به گزارش خط بازار؛ منابع طبیعی همچنان بخش مهمی از تولید ناخالص داخلی در بسیاری از کشورها را تشکیل میدهند. از نفت و گاز گرفته تا معادن و جنگلها، این داراییهای طبیعی، درآمد کلانی ایجاد میکنند که در عین حال آسیبپذیری ساختاری هم به همراه دارد.
لیبی بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی خود را از فروش منابع طبیعی تامین میکند و به همین دلیل به شدت در معرض نوسانات قیمت کالاهای اساسی (کامودیتیها) قرار دارد. وابستگی به منابع طبیعی بیشتر در اقتصادهای در حال توسعه و صادرکننده انرژی رایج است تا در کشورهایی با اقتصاد صنعتی پیشرفته.
این اینفوگرافی سهم درآمد منابع طبیعی از تولید ناخالص داخلی (GDP) را در کشورهای مختلف نشان میدهد و مشخص میکند کدام اقتصادها بیشتر به استخراج و فروش مواد خام متکی هستند.
دادههای این اینفوگرافی از گروه بانک جهانی (World Bank Group) استخراج شده و سهم استفاده و فروش منابع طبیعی در تولید ناخالص داخلی برای سال ۲۰۲۱ را اندازهگیری میکند.
در این گزارش، درآمد منابع طبیعی به مازاد اقتصادی حاصل از نفت، گاز، زغالسنگ، معادن و جنگلها پس از کسر هزینههای استخراج اطلاق میشود.
کدام کشورها بیشترین میزان منابع طبیعی را دارند؟
در اینفوگرافی زیر ارزش منابع طبیعی کشورها رتبهبندی شده است. این اینفوگرافی نیز که با توجه به اطلاعات سال ۲۰۲۱ وبسایت استتیستا تهیه شده، رتبههای اول تا سوم را به ترتیب روسیه، ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی نشان میدهد. پس از این سه رتبه کانادا و ایران قرار دارند.
روسیه با اختلاف بیش از ۶۵ درصدی از رتبه دوم، ۷۵ تریلیون دلار منابع طبیعی دارد. ارزش منابع طبیعی ایران تقریبا یک سوم روسیه برآورد شده و معادل ۲۷ تریلیون دلار است.
بیشترین وابستگی به منابع طبیعی
گروه کوچکی از کشورها در انتهای طیف وابستگی به منابع طبیعی قرار دارند. لیبی اما در صدر این فهرست است، جایی که ۶۱ درصد از تولید ناخالص داخلی از منابع طبیعی بهدست میآید. این رقم اتکای کامل اقتصاد این کشور به صادرات نفت را بازتاب میدهد.
عراق، جمهوری دموکراتیک کنگو و جمهوری کنگو نیز هر کدام بیش از یکسوم تولید ناخالص داخلی خود را از منابع طبیعی کسب میکنند. در این کشورها، درآمد دولت، اشتغال و درآمد ارزی وابسته به قیمتهای جهانی کالاهای پایه است.
وابستگی شدید کشورها به فروش نفت و مواد معدنی
بسیاری از کشورهایی که وابستگی بالایی به منابع طبیعی دارند، در خاورمیانه و آفریقا متمرکز شدهاند.
کشورهای غنی از نفت و گاز مانند ایران، آنگولا، عمان، قطر و عربستان سعودی در این فهرست جایگاه بالایی دارند.
در آفریقای سیاه (زیر صحرا) نیز کشورهای صادرکننده مواد معدنی مانند زامبیا و مغولستان و همچنین تولیدکنندگان نفتی مانند گینه استوایی و چاد بهشدت به درآمد حاصل از منابع طبیعی وابستهاند.
اقتصادهای پیشرفته و اتکای پایین به منابع طبیعی
در مقابل، اغلب کشورهای توسعهیافته سهم بسیار کمی از GDP خود را از منابع طبیعی تامین میکنند.
کشورهایی مانند ایالات متحده، آلمان، ژاپن، فرانسه و بریتانیا همگی سهمی در حدود یک درصد یا کمتر از درآمد حاصل از منابع دارند.
حتی کشورهایی که از نظر منابع بسیار غنی هستند مانند نروژ و استرالیا هم وابستگی نسبتا متوسطی دارند. دلیل آن هم تنوع اقتصاد آنها در حوزههای تولید صنعتی و خدمات است.
این دادهها نشان میدهند که منابع طبیعی گرچه فرصت بزرگی برای رشد درآمد در اقتصادهای نوظهور ایجاد میکنند اما در غیاب تنوع اقتصادی، میتوانند به آسیبپذیری شدید در برابر نوسانات جهانی قیمت منجر شوند.
منبع: تجارت نیوز