فرصت تاریخی قطب شمال پیشروی ایران
به گزارش خط بازار؛ تحولی که میتواند معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی را در دهههای آینده دگرگون کند و فرصت طلایی پیشروی ایران باشد.
رقابت جهانی بر سر مسیرهای ترانزیتی دریایی، به نقطه عطف تازهای رسیده است. چین و روسیه با بهرهگیری از فرصتهای ناشی از ذوب یخهای قطبی، مسیر دریایی شمال را به کریدوری نوین برای تجارت بین آسیا و اروپا بدل کردهاند. این مسیر که با نام «جاده ابریشم یخی» شناخته میشود، حدود ۷۰۰۰ کیلومتر از مسیر سنتی کانال سوئز میکاهد و زمان حملونقل کالا را تا ۴۰ درصد کاهش میدهد.شرکت روساتم به تازگی اعلام کرده است که نقشه راه جدید برای ایجاد کریدور پایدار و مجهز به زیرساختهای لجستیکی پیشرفته و فناوریهای نوین تدوین شده است. سرمایهگذاریها در بنادر شمالی روسیه، ناوگان یخشکن و تجهیزات مدرن، بخشی از تلاش کرملین برای تسلط بر این مسیر است.چین از سال ۲۰۱۸ با سیاست قطب شمال و طرح «راه ابریشم یخی» به دنبال توسعه مسیرهای دریایی قطبی بوده است و اکنون، با تحقق بخشی از این برنامه، جایگاه خود را به عنوان بازیگر کلیدی ترانزیت بینقارهای تثبیت کرده است. حرکت نمادین کشتی باری «استانبول بریج» از بندر نینگبو چین به اروپا، از مسیر قطبی، نشان میدهد که این کریدور عملیاتی شده و ظرفیتهای آن در حال بهرهبرداری است.تجربه جهانی نشان میدهد که مسیرهای قطبی، هرچند هنوز مکمل کانال سوئز هستند، اما بهتدریج سهم قابل توجهی از تجارت دریایی آسیا-اروپا را به خود اختصاص خواهند داد. افزایش حجم حملونقل مسافر و کالا در مسیر شمالی روسیه، و علاقه شرکتهای بزرگ کشتیرانی مانند مرسک، نشانههایی از اهمیت رو به رشد این مسیر است.
از منظر ژئوپلیتیکی، این مسیر فرصتهای استراتژیک تازهای برای کشورهای منطقه ایجاد میکند.ایران با موقعیت چهارراهی خود میان شمال، جنوب، شرق و غرب، میتواند حلقه اتصال بین جاده ابریشم یخی و کریدور بینالمللی شمال–جنوب (INSTC) باشد. این همپوشانی میتواند ایران را به هاب ترانزیتی اوراسیا بدل کرده و سهم کشور در تجارت بینالمللی را افزایش دهد.بدین منظور، میبایست علاوه بر رصد چنین کریدور و تحولاتی، نسبت ایران مطلوب را با این توسعه و رونق کریدورها مشخص کنیم تا بتوانیم از منافع اقتصاد آن بهرهمند بشویم و امنیت اقتصادی حداقل ۵۰ سال آینده کشور را تامین کنیم.توسعه این مسیرها نه تنها زمان و هزینه حملونقل را کاهش میدهد، بلکه معادلات قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی در دهههای آینده را تغییر خواهد داد و آوردگاه جدید برای جنگ ژئوپلیتیکی بین ابرقدرتها همچون زمان جنگ سرد خواهد بود. بهویژه در شرایطی که تحریمها و محدودیتهای بینالمللی، کشورهای منطقهای را به دنبال مسیرهای جایگزین سوق میدهد، فرصتهای ایران برای جذب سرمایهگذاری، توسعه زیرساخت و پیوند با زنجیرههای جهانی بیش از پیش افزایش مییابد.پیشبینیها نشان میدهد تا سال ۲۰۳۵ و همزمان با تغییرات اقلیمی جهان، ظرفیت حمل بار در مسیر قطب شمال به طور قابل توجهی رشد خواهد کرد؛ تحولی که میتواند نقشه تجارت جهانی را بازنویسی کرده و قدرتهای اقتصادی را وادار به بازنگری در راهبردهای ترانزیتی خود کند.
منبع: فارس