اخبار
شبگردی دخترهای جوان، از هنجارشکنی تا نزاع خیابانی
به گزارش خط بازار؛ گرچه فرهنگ و هنجارهای اجتماعی، متأثر از شرایط حاکم بر جامعه از قبیل مسائل سیاسی، اقتصادی، فناوری و…همواره در معرض تغییر هستند و گاهی با شتابی بیش از حد منجر به خلق هنجارها و عادتهای جدید میشوند، اما نباید فراموش کرد که بسیاری از این تغییرات، نهتنها با آدابورسوم ما ایرانیها همخوانی ندارند، بلکه در مواقعی هم به آسیبهای بزرگی منتهی میشوند که خیلی اوقات جبرانناپذیرند.چند روز پیش فیلمی از درگیری شبانه گروهی دختر و پسر در خیابانی خلوت وایرال شد که همراه بود با درگیری فیزیکی و الفاظ نامناسبی که بیشتر به درگیری خیابانی غربیها شباهت داشت، اما در ایرانی اتفاق میافتاد که هنوز هم جامعه و خانوادههایش به بسیاری از ارزشها پایبندند. همچنین چند هفته پیش نیز خبر مشابهی از یک درگیری گروهی شبانه مخابره شد که طی آن دختر جوانی مورد اصابت چند ضربه چاقو قرار گرفته بود؛ اتفاقی که اگر سابقبراین در میان پسرها رواج داشت اما حالا به میان دخترها نیز نفوذ پیدا کرده و زنگ خطری جدی از تغییرات رفتاری و شخصیتی دختران را به صدا درآورده که هم خود فرد و هم جامعه را تهدید میکند.
وقتی امنیت زیر سایه آزادیهای افراطی گم میشود
هنوز سالهای زیادی از آن دورانی که قانون «بازگشت به خانه قبل از سیاهی شب» در خانوادهها اجرا میشد، نمیگذرد. قانون نانوشتهای که به فرهنگ مشترک اکثر خانوادهها تبدیل شده و همه موظف به رعایت آن بودند. شاید از نگاه نسل امروز، چنین قانونی سختگیرانه یا حتی متحجرانه به نظر برسد اما واقعیت این است که این قانون نهتنها متحجرانه نبود، بلکه به طور قابلتوجهی مانع از آسیبهایی میشد که ممکن بود در سیاهی شب دامن نوجوانان و جوانان را بگیرد؛ اما طی سالهای اخیر به سبب تحولات اجتنابناپذیر فرهنگی و اجتماعی، تغییر نگرش محسوسی در بسیاری از خانواده خصوصاً خانوادههای بهاصطلاح متمدن اتفاق افتاده و قانون نانوشته نسلهای قبل، رفتهرفته رنگباخته و حالا دیگر رهاشدگی فرزندان بهقدری افراطی شده که هر روز شاهد خودنمایی خردهفرهنگهایی جدید در نقاب مدرنیته هستیم که عملاً جامعه را به سمتوسویی هدایت میکند که در تضاد با فرهنگ اصیل ما ایرانیها و همسو با فرهنگهای وارداتی است؛ نمونهاش همین شبگردی بیحدومرز دخترانی است که گاها برای خود و جامعه دردسرساز میشوند.
احسان مهران پژوهشگر اجتماعی در این باره توضیح میدهد: «زیست شبانه در کلانشهرها یک نیاز اجتماعی جدید است که جوانان نیز از آن بیتأثیر نیستند. بههرحال با تغییراتی که در زمانبندی فعالیتهای اجتماعی از قبیل بازار کار، فعالیتهای درسی و آموزشی و حتی تغییر فرهنگ فراغت اتفاق افتاده، چنین پدیدهای اجتنابناپذیر است. البته علاوه بر اینها، مباحثی چون میل به استقلال در جوانان و تغییر مفهوم آزادی در خانواده، پیروی از الگوهای جهانی، تأثیرپذیری از فضای مجازی نیز بر افزایش حضور قشر جوان از جمله دختران در خیابانها نقش داشته اما هیچکدام نمیتواند رهاشدگی بیقیدوشرط نسل جدید را توجیه کند، بنابراین زیست شبانه متناسب با سن و جایگاه اجتماعی هر فردی باید دارای چهارچوبهای مشخصی باشد تا هرچه کمتر شاهد آسیبهای ناشی از آن باشیم.»
پرسه شبانه دختران جوان، سوغات دیگری از دنیای مدرنیته!
زیست شبانه هرچقدر هم که در جوامع مدرن جاافتاده باشد، اما قطعاً به سبب تفاوت فضای شب با روز دارای ملاحظاتی است، زیرا در هنگام شب به سبب کاهش جمعیت، نبود اقشار معمول جامعه در خیابان، تعطیلی مراکز امن مثل مغازهها و بانکها و…، افزایش فعالیت بزهکاران، افزایش مصرف الکل و مواد مخدر، خستگی و کاهش منطق و مواردی ازایندست، منجر به کاهش امنیت شده و همین نیز احتمال میزان خطر را افزایش میدهد، چه بسا که بسیاری از خلافها و هنجارشکنیهای فردی و گروهی در این اوقات اتفاق میافتد که همین فیلم وایرال شده اخیر نمونهای از ناپایداری رفتاری در هنگام شب است و صدها رفتار هنجارشکنانه دیگر نیز ممکن است در پرسهزنیهای شبانه اتفاق بیفتد که در مواقعی مثل این فیلم عامل اصلی آسیب به فرد، نه اجتماع بلکه رفتار نامتعارف خود فرد است؛ بنابراین نباید بهسادگی حضور شبانه جوانان بهخصوص دختران کم سنوسال در جامعه را امری عادی تلقی کرد و با پذیرش آن بهعنوان یک خردهفرهنگ جدید، بر گسترش ناهنجاری فرهنگی و اخلاقی دامن زد.
مهران؛ پژوهشگر اجتماعی میگوید: «امروزه شاهد یک گذار فرهنگی پرشتاب هستیم که بهشدت فرهنگهای اصیل و زندگی سنتی ما را به چالش کشیده و رهایی از این وضعیت نیز کار آسانی نیست. ما در این مسیر، به مجموعهای از اقدامات فرهنگی و اجتماعی از جمله یک سیاستگذاری اجتماعی هوشمندانه و همچنین دیپلماسی خانوادگی نیاز داریم تا مثلاً در این مورد خاص، مانع از این شویم که امنیت فردی و اجتماعی ما قربانی آزادیهای بیبنیان شده و با شکستن قبح نزاعهای خیابانی، این کار به یک تصویر معمول در جامعه تبدیل شود.» او ادامه میدهد: «برای مراقبت از فرهنگها و عرف معمول جامعه، خانوادهها بهجای رهایی بیقیدوشرط فرزندانشان در قالب روشنفکری باید نظارت حساب شدهای بر عملکرد آنها داشته باشند و بدون استفاده از اهرم محرومیت، ریسکهای احتمالی را به آنها گوشزد کنند. البته پیش لازمه این کار نیز اصلاح روابط میان اعضای خانواده، تعبیه برنامههای فراغت متناسب با سن فرزندان و آگاهسازی آنها برای انتخابها و تصمیمات درست است.»
منبع: فارس