بر پایه تازهترین آمار شرکت مدیریت منابع آب ایران، حجم آب ذخیرهشده در سدهای مهم و بزرگ کشور از ابتدای سال آبی جاری یعنی اول مهر ۱۴۰۴ تا ۱۸ بهمن به ۱۹ میلیارد و ۲۴۰ میلیون مترمکعب رسیده است. این رقم در مقایسه با ۲۲ میلیارد و ۱۷۰ میلیون مترمکعب سال گذشته، کاهش ۱۳ درصدی را نشان میدهد.
با این حال، میزان ورودی آب به سدهای کشور حدود یک درصد افزایش داشته و از ابتدای سال آبی تا ۱۸ بهمن، به ۸ میلیارد و ۷۰ میلیون مترمکعب رسیده است.
در حال حاضر برداشت آب از چهار سد تهران متوقف شده و برای نخستین بار، بخش عمده آب مصرفی پایتخت از منابع زیرزمینی تأمین میشود. همچنین پنج سد تأمینکننده آب تهران به حجم مرده رسیدهاند.
از سوی دیگر، میزان بارش در تهران امسال نسبت به میانگین بلندمدت با کاهش ۷۲ درصدی مواجه بوده و طبق اعلام شرکت منابع آب ایران، تهران وارد مرحله تنش آبی مطلق شده است. این در حالی است که میانگین بارش در کل کشور نسبت به بلندمدت ۱.۱ درصد افزایش داشته است. این افزایش =به معنای بهبود شرایط نیست، چراکه ۱۱ سد کشور کمتر از ۱۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره دارند.
وضعیت سدهای تهران بر اساس حجم
سد کرج یا همان سد امیرکبیر بهعنوان یکی از اصلیترین منابع تأمین آب تهران، از ظرفیت ۲۰۵ میلیون مترمکعبی خود تنها ۶ میلیون مترمکعب آب دارد؛ یعنی فقط ۳ درصد آن پُر و ۹۷ درصد خالی است.
سد لتیان نیز شرایط مشابهی دارد. از ظرفیت ۹۵ میلیون مترمکعبی این سد، تنها ۵ میلیون مترمکعب آب باقی مانده که معادل ۵ درصد حجم مخزن است و این سد مدتهاست به حجم مرده رسیده و بخش عمده ظرفیت آن قابل بهرهبرداری نیست.
وضعیت سد لار حتی بحرانیتر است. این سد که همواره بهدلیل نشت آب با مشکل ذخیره مواجه بوده، امسال با کاهش شدید منابع روبهرو شده و از ظرفیت ۹۶۰ میلیون مترمکعبی آن فقط ۱۰ میلیون مترمکعب آب باقی مانده است.
سد ماملو در شرق تهران نیز شرایط مشابهی دارد. از ظرفیت ۲۵۰ میلیون مترمکعبی این سد، تنها ۱۸ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده است. یعنی فقط ۷ درصد پُر و ۹۳ درصد خالی است.
در میان سدهای تأمینکننده آب تهران، تنها سد طالقان همچنان در حال برداشت است. این سد با ظرفیت ۴۲۰ میلیون مترمکعب، در حال حاضر ۸۸ میلیون مترمکعب آب ذخیره دارد و بزرگترین منبع تأمین آب تهران و البرز محسوب میشود.
در مجموع، هر پنج سد یادشده به حجم مرده رسیدهاند و برداشت از چهار سد متوقف شده است. در نتیجه، تنها سد طالقان در حال بهرهبرداری است و بخش عمده آب مورد نیاز از منابع زیرزمینی تأمین میشود. این موضوع پیامدهایی مانند تشدید فرونشست زمین را به دنبال دارد.
کاهش برداشت از آبهای سطحی و افزایش قطعی آب در تهران
پیشتر در گزارشی متذکر شده بودیم که قطعی آب در تهران افزایش یافته است. در حال حاضر، در بسیاری از مناطق تهران، قطعی آب در شبها همچنان در جریان است. دلیل اینکه این موضوع چندان روایت نمیشود آن است که اکنون برخی از خانهها مجبور به تهیه پمپ و مخزن آب شدهاند تا درگیر قطعی آب نباشند. اما وقتی پای صحبت کسانی بنشینید که در خانه پمپ یا مخزن آب ندارند، متوجه میشوید که در اغلب شبها آب ندارند و با سیاستی که در پیش گرفتهاند، آب تنها به طبقه اول ساختمان میرسد.
در هفتههای گذشته مساله قطعی آب محدود به شب نبود و برخی مناطق گزارشهایی از قطعی آب در ساعات روز داشتند. این موضوع نشان از افزایش زمان قطعی آب است که هیچ نهاد مسئولی از آن صحبت نمیکند. با توجه به وضعیت سدهای تهران، باید گفت اوضاع آب در تهران به شدت بحرانی است و این موضوع هماکنون نیز گریبانگیر مردم شده است.