مهاجرانی که از رفتن پشیمانند، اما رویِ برگشت ندارند
به گزارش خط بازار؛ «تا وقتی ایران بودم زندگی کردم، بعد مهاجرت فقط تلاشم اینه زنده بمونم… امید ندارم دوباره زنده بشم.» این بخشی از توییت یک مهاجر ایرانی در ایکس است. رصد رسانهها و شبکههای اجتماعی از ابتدای سال ۲۰۲۵ تا اکتبر نشان میدهد گزارشها و روایتهای فردی از پشیمانی از مهاجرت بهطور قابلتوجهی افزایش یافته، بهویژه میان مهاجرانی که بدون مهارت یا برنامهریزی کشور را ترک کردهاند. برخی از بازیگران مهاجر نیز پشیمانی خود را ابراز کردهاند، هرچند برخی با انتشار تصاویر ظاهراً شاد، واقعیت زندگی جدیدشان را متفاوت نشان میدهند.
در سالهای اخیر، چند بازیگر ایرانی که به مهاجرت روی آوردهاند، از تجربه سخت غربت و پشیمانی خود سخن گفتهاند؛ مرحوم سعید راد، بازیگر پیشکسوت سینما، پیشتر در گفتوگویی با تسنیم از پشیمانیاش از مهاجرت پرده برداشت و به سختیهای غربت و بیهویتی فرهنگی، اعتراف کرد که برای گذران زندگی ناچار به رانندگی تاکسی شده بود و تأکید داشت حتی پزشکان ایرانی هم در آنجا برای ماندگاری باید چندین بار امتحان بدهند و باز هم «رفوزه» محسوب میشوند.
پرستو صالحی برای بازگشت به ایران از طریق خانه سینما اقدام کرده و بارها از دلتنگی و مشکلات پس از مهاجرت گفته است. ارژنگ امیرفضلی در تورنتو رانندهتاکسی اینترنتی است و با لحن طنزآمیز از هزینههای بالای زندگی در کانادا و درآمد ناکافی خود سخن میگوید. حمید فرخنژاد در مصاحبهای گفته «در ایران صاحب موقعیت و پول بودم، اما خارج از کشور آنچه فکر میکردم نشد؛ آخرش من ماندم و موبایلم.»
همچنین، مهناز افشار گفته «داغ بودم و نفهمیدم…» رابعه اسکویی نیز پس از مهاجرت به ترکیه، به دلیل علاقه به وطن، خیلی زود بازگشت.
پشیمانی از مهاجرت (regret migration) پدیدهای روانشناختی رایج است که با چالشهایی مانند شوک فرهنگی، انزوا، مشکلات مالی و از دست دادن شبکه حمایتی همراه است.گرچه آمار رسمی جهانی وجود ندارد، اما شاخصهایی مانند نرخ افسردگی، بازگشت مهاجران و تمایل به بازگشت نشان میدهد بسیاری از مهاجران با فشار روانی و استرس فرهنگپذیری مواجه میشوند؛ برای مثال، انتشارات Springer Medizin مطالعهای در آلمان بررسی کرده که ۲۸ درصد از مهاجران ایرانی، اختلالات روانی مرتبط با این فشارها دارند. این مشکلات میتوانند احساس غربت، افسردگی، اضطراب و دشواری در سازگاری با فرهنگ جدید ایجاد کنند.
با اینوجود، عدهای معتقدند مهاجرت راهی برای پیشرفت است؛ میگویند آنجا وضع بهتر است، درآمد بالاست، همهچیز ارزانتر و زندگی راحتتر میگذرد.اما در مقابل، کارشناسان میگویند زندگی در خارج از کشور گلوبلبل نیست؛ هزینهها بالاست، فشار روانی زیاد است و خیلیها برخلاف تصور اولیه، با مشکلات جدی اقتصادی روبهرو میشوند اما خیلیها اعتراف نمیکنند.
دکتر روحالله صدیق، روانپزشک، میگوید برخی از مراجعانش سالها پس از مهاجرت دچار سردرگمی فرهنگی و اختلالات روانی شدهاند؛ نه توانستهاند با فرهنگ کشور مقصد سازگار شوند و نه با هویت خود کنار بیایند. بسیاری از این افراد با وجود میل درونی، به دلیل فشار روانی یا ترس از قضاوت، بازگشت را به تعویق میاندازند؛ درحالیکه بهمحض تشخیص نادرستی مسیر، بازگشت بهترین تصمیم است، زیرا پیامدهای روانی مهاجرت گاه تا نسلهای بعدی ادامه مییابد.
منبع: فارس