یکه تازی نانوی ایران طی ۲۰ سال

وی گفت: تجربه کشورهای پیشرو نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری هدفمند در فناوری‌های پیشرفته، نه‌تنها به افزایش بهره‌وری و خلق ارزش افزوده منجر می‌شود، بلکه نقشی تعیین‌کننده در بهبود کیفیت زندگی، کاهش نابرابری‌ها و پاسخ‌گویی به مسائل کلان ملی ایفا می‌کند.

احمدوند با بیان اینکه توسعه فناوری‌های راهبردی در شرایط محدودیت‌های ساختاری و فشارهای بیرونی، فراتر از یک انتخاب فناورانه و در حکم یک ضرورت راهبردی است، افزود: جمهوری اسلامی ایران بیش از دو دهه پیش توسعه علم و فناوری نانو را به‌عنوان یکی از محورهای اولویت‌دار سیاست علم، فناوری و نوآوری کشور برگزید.

وی گفت: این مسیر با رویکردی بومی و درون‌زا دنبال شد؛ به‌طوری که در دو دهه نخست، تمرکز اصلی بر توسعه سرمایه انسانی و زیرساخت‌های علمی بود و اکنون با بلوغ این ظرفیت‌ها، در برنامه ده‌ساله سوم توسعه علوم و فناوری نانو (افق ۱۴۱۲)، اهدافی نظیر افزایش رقابت‌پذیری صنایع داخلی، توسعه صادرات پایدار و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا در راستای چشم‌انداز «آبادانی، تولید ثروت و بهبود کیفیت زندگی مردم» تثبیت شده است.

دبیر ستاد توسعه فناوری نانو در ادامه به تشریح جزئیات عملکرد مالی و سرمایه‌گذاری در این حوزه پرداخت و تصریح کرد: نتایج هشت دوره پایش بازار محصولات نانو در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که بهره‌وری در این زیست‌بوم بسیار بالا بوده است.

وی اعلام کرد: کل بودجه تخصیص‌یافته به برنامه ملی توسعه فناوری نانو طی ۲۰ سال گذشته (۱۳۸۴ تا ۱۴۰۳) برابر با ۱۱۸۵ میلیارد تومان بوده که با نرخ ارز زمان تخصیص، معادل حدود ۲۲۸ میلیون دلار برآورد می‌شود.

احمدوند ادامه داد: این در حالی است که فروش تجمعی محصولات نانویی تنها طی ۱۰ سال اخیر (۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳) به بیش از ۲۳۱ هزار میلیارد تومان (معادل ۷.۴ میلیارد دلار) رسیده است، همچنین حجم صادرات محصولات این حوزه طی سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ رقم ۶۵۷ میلیون دلار را ثبت کرده که نشان‌دهنده ظرفیت بالای ارزآوری این فناوری است.

وی با تأکید بر اینکه ارزیابی عملکرد نانو صرفاً بر اساس حجم فروش، تصویر کاملی ارائه نمی‌دهد، خاطرنشان کرد: استفاده از محصولات نانو فراتر از فروش مستقیم، منجر به کاهش هزینه‌های ملی و صرفه‌جویی‌های کلان شده است.

دبیر ستاد توسعه فناوری نانو گفت: طبق مستندات موجود، تنها از طریق ۵ گروه محصول منتخب، مبلغ ۱۸۵۳ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی حاصل شده و از خروج ارز جلوگیری کرده است، علاوه بر این، به‌کارگیری فناوری‌های نوین در صنایع منجر به کاهش ۹۴۰ میلیارد تومانی مصرف انرژی در دو گروه محصول منتخب شده و در حوزه سلامت نیز با کاهش ۱۸ هزار و ۱۶۵ میلیارد تومانی هزینه‌ها، باری بزرگ از دوش نظام درمان برداشته شده است.

وی با ذکر مصادیقی از اثرگذاری نانو در حوزه سلامت گفت: تولید نانوداروها یکی از موفق‌ترین بخش‌های این فناوری است که ضمن ارتقای عدالت اجتماعی و دسترسی بیماران به درمان‌های نوین، صرفه‌جویی ارزی و ریالی قابل‌توجهی ایجاد کرده است.

این مقام مسئول گفت: محصولاتی شاخص نظیر «سینادوکسوزوم» و «پکلی‌نب» که داروهای ضدسرطان هستند، «سیناآمفولیش» برای درمان سالک و عفونت‌های قارچی و انواع مکمل‌های غذایی و دارویی، نمونه‌های بارز این موفقیت هستند. حجم فروش نانوداروهای منتخب در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ بالغ بر ۲۱ هزار میلیارد ریال بوده است.

وی همچنین راجع به نقش حیاتی نانو در صنایع مادر توضیح داد: در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، با هدف کاهش وابستگی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی، تولید کاتالیست‌های استراتژیک در دستور کار قرار گرفت که نتیجه آن تولید ۴۵ نوع محصول توسط ۱۰ شرکت داخلی بوده است.

دبیر ستاد نانو ادامه داد: فروش داخلی این محصولات طی هفت سال اخیر (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳) به ۱۷۲ هزار میلیارد ریال رسیده و علاوه بر صادرات ۲۵ میلیون دلاری به کشورهای همسایه و حوزه CIS، صرفه‌جویی ارزی ۶۱۹ میلیون دلاری را به‌ارمغان آورده است.

وی در خصوص نقش نانو در صنعت برق و نیروگاهی نیز توضیح داد: استفاده از نانوفیلترها در نیروگاه‌های گازی با حجم فروش ۲۸۰۰ میلیارد ریال، ضمن افزایش راندمان توربین‌ها به‌میزان حدود ۱.۴ درصد و جلوگیری از افت فشار، به پایداری شبکه و کاهش ناترازی برق کمک کرده است.

احمدوند درباره فناوری‌های نوظهور و اثرات زیست‌محیطی خاطرنشان کرد: فناوری نانوحباب تأثیرات شگرفی در بهره‌وری منابع داشته است؛ از جمله افزایش ۱۲درصدی برداشت محصول در کشاورزی گلخانه‌ای و افزایش ۱۰۰درصدی تراکم تولید در شیلات.

وی گفت: در بخش تصفیه آب نیز این فناوری با کاهش مصرف برق تصفیه‌خانه‌ها، صرفه‌جویی ۸۰۰ میلیارد ریالی ایجاد کرده است.

دبیر ستاد توسعه فناوری نانو تأکید کرد: با وجود تمام آمارهای ارائه‌شده، دامنه واقعی اثرات فناوری نانو فراتر از شاخص‌های کمّی است. این فناوری منجر به تحولات کیفی و راهبردی نظیر ارتقای امنیت انرژی و غذایی، قطع وابستگی صنایع مادر به واردات کالاهای استراتژیک (مانند کاتالیست‌ها که اهرم فشار تحریمی بودند) و تقویت عدالت اجتماعی از طریق کاهش هزینه‌های درمان شده است.

منبع« تسنیم