به ۱۱.۳ همت رسید. این بهبود همزمان با کاهش بدهی بینبانکی و افت شدید هزینه مالی رخ داده و میتواند نشانهای از کاهش فشار هزینه تأمین منابع باشد.
۵۱ همت درآمد ساخت، اما زیان داد؛ گره سودآوری وبصادر کجاست؟
مشکل اصلی بانک صادرات را شاید بتوان در یک فصل خلاصه کرد: زمستان ۱۴۰۴. وبصادر در این دوره بیش از ۵۱ همت خالص درآمد عملیاتی شناسایی کرد، اما در انتهای صورت سود و زیان حدود ۵۰۰ میلیارد تومان زیان خالص به جا گذاشت. دلیل این فاصله بزرگ میان درآمد و سود را باید در ساختار هزینهها جستوجو کرد. بانک در همان فصل حدود ۳۵.۷ همت هزینه عمومی و اداری، ۷.۵ همت هزینه مطالبات مشکوکالوصول و بیش از هفت همت هزینه مالی ثبت کرد.
در بهار ۱۴۰۵ نیز با وجود بهبود ترکیب درآمدها، مشکل کاملاً برطرف نشده است. خالص درآمد عملیاتی بانک حدود ۱۹.۳ همت بوده، اما هزینههای عمومی و اداری به ۱۸.۹ همت رسیده؛ یعنی تقریباً ۹۸ درصد درآمد عملیاتی صرف همین یک گروه هزینه شده است. البته هزینه مطالبات مشکوکالوصول تقریباً به صفر رسیده و هزینه مالی نیز با سقوط بیش از ۹۳ درصدی به حدود ۴۰۰ میلیارد تومان کاهش یافته است. همین دو عامل کمک کردهاند وبصادر دوباره به سود خالص حدود ۸۰۰ میلیارد تومانی برسد.
نکته مهم دیگر کیفیت درآمد است. در زمستان بیش از نیمی از درآمد عملیاتی بانک از «سایر درآمدهای عملیاتی» و بخش قابلتوجهی نیز از سرمایهگذاریها حاصل شده بود. در بهار سهم درآمد تسهیلاتی دوباره بالا رفته است. بنابراین درآمد فصل نخست کوچکتر از زمستان است، اما اتکای بیشتری به فعالیت اصلی بانک دارد. پرسش اصلی این است که آیا وبصادر میتواند این بهبود در حاشیه بانکی را ادامه دهد و همزمان هزینههای سنگین عملیاتی خود را مهار کند یا نه.
