آغاز تجزیه امارات متحده عربی/ایران ابرقدرت غرب آسیا می شود

به گزارش خط بازار؛ موجی از تحلیل‌ها درباره امارات در پلتفرم ایکس (توییتر سابق) در این هفته منتشر شده مبنی بر جدایی شارجه از امارات متحده عربی.

امارات توسط شورای عالی اتحاد اداره می‌شود. این شورا از حاکمان هر هفت امارت تشکیل شده است.

در حالی که حاکمان این هفت ایالت در داخل امارت خود دارای اختیار مطلق هستند، در مسائل فدرال مانند سیاست خارجی و دفاع با یکدیگر همکاری می‌کنند.

بر اساس گزارش‌های غیر رسمی در شبکه‌های اجتماعی عربی، شیخ محمد بن سلطان قاسمی، حاکم شارجه که بسیار محافظه‌کار است و روابط نزدیکی با پادشاهان عربستان دارد، از سیاست خارجی امارات ناراضی است.

به طور کلی نارضایتی از سیاست‌های ابوظبی بعد از به قدرت رسیدن «محمد بن زاید» تشدید شده است. چرا که پیش از این هر امارت درجه‌ای از استقلال عمل را دارا بود و بعضا در مسائل سیاست خارجی نیز ملاحظات آنها مورد توجه ابوظبی قرار می‌گرفت.

با به قدرت رسیدن محمد بن زاید و تعیین پسرش به عنوان جانشین خود هم استقلال نسبی دیگر امیرنشین‌ها کاهش یافته است و هم در انتخاب جانشین که از برادر به برادر بود نیز شاهد تغییر در امارات بوده‌ایم.

امارت‌های دیگر نگران واگذاری قدرت به ابوظبی نیستند، بلکه نگران نحوه استفاده از آن هستند. برای چندین دهه، هر شیخ نشین آزادی زیادی برای تعیین خط مشی داشت. دوبی روابط اقتصادی قوی با ایران برقرار کرد. صقر القاسمی، حاکم قبلی راس الخیمه، شمالی‌ترین امارت، از ممنوعیت شاخه محلی اخوان المسلمین امتناع کرد. هیچ یک از این دیدگاه‌ها در ابوظبی خوشایند نبود، اما حاکمان دیگر امارت‌ها، به ویژه دوبی، با غیرت از خودمختاری خود محافظت می‌کردند.

این شرایط در سال ۲۰۰۹ و پس از نیاز دوبی به کمک ۱۰ میلیارد دلاری از پایتخت، به دلیل بحران مالی، از بین رفت. با این پول امتیازی بسیار عمومی را خریدند: بلندترین ساختمان جهان که قرار بود به عنوان برج دوبی شناخته شود، به افتخار رئیس ابوظبی به برج خلیفه تغییر نام داد. تقریباً همین اتفاق در محافل خصوصی هم رخ داد، زیرا موازنه قدرت بین دو امیرنشین بزرگ به سمت ابوظبی منحرف شد.

از آن زمان محمد بن زاید کنترل بیشتری بر سیاست خارجی و امنیت پیدا کرد. نهیان‌ها تجارت خود را از بانک گرفته تا انرژی و سرگرمی توسعه دادند. دیدگاه‌های او – جنگ‌طلبی، بدبینی به سیاست توده‌ای، مخالفت با اسلام سیاسی و ایران – رویکرد کلی کشور را تعیین کرد که تخطی از آنها دور از ذهن بود. اماراتی‌ها می‌گویند فضای بحث عمومی، نه حتی مخالف با سیاست‌های دولت، در دهه گذشته به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.

با این حال، برخی در خلوت انتقاد می‌کنند. نقش امارات در جنگ یمن باعث نارضایتی در امارت‌های فقیرتر شد که سهم زیادی از تلفات را متحمل شدند. اشتیاق ابوظبی به سیاست جنگ طلبانه رئیس جمهور دونالد ترامپ در قبال ایران، دوبی و سایر امارت‌ها را آزار داد.

عنوان شده که خانواده حاکم شارجه به شدت در برابر نفوذ اسرائیل در امارات مقاومت می‌کنند و آن را خیانت به بنیانگذاران امارات می‌دانند که به شدت با اسرائیل مخالف و حامی فلسطین بودند.

در این راستا توییت محمد بن راشد، حاکم دبی و اشاره به جمله «وطن تجزیه‌ناپذیر است» به گمانه بیشتر دامن زده است.

ناظران معتقد هستند اشاره حاکم دبی صرفاً یک گزاره اخلاقی نیست، بلکه یک سیگنال سیاسی است. این تأکید بر تجزیه‌ناپذیری، نشان‌دهنده نگرانی درباره انسجام درونی امارات متحده عربی است و به شکاف‌های در حال شکل‌گیری میان امیرنشین‌های امارات یا جهت‌گیری‌های متفاوت سیاستی اشاره دارد.

به اعتقاد ناظران این مسئله از یک بحران ژرف‌تر پس از جنگ با ایران حکایت می‌کند؛ بحرانی که صرفاً اقتصادی نیست، بلکه به حکمرانی و انسجام نخبگان نیز مربوط می‌شود.

کارشناسان معتقد هستند این وضعیت احتمالاً با خروج امارات از اوپک، رقابت با عربستان سعودی، و درهم‌تنیدگی فزاینده ابوظبی با اسرائیل مرتبط است؛ روند‌هایی که می‌توانند فراتر از امارات سرریز شده و تنش‌ها در شورای همکاری خلیج فارس (GCC) را تشدید کنند.

وقتی یک رهبر بر «تجزیه‌ناپذیر بودن وطن» تأکید می‌کند، معمولاً به این معناست که خطر واگرایی دیگر فرضی نیست، بلکه در حال شکل‌گیری است.

فعالیت موشکی و پهپادی ایران در اوایل آوریل ۲۰۲۶، اهدافی را در سراسر منطقه خلیج فارس مورد اصابت قرار داد. درگیری گسترده‌تر منطقه‌ای باعث بروز حوادث ناشی از ریزش آوار در شارجه و نزدیکی آن شد.

در این فضا، صحبت‌های زیادی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه دبی با ریسک ژئوپلیتیکی دائمی مرتبط با تنش‌های آمریکا-اسرائیل-ایران مواجه است.

نیشانت باردواج، تحلیلگر اقتصاد کلان در خصوص احتمال جدایی شارجه از امارات می‌گوید: «بسیاری از کارشناسان جدی ژئوپلیتیک به این سمت اشاره می‌کنند… نگرانی غیرمنطقی نیست… برای اولین بار، دبی و امارات متحده عربی در یک فضای ژئوپلیتیکی دائمی قرار گرفته‌اند که در آن، یک عدم‌هماهنگی واحد میان آمریکا، اسرائیل و ایران تئوری نیست، بلکه یک تهدید فوری و مستقیم است.»

از طرف دیگر یک پلتفرم شرط بندی مستقر در آمریکا با ایجاد بازاری برای پیش‌بینی احتمال جدایی شارجه تا پایان ماه مه ۲۰۲۶، این موضوع را برجسته کرده است. این بازار این سناریو را به عنوان یک رویداد دوگانه (بله یا خیر) تعریف کرده است.

در این راستا، وب‌سایت معروف پلی‌مارکت امکان شرط‌بندی درباره سناریوی جدایی شارجه از امارات متحده عربی را فراهم کرده است.