جنگ ایران و نقش تعیینکننده چین در بازار نفت
به گزارش خط بازار؛ ادامه جنگ ایران و افزایش تنشها در منطقه، بازار جهانی نفت را با شوک بزرگی روبهرو کرد، اما برخلاف پیشبینی بسیاری از تحلیلگران، قیمت نفت به شکل انفجاری افزایش نیافت. کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین دلایل این موضوع، کاهش قابل توجه واردات نفت چین و سیاستهای انرژی این کشور بوده است.
بازار جهانی نفت همواره تحت تأثیر بحرانهای ژئوپلیتیکی قرار داشته است و هرگونه تنش در خاورمیانه میتواند قیمت نفت را به سرعت افزایش دهد. با آغاز جنگ ایران و افزایش نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت، بسیاری از کارشناسان انتظار داشتند بازار جهانی با یکی از شدیدترین شوکهای قیمتی سالهای اخیر روبهرو شود؛ بهویژه با توجه به اهمیت تنگه هرمز در انتقال نفت جهان.
اما برخلاف این پیشبینیها، قیمت نفت هرگز به سطحی که بسیاری از تحلیلگران تصور میکردند نرسید. اکنون بررسیهای انجامشده نشان میدهد که یکی از عوامل اصلی کنترل قیمتها، سیاستهای انرژی چین بوده است. بزرگترین واردکننده نفت خام جهان با کاهش قابل توجه خرید نفت از بازارهای بینالمللی و استفاده از منابع داخلی، عملاً به یکی از مهمترین عوامل ایجاد تعادل در بازار جهانی تبدیل شد.
چین چگونه بر قیمت جهانی نفت تأثیر گذاشت؟
به گزارش آکسیوس، جنگ ایران بیش از هر زمان دیگری نشان داد که چین تا چه اندازه میتواند بر بازار جهانی انرژی اثرگذار باشد. این کشور که بزرگترین خریدار نفت خام جهان محسوب میشود، با کاهش واردات خود توانست بخش مهمی از فشار تقاضای جهانی را کاهش دهد.
پس از آغاز درگیریها میان آمریکا، اسرائیل و ایران، قیمت جهانی نفت به سرعت روندی صعودی پیدا کرد. در چنین شرایطی بسیاری از کشورها تلاش کردند واردات خود را حفظ کنند، اما چین مسیر متفاوتی را در پیش گرفت.
دولت چین به جای افزایش خرید نفت، واردات خود را کاهش داد و همین موضوع باعث شد بخش قابل توجهی از تقاضای جهانی از بازار حذف شود؛ مسئلهای که نقش مهمی در جلوگیری از جهش شدید قیمت نفت ایفا کرد.
کاهش بیش از ۴۰ درصدی واردات نفت چین
بر اساس آمار منتشرشده، واردات نفت خام چین تا ماه ژوئن بیش از ۴۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش پیدا کرده است.
در روزهای ابتدایی بحران، تحلیلگران این کاهش واردات را چندان غیرمنتظره نمیدانستند، زیرا چین سالهاست به عنوان کشوری شناخته میشود که در زمان افزایش قیمت نفت، خرید خود را کاهش میدهد و به شدت نسبت به قیمتها حساس است.
اما آنچه بسیاری از کارشناسان را شگفتزده کرد، توانایی چین در ادامه این روند بود. انتظار میرفت کاهش شدید واردات نفت به اقتصاد این کشور آسیب وارد کند، اما با گذشت نزدیک به شش ماه از آغاز جنگ، اقتصاد چین همچنان عملکرد باثباتی از خود نشان داده است.
مایکل میدان، رئیس بخش تحقیقات انرژی چین در مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد، در این باره میگوید میزان کاهش تقاضای نفت چین بسیار فراتر از پیشبینیها بوده است و نکته مهمتر اینکه این کاهش بدون وارد کردن آسیب جدی به اقتصاد این کشور اتفاق افتاده است.
چین چگونه وابستگی خود به نفت وارداتی را کاهش داد؟
تحلیلگران بانک سرمایهگذاری گلدمن ساکس معتقدند دولت چین برای مقابله با شوک افزایش قیمت نفت، مجموعهای از سیاستهای هماهنگ را اجرا کرده است.
یکی از مهمترین اقدامات، استفاده گستردهتر از ذخایر داخلی زغالسنگ، نفت و گاز طبیعی بود تا نیاز به واردات کاهش یابد.
همزمان سرمایهگذاری و بهرهگیری از انرژیهای تجدیدپذیر نیز افزایش یافت؛ حوزهای که چین در سالهای اخیر سرمایهگذاری عظیمی در آن انجام داده و وابستگی کمتری به واردات دارد.
عامل مهم دیگر، توسعه گسترده خودروهای برقی بود. چین امروز بزرگترین بازار خودروهای الکتریکی جهان به شمار میرود و همین موضوع باعث شده مصرف بنزین در این کشور کاهش قابل توجهی پیدا کند.
تحلیلگران گلدمن ساکس در گزارش خود تأکید کردهاند که با وجود کاهش محسوس مصرف بنزین، میزان ترافیک در شهرهای چین تقریباً ثابت مانده است؛ موضوعی که نشان میدهد خودروهای برقی توانستهاند بخش مهمی از نیاز حملونقل این کشور را تأمین کنند.
چین؛ ضربهگیر بازار جهانی نفت
کارشناسان معتقدند هدف اصلی دولت چین از این سیاستها، حمایت از اقتصاد داخلی بوده است، اما پیامد این تصمیمها فراتر از مرزهای این کشور بوده است.
کاهش واردات نفت توسط چین باعث شد فشار تقاضا در بازار جهانی کاهش پیدا کند و همین موضوع به متعادل شدن قیمت نفت کمک کرد.
رید ایانسون، اقتصاددان مستقر در هیوستون و عضو شرکت بینالمللی تحلیل بازار کالا و حملونقل کپلر، معتقد است چین یکی از مهمترین بازیگران در عبور اقتصاد جهانی از بحران انرژی ناشی از جنگ بوده است.
جین ناکانو، عضو ارشد برنامه امنیت انرژی و تغییرات اقلیمی مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی نیز تأکید میکند که چین امروز مهمترین عامل تعیینکننده تغییرات تقاضا در بازار جهانی نفت محسوب میشود.
تحلیلگران گلدمن ساکس نیز در گزارشی اعلام کردهاند که چین با کاهش قابل توجه واردات خالص سوختهای فسیلی، عملاً نقش یک ضربهگیر برای قیمت جهانی انرژی را ایفا کرده و از افزایش بیشتر قیمتها جلوگیری کرده است.
آیا فقط چین مانع افزایش قیمت نفت شد؟
البته کارشناسان تأکید میکنند که کنترل قیمت نفت تنها نتیجه اقدامات چین نبوده است. کشورهای صنعتی و ثروتمند نیز برای جلوگیری از بحران انرژی، بخشی از ذخایر استراتژیک نفت خود را وارد بازار کردند.
از سوی دیگر، شرکتهای نفتی آمریکا صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی خود را افزایش دادند تا بخشی از کمبود عرضه جهانی جبران شود.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند کاهش تقاضای چین تأثیر بسیار بیشتری نسبت به سایر عوامل داشته و همین موضوع باعث شده بازار جهانی نفت از شوک شدید قیمتی عبور کند.
سیاست انرژی چین؛ ابزاری برای افزایش نفوذ جهانی
تحولات اخیر نشان داده است که سیاست انرژی چین دیگر تنها یک موضوع داخلی نیست، بلکه میتواند بر اقتصاد جهانی نیز اثر مستقیم بگذارد.
پکن با استفاده از قدرت خرید عظیم خود توانسته در شرایط بحرانی به یکی از بازیگران اصلی تعیینکننده قیمت نفت تبدیل شود.
کارشناسان معتقدند این توانایی میتواند جایگاه بینالمللی چین را بیش از گذشته تقویت کند و این کشور را به عنوان بازیگری معرفی کند که قادر است در زمان بحران، ثبات بیشتری به بازار جهانی انرژی بدهد.
روبی عثمان، مشاور ارشد سیاستگذاری امور چین در مؤسسه تونی بلر برای تغییر جهانی، در این باره میگوید چین این سیاستها را در درجه نخست برای منافع خود اجرا میکند، اما اینکه این اقدامات در نهایت به ثبات اقتصاد جهانی نیز کمک میکند، بدون شک برای پکن یک مزیت سیاسی و اقتصادی مهم محسوب میشود.
آیا چین دوباره خرید نفت را افزایش خواهد داد؟
اکنون نگاه بسیاری از فعالان بازار نفت به رفتار آینده چین دوخته شده است. برخی گزارشها از مشاهده نخستین نشانههای بازگشت تدریجی خریداران چینی به بازار جهانی نفت حکایت دارند. اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمال افزایش دوباره تقاضای جهانی و در نتیجه رشد قیمت نفت وجود خواهد داشت.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند تصمیمهای آینده پکن درباره میزان واردات نفت، یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده روند بازار جهانی انرژی در ماههای آینده خواهد بود.
بحران ناشی از جنگ ایران بار دیگر نشان داد که بازار جهانی نفت تنها تحت تأثیر میزان تولید کشورهای صادرکننده قرار ندارد، بلکه رفتار بزرگترین مصرفکنندگان نیز میتواند نقش تعیینکنندهای در قیمتها ایفا کند. چین با کاهش بیش از ۴۰ درصدی واردات نفت، استفاده گستردهتر از ذخایر داخلی، افزایش بهرهگیری از زغالسنگ و انرژیهای تجدیدپذیر و همچنین اتکا به ناوگان عظیم خودروهای برقی، توانست بدون وارد کردن آسیب جدی به اقتصاد خود، فشار تقاضای جهانی را کاهش دهد. این سیاست نهتنها از جهش شدید قیمت نفت جلوگیری کرد، بلکه جایگاه چین را به عنوان یکی از مهمترین بازیگران بازار جهانی انرژی بیش از گذشته تثبیت کرد. اکنون بسیاری از فعالان بازار معتقدند هرگونه تغییر در سیاست واردات نفت چین میتواند مسیر آینده قیمت نفت در جهان را تعیین کند.
منبع: تجارت نیوز
