بازار و صنعت
پولسازی جدید بهوسیله اخبار!
به گزارش خط بازار؛ استارتاپی که با ترکیب هوش مصنوعی و جستجوی زنده اینترنت، وعده داد پاسخهای مستند و سریعی را جایگزین لینکهای بیشمار موتورهای جستجوی سنتی کند.
در اوت ۲۰۲۲ در قلب سانفرانسیسکو استارتاپی با نام «پرپلکسیتی» (Perplexity AI) شکل گرفت شرکتی که خود را یک موتور پاسخ معرفی میکند نه صرفا یک موتور جستجوی سنتی.بنیانگذاران آن از جمله «آراویند سرینیواس» (مدیرعامل و چهره اصلی این پروژه) هدفی روشن داشتند ترکیب مدلهای زبانی بزرگ با جستجوی زنده اینترنت و ارائه پاسخهایی که برخلاف بسیاری از ابزارهای مشابه به منابع اصلی اشاره میکنند. چند ماه بعد در ۷ دسامبر ۲۰۲۲ این سرویس به طور رسمی راهاندازی شد. شاید در آن روزها کمتر کسی تصور میکرد که یک محصول تازهمتولدشده بتواند در مدت کوتاهی توجه میلیونها کاربر را جلب کند.
اما تنها تا فوریه ۲۰۲۳ گزارشها از رسیدن «پرپلکسیتی» به حدود دو میلیون بازدیدکننده یکتا خبر دادند؛ نشانهای از اینکه کاربران به ویژه مخاطبانی که به دنبال پاسخهای سریع و مستند بودند به چنین ابزارهایی علاقه نشان میدهند.
پاسخهای سریع جایگزین جستجوی سنتی شد
اینجا بد نیست لحظهای مکث کنیم و از خود بپرسیم چرا یک موتور پاسخ میتواند تا این اندازه جذاب باشد؟پاسخ ساده است بسیاری از ما روزانه با انبوهی از اطلاعات روبهرو هستیم و همیشه فرصت نداریم دهها لینک را باز کنیم.
«پرپلکسیتی» تلاش کرد این مسیر را کوتاه کند پاسخ بدهد اما در کنار پاسخ منابع را هم نشان دهد. یعنی اگر شما پرسشی مطرح کنید ابزار فقط نتیجه را نمیگوید بلکه میگوید این نتیجه از کجا آمده است.اما همین نقطه قوت به تدریج به مرکز یکی از مهمترین بحثهای رسانهای و حقوقی سالهای اخیر تبدیل شد.
در اکتبر ۲۰۲۴ «نیویورک تایمز» (روزنامه بزرگ آمریکایی) نامهای رسمی موسوم به «توقف و خودداری» (cease-and-desist) برای «پرپلکسیتی» ارسال کرد. این نامه خواستار توقف استفاده از محتوای این رسانه در تولید پاسخهای هوش مصنوعی شد.نگرانی اصلی ناشران روشن بود آیا موتورهای پاسخ بدون اجازه از کار روزنامهنگاری حرفهای بهره میبرند؟
رسانهها علیه استفاده بدون اجازه قیام کردند
در همان ماه شرکتهای زیرمجموعه «نیوز کورپ» (News Corp) از جمله «داو جونز» (Dow Jones) و «نیویورک پست» (New York Post) نیز شکایتی علیه «پرپلکسیتی» ثبت کردند.در این پروندهها بحث فقط درباره فناوری نبود بلکه درباره آینده اقتصاد رسانه مطرح میشد. ناشران میگفتند تولید گزارش هزینه دارد و اگر ابزارهای هوش مصنوعی بتوانند خلاصه محتوا را در چند ثانیه ارائه دهند مدل درآمدی رسانهها با خطر روبهرو میشود.
در مقابل «آراویند سرینیواس» در واکنش به این شکایتها گفت که از اقدام حقوقی «داو جونز» متعجب شده است. او همچنین تأکید کرد که «پرپلکسیتی» علاقهای ندارد دشمن ناشران باشد و بر همکاری با همه رسانهها تأکید کرد.این موضعگیری نکته مهمی در ماجرای «پرپلکسیتی» است شرکت تلاش میکند خود را بخشی از اکوسیستم اطلاعات معرفی کند نه تهدیدی برای آن.
برخی رسانهها مسیر همکاری را انتخاب کردند
این کشمکشها اما تنها به تقابل ختم نشد. در مه ۲۰۲۵ روزنامه فرانسوی «لوموند» (Le Monde) یکی از معتبرترین رسانههای اروپا اعلام کرد که با «پرپلکسیتی» یک توافق همکاری چندساله امضا کرده است.این همکاری نشان داد که برخی ناشران به جای مسیر حقوقی به دنبال مدلهای مشارکتی هستند مدلی که در آن محتوا با توافق رسمی در دسترس ابزار قرار میگیرد و در مقابل منافع ناشر نیز حفظ میشود.
در همین دوره «پرپلکسیتی» از رشد چشمگیر خود نیز سخن گفت. «آراویند سرینیواس» در رویداد «بلومبرگ تک سامیت» (Bloomberg Tech Summit) در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام کرد که این پلتفرم تنها در ماه مه حدود ۷۸۰ میلیون پرسش را پردازش کرده است.
این عدد نشان میدهد که موتورهای پاسخ دیگر یک تجربه حاشیهای نیستند بلکه به بخشی از عادت روزمره کاربران تبدیل شدهاند.
تنش میان رسانه و فناوری بالا گرفت
البته مسیر رشد همیشه بدون چالش نیست. در ژانویه ۲۰۲۵ شرکت دیگری به نام «پرپلکسیتی سولوشنز» شکایتی درباره نقض علامت تجاری مطرح کرد. این پرونده یادآور این واقعیت است که در کنار مناقشات محتوایی مسائل تجاری و برند نیز در چنین بازار پرشتابی مطرح میشوند.
و سرانجام در دسامبر ۲۰۲۵ گزارشها از شکایت رسمی «نیویورک تایمز» علیه «پرپلکسیتی» خبر دادند مرحلهای که نشان میدهد تنش میان فناوریهای نوظهور و رسانههای سنتی همچنان ادامه دارد.
اما اگر بخواهیم تصویر روشنتری ببینیم داستان «پرپلکسیتی» تنها داستان یک مناقشه حقوقی نیست. این شرکت نمونهای از تلاش برای بازتعریف دسترسی به اطلاعات است پاسخی سریع همراه با منبع.پرسش اصلی شاید این باشد که آیا آینده ترکیبی از موتورهای پاسخ و روزنامهنگاری حرفهای خواهد بود یا رقابتی فرساینده میان این دو شکل میگیرد؟
پاسخ هنوز قطعی نیست اما آنچه روشن است این است که مسیر تازهای در جهان خبر و دانش آغاز شده است.
ورود «پرپلکسیتی» به دنیای اطلاعات، نه تنها شیوه دسترسی به دانش را با ارائه پاسخهای مستند متحول کرد، بلکه با ایجاد چالشهای حقوقی جدید، رسانهها را به بازنگری مدلهای درآمدی و همکاری با فناوریهای نوظهور واداشت.
منبع: فارس