امارات و اسرائیل به دنبال باب المندب؛ بندر «بربره» چرا مهم است؟
بابالمندب، که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند، مسیر عبور میلیونها بشکه نفت روزانه و تجارت جهانی است.
با اقدام رژیم اسرائیل در تاریخ ۲۶ دسامبر (۵ دی ماه) در به رسمیت شناختن منطقه «سومالیلند» نگاهها بیش از هر زمانی به بندر «بربره» مشرف به خلیج عدن معطوف شده است؛ بندر راهبردی که موقعیت ژئوپلتیک ویژهای دارد.
اسرائیل و امارات همواره برای تسلط بر این بندر تلاش کردهاند، تسلط هر طرفی بر شهر و بندر بربره، این امکان را به او میدهد تا ضمن نظارت بر یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، یعنی بابالمندب و دریای سرخ، تحرکات دولت صنعاء را نیز تحت نظر داشته باشد.
بابالمندب، که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل میکند، مسیر عبور میلیونها بشکه نفت روزانه و تجارت جهانی است.
در تازهترین تحول، دولت سومالی روز گذشته همه توافقنامههای امضا شده با امارات متحده عربی از جمله توافقنامههای امنیتی، دفاعی و توافقنامههای امضا شده در زمینه بنادر (از جمله بندر بربره) را لغو کرد.
دولت موگادیشو در چرایی اقدام خود به شکل واضح اعلام کرد که گزارشهای موثق و اسناد و دلایل قوی درباره اقدامات منفی امارات متحده عربی علیه تمامیت ارضی و حاکمیت سودان در دست دارد.
بی تردید منظور دولت سودان از اقدامات امارات علیه حاکمیت خود به روابط ابوظبی با اقلیم سومالیلند مربوط میشود، امارات هرچند هنوز این اقلیم را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت نشناخته است، اما همراستا با رژیم اسرائیل، نفوذ قابل توجهی در بین مقامات این اقلیم دارد.
امارات همچنین طی سالیان گذشته سرمایهگذاری وسیعی در توسعه زیرساختهای بندر بربره انجام داده است.
در مقابل، دولت خودخوانده سومالیلند نیز روز سهشنبه ۲۳ دیماه مدعی شد که موگادیشو هیچ حقی بر بندر بربره ندارد و ادعا کرد که این شهر جزوی از سومالیلند است و دولت سودان حق لغو هیچ قراردادی با امارات در ارتباط با این بندر را ندارد.
سومالیلند حتی در بیانیه خود زبان به تمجید از دولت امارات و شخص محمد بن زاید پرداخت و مدعی شد که ابوظبی نقش پررنگی در توسعه این منطقه داشته است.
از سوی دیگر رژیم صهیونیستی نیز تلاش زیادی برای حضور در این منطقه آغاز کرده و طبق گزارشهای امنیتی، رژیم صهیونیستی بهدنبال ایجاد یک «مرکز پشتیبانی لجستیکی» و پایگاه جمعآوری اطلاعات سیگنالی در خاک سومالیلند است.
به گفته منافع عبری، این پایگاهها در قالب «نقاط تاکتیکی» مستقر میشوند تا رژیم صهیونیستی بتواند با پایگاههای اطلاعاتی خود فراتر از تنگه بابالمندب را بررسی کند؛ منطقهای که به گفته تلآویو به صحنهای حیاتی برای امنیت این رژیم تبدیل شده است.
تمرکز اصلی این فعالیتها در محدوده بندر راهبردی «بربره» و ارتفاعات مشرف بر خلیج عدن عنوان شده است. در مقابل مقامات دولت صنعاء، متوجه شرایط موجود است، به طوریکه بارها نسبت به هرگونه استقرار رژیم اسرائیل در منطقه سومالیلند هشدار داده است.
شورای عالی سیاسی یمن در هشتم دی ماه، هشدار داد که هرگونه تلاش اسرائیل برای تبدیل بخشی از خاک سومالی به پایگاه نفوذ خود، تهدیدی مستقیم برای امنیت منطقه خواهد بود و پیامدهای آن محدود به سومالی نخواهد ماند.
این نهاد همچنین به شدت به مقامات سومالیلند هشدار داد و گفت که «طرفهای همکار با اسرائیل در این منطقه مسئولیت کامل سیاسی، حقوقی و اخلاقی تبعات این مسیر خطرناک را بر عهده خواهند داشت و باید مراقب هرنوع موضع و عملکردشان باشند».
به رسمیت شناختن استقلال «سومالیلند» توسط بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی اوج یک مسیر طولانی و پیچیده از روابط پنهانی است که دور از انظار عمومی دنبال میشد. این اقدام در چارچوب یک پروژه منطقهای گستردهتر برای بازتعریف نقشههای نفوذ در شاخ آفریقا و دریای سرخ صورت میگیرد که منافع تلآویو و متحدان قابل اعتماد آن، به ویژه ابوظبی را تأمین میکند.
در واقع نمیتوان اقدام رژیم صهیونیستی را از تحرکات فزاینده امارات در منطقه جدا دانست؛ تحرکاتی که با حمایت از سلطه «شورای انتقالی جنوب» آغاز شده و تا نقش غیرمستقیم آن در صحنه سودان تداوم پیدا میکند.
این گزارش تحولات مزبور را شبیه به یک صحنه عملیاتی واحد میداند که تل آویو با مشارکت امارات در جهت تلاش برای باز مهندسی امنیتی و سیاسی منطقه آن را دنبال میکند.
اسرائیل به دلیل سواحل گسترده «سومالیلند»، موقعیت استراتژیک آن در شاخ آفریقا و نزدیکی آن به مناطق تحت کنترل «انصارالله» (حوثی ها)، توجه ویژهای به آن دارد.
از سوی دیگر، روزنامه «معاریو» معتقد است که فایده به رسمیت شناختن نه در جنبه دیپلماتیک، بلکه در موقعیت جغرافیایی سومالیلند است، زیرا بندر بربره، واقع در سواحل خلیج عدن، و فرودگاه نزدیک آن، که یکی از طولانیترین باندهای پرواز در آفریقا را دارد، این کشور را در یک نقطه نظارت محوری بر یکی از مهمترین گذرگاههای کشتیرانی در جهان قرار میدهد.
این گزارش با اشاره به اینکه اقدام تل ِآویو در سومالی لند نشان دهنده تلاش اسرائیل برای گسترش دامنه توافقهای عادی سازی به سمت قاره آفریقا است، در عین حال به موضع منفی اکثریت قریب به اتفاق کشورهای عربی و اسلامی نسبت به این اقدام و صدور بیانیههای متعدد مشترک و انفرادی در این خصوص اشاره کرد.
الاخبار افزود که کشورهای عربی و اسلامی به سرعت بیانیهای مشترک صادر کردند که به رسمیت شناختن اسرائیل را رد میکند. این اقدام نشاندهنده درک جمعی از پیامدهای منفی این اقدام است. البته جای تعجب نبود که امارات و بحرین از پیوستن به بیانیه خودداری کردند؛ زیرا نقش آنها را نمیتوان در پروژههای مهندسی منطقه بر اساس چشمانداز «خاورمیانه جدید» که نتانیاهو همیشه از آن سخن گفته است، نادیده گرفت.
بر اساس این گزارش، امارات پیش از این تلاشهایی برای تأیید بینالمللی «سومالیلند» در سازمان ملل متحد انجام داده بود، اما این تلاشها با شکست مواجه شد. این تلاشها در چارچوب استراتژی ساخت «امپراتوری نفوذ» امارات و کنترل بنادر دریایی و گذرگاههای حیاتی در دریای سرخ و خلیج عدن و پایگاههای نظامی، و تأمین مسیرهای تجارت و انرژی بینالمللی با هماهنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
سرمایهگذاری امارات در سومالیلند نشاندهنده تمایل ابوظبی به تثبیت موقعیت خود در معادلات امنیتی و اقتصادی منطقهای است که منافع قدرتهای منطقهای و بینالمللی در آن تلاقی میکند. از جمله بارزترین جنبههای این سرمایهگذاری، صرف بیش از ۴۴۲ میلیون دلار بدون هماهنگی با دولت فدرال موگادیشو، برای توسعه بندر بربره (سومالیلند) و تبدیل آن به یک پایگاه نظامی و لجستیکی پیشرفته است.
در یمن نیز تمرکز امارات بر مناطقی است که بتواند دسترسی به مسیرهای تجارت دریایی داشته باشد. بر همین اساس امارات در جنوب یمن نفوذ دارد و جزیره سقطری را در کنترل دارد.
برای امارات، اهمیت راهبردی جنوب یمن در موقعیت آن در امتداد مسیرهای کلیدی تجارت دریایی و خطوط کشتیرانی دریای سرخ، و همچنین نزدیکی آن به شاخ آفریقا نهفته است؛ جایی که ابوظبی منافع نظامی و تجاری قابلتوجهی ایجاد کرده است. امارات میگوید نقش آن در یمن بخشی از راهبرد گستردهترش برای مقابله با افراطگرایی است؛ چرا که داعش و القاعده سالهاست در این کشور حضور دارند.
منبع: تابناک