سند ۲۰۲۵ امنیت ملی آمریکا درباره مهار ایران از طریق اعراب و اسرائیل

به گزارش خط بازار؛ محمد ایرانی، مدیر کل اسبق خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت خارجه و سفیر اسبق ایران در کویت و اردن معتقد است پیام اصلی سند امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا این است که ایالات متحده خواهان یک خاورمیانه با ثبات است، از شرکای منطقه‌ای خود حمایت می‌کند، از استقرار و حضور نظامی گسترده و بی‌پایان در خاورمیانه پرهیز دارد اما این منطقه را هم ترک نخواهد کرد.

او در گفت‌وگو بر این موضوع هم تاکید می‌کند که دونالد ترامپ در تعیین خط‌مشی راهبرد امنیت ملی خود دیگر تامین‌کننده امنیت رایگان برای اعراب نیست.

ایرانی می‌گوید: در سند استراتژی امنیت ملی ایالات متحده به صراحت عنوان شده است که ایالات متحده هیچ‌گونه تعهد اخلاقی نسبت به متحدان خود ندارد و باید هزینه تامین این امنیت پرداخته شود.

این کارشناس مسائل بین‌المللی همچنین با اشاره به راهبرد مهار و مدیریت رفتارهای منطقه‌ای ایران در سند ۲۰۲۵ امنیت ملی آمریکا اظهار می‌دارد: در این سند از هماهنگی با اعراب صحبت به میان می‌آید و به بازدارندگی چند لایه در راهبرد امنیت ملی آمریکا نسبت به ایران اشاره می‌شود؛ اینکه باید از طریق متحدان منطقه‌ای – اعراب و بعد اسرائیل – به ایران فشاری وارد شود تا از این طریق بتوان نفوذ منطقه‌ای این کشور را بدون مداخله مستقیم آمریکا مهار کرد.

به گفته سفیر اسبق ایران در اردن در این سند به موضوع جنگ مستقیم با ایران در صورتی که این کشور از خطوط قرمز هسته‌ای و موشکی عبور کند، نیز اشاره شده است. متن کامل گفت‌وگوی محمد ایرانی را در ادامه خواهید خواند.

***

هدف اصلی سند راهبرد امنیت ملی آمریکا حفظ برتری ایالات متحده در جهانی متفاوت‌تر از گذشته با صرف کمترین هزینه نظامی است

*راهبرد امنیت ملی دولت آمریکا اخیرا منتشر شده است. نگاه آمریکا در سند استراتژی امنیت ملی ۲۰۲۵ این کشور نسبت به اعراب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

این سند دارای نکات و موضوعات فراوانی در بحث رابطه با اعراب است و من سعی خواهم کرد تا در قالب پاسخ به سوال شما به تک تک این موارد بپردازیم. هدف اصلی سند راهبرد امنیت ملی آمریکا حفظ برتری ایالات متحده در جهانی متفاوت‌تر از گذشته با صرف کمترین هزینه نظامی است. به عبارت دیگر این‌ مساله نشان می‌دهد چطور تامین امنیت داخلی آمریکا مقدم بر هر موضوع دیگری باشد. البته در ذیل این هدف به موارد دیگری نیز اشاره شده است که روابط آمریکا با اعراب یکی از بخش‌های آن است. به صورت کلی موضوع نخستی که در این سند راهبردی به آن پرداخته شده، توجه به امنیت مقولاتی چون اقتصاد و فناوری است؛ دولت ترامپ معتقد است که قدرت آینده از اقتصاد و فناوری ناشی می‌شود و باید در رابطه با این حوزه‌ها سرمایه‌گذاری بیشتری داشته باشد. موضوع بعدی که باید در همین رابطه به آن اشاره شود افزایش بازدارندگی بدون ورود به امر «جنگ» است. موضوع سوم در این سند نحوه مدیریت بحران‌های منطقه‌ای از جمله بحران‌های منطقه خاورمیانه و نگاه آمریکا به اعراب است. در نهایت هم موضوع رقابت با چین در منطقه خلیج فارس است که موضوع صحبت ما در این مصاحبه نیست.

در سند ۲۰۲۵ امنیت ملی آمریکا به مهار ایران از طریق اعراب و اسرائیل اشاره می‌شود

همانطور که اشاره کردم در سند ۲۰۲۵ امنیت ملی امریکا در چندین مورد به روابط آمریکا با اعراب اشاره شده است. در بخش چهارم سند راهبرد امنیت ملی آمریکا در موضوع رابطه اعراب با آمریکا صحبت از راهبردهای منطقه‌ای می‌شود که ترامپ در مورد متحدان و شرکای منطقه‌ای خود در منطقه خاورمیانه دنبال می‌کند. در همین بخش و در گام بعدی به موضوع رابطه با اعراب و مهار ایران از طریق هماهنگی اعراب و اسرائیل می‌پردازد و نهایتا در گام پایانی همین بخش در حوزه امنیت خلیج فارس به موضوع روابط اعراب با اسرائیل از دیدگاه آمریکا پرداخته می‌شود. یعنی تمامی موضوعات مربوط به روابط اعراب و اسرائیل در بخش چهارم که معطوف به حوزه راهبرد روابط است، مطرح می‌شود.

حال اگر بخواهم به صورت تفکیک شده به هر یک از این موارد بپردازم ابتدا باید پیام این سند برای منطقه خاورمیانه را بیان کنیم. اینکه ایالات متحده خواهان یک خاورمیانه با ثبات است، از شرکای منطقه‌ای خود حمایت می‌کند و در آخر از استقرار و حضور نظامی گسترده و بی‌پایان در خاورمیانه پرهیز می‌کند اما این منطقه را هم ترک نخواهد کرد. به عبارت دیگر آمریکا مانند گذشته حضور پررنگی در منطقه خاورمیانه ندارد اما در عین حال نقش نظامی پررنگ خود را ایفا خواهد کرد. در همین رابطه و در مورد نکته چهارم باید گفت در سند امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا بر نقش اطلاعاتی و امنیتی ایالات متحده و بهره برداری از نیروهای نیابتی که در منطقه خاورمیانه از آنها برخودار است تاکید شده است.

ایالات متحده هیچ‌گونه تعهد اخلاقی نسبت به متحدان خود ندارد و باید هزینه تامین این امنیت پرداخته شود

*در حوزه امنیتی، سیاست جدید آمریکا در منطقه چیست؟ این موضوع در استراتژی امنیت ملی ۲۰۲۵ مورد اشاره قرار گرفته است؟

به این موضوع اشاره شده است و من آن را در قالب مورد پنجم بیان خواهم کرد که به متحدان منطقه‌ای آمریکا که بیشتر کشورهای عربی هستند اشاره شده می‌کند؛ این موضوع به صورت شفاف در راهبرد امنیت ملی آمریکا بیان می‌شود که دیگر امنیت به صورت رایگان در اختیار اعراب قرار نمی‌گیرد. اینکه ایالات متحده هیچ‌گونه تعهد اخلاقی نسبت به متحدان خود ندارد و باید هزینه تامین این امنیت پرداخته شود. در همین بخش به راهبرد مهار و مدیریت رفتارهای منطقه‌ای ایران نیز پرداخته می‌شود. از هماهنگی با اعراب صحبت به میان می‌آید و به بازدارندگی چندلایه در راهبرد امنیت ملی آمریکا نسبت به ایران اشاره می‌شود. اینکه باید از طریق متحدان منطقه‌ای – اعراب و بعد اسرائیل – به ایران فشاری وارد شود تا از این طریق بتوان نفوذ منطقه‌ای این کشور را بدون مداخله مستقیم آمریکا مهار کرد؛ در این بخش به موضوع جنگ مستقیم در صورتی که ایران از خطوط قرمز هسته‌ای و موشکی عبور کند، نیز اشاره شده است.

از دیدگاه ترامپ بازوی اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا در منطقه اعراب و اسرائیل هستند / ایالات متحده نقش مهار ایران را به این دولت‌ها واگذار کرده است

*یعنی سیاستی که به نزدیکی بیشتر اسرائیل و اعراب منجر شود؟

همین‌طور است. یعنی تقویت نقش اسرائیل و اعراب در منطقه با اهتمام به این موضوع که از دیدگاه ترامپ بازوی اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا در منطقه اعراب و اسرائیل هستند و ایالات متحده نقش مهار ایران را به این دولت ها واگذار کرده است. از لابه‌لای این سند می‌توان این‌گونه استنباط کرد که اسرائیلی‌ها بازوی اطلاعاتی و عملیاتی طرح هستند، اعراب بازوی مالی و لجستیکی و در نهایت آمریکایی‌ها هم هماهنگی‌های پشت صحنه را انجام می‌دهند.

نقش چتر امنیتی رایگان آمریکا برای اعراب به پایان رسیده است

همان‌طور که گفتم در قسمت امنیت خلیج فارس سند راهبرد امنیت ملی آمریکا به صورت گزاره‌ای این موضوع مطرح شده است که نقش چتر امنیتی رایگان آمریکا برای اعراب به پایان رسیده است. یعنی آمریکا در کشورهای منطقه باقی می‌ماند اما دیگر به صورت رایگان خدمات امنیتی به همپیمانان منطقه‌ای خود ارائه نمی‌دهد. در واقع پیام این بخش به کشورهای عربی این است پایگاه‌های منطقه‌ای آمریکا برای خوداتکایی امنیتی است و شما خودتان باید امنیت‌تان را برقرار کنید. هماهنگی‌های موردنیاز از سوی ایالات متحده صورت می‌گیرد اما تامین هزینه‌های آن بر عهده اعراب است. موضوع بعدی در این بخش هم، نقش امنیتی اسرائیل است که به عنوان پیامد سند راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا برای کشورهای عربی خلیج فارس مطرح است. یعنی در عمل این اسرائیل است که به ضامن امنیت غیررسمی منطقه تبدیل می‌شود. بنابراین هماهنگی اطلاعاتی عربی-اسرائیلی افزایش پیدا کرده و آمریکا بیشتر نقش پشتیبانی را ایفا می‌کند و نه فرماندهی میدان.

نفت خلیج فارس دیگر نقش ستون امنیت ملی آمریکا را بازی نمی‌کند / آسیا، چین و حوزه اقیانوس آرام و هند جایگاه بالاتری را در استراتژی امنیت ملی آمریکا به دست آورده‌اند و اولویت بیشتری دارند

در این میان پیامد سومی نیز وجود دارد که این‌گونه قابل فهم است که از این پس منطقه خلیج فارس اهمیت گذشته خود را ندارد؛ در گذشته نفت خلیج فارس ستون امنیت ملی آمریکا به شمار می‌رفت اما حالا فراتر از نفت، موضوعات امنیتی از اهمیت بالاتری برخودار هستند. آمریکا برای جلوگیری از ایجاد بحران بزرگ انرژی در منطقه مداخله انجام می‌دهد اما نه برای هر تنش محدود منطقه‌ای. یعنی اگر اتفاق کوچکی میان دو کشور کوچک منطقه‌ای رخ دهد دخالتی در این رابطه ندارد. این موضوع نشان می‌دهد که وزن منطقه خاورمیانه و خلیج فارس در سند راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا کاهش پیدا کرده است. یعنی این منطقه دیگر مرکز ثقل مورد نظر ایالات متحده نیست. بلکه آسیا، چین و حوزه اقیانوس آرام و هند جایگاه بالاتری را در استراتژی امنیت ملی آمریکا به دست آورده‌اند و اولویت بیشتری دارند. آمریکا آزادی عمل بیشتری را برای بازیگران منطقه خاورمیانه و خلیج فارس در سند ۲۰۲۵ تعریف کرده است مانند تعریفی که از جایگاه اسرائیل و یا موضوع خوداتکایی کشورهای عربی در بخش مدیریت بحران دارد. این موضوع به آن معنا است که آمریکا به دنبال حل مسائل این منطقه نیست بلکه مدیریت بحران‌های آن را پیگیری می‌کند.

تعیین راهبرد نه تنها برای ایالات متحده بلکه برای تمامی کشورهای منطقه از جمله ایران ضروری است

*از دیدگاه جنابعالی هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تا چه اندازه در راهبرد جدید امنیتی ایالات متحده تاثیرگذار بوده است و آیا ما شاهد تغییر آرایش نظامی جهان و همچنین قدرت‌های بزرگ نظام بین‌الملل در منطقه خاورمیانه پس از حملات حماس به اسرائیل هستیم؟ به صورت کلی آیا شکل خاورمیانه جدید در تدوین این سند تاثیرگذار بوده است؟

به طور یقین تاثیر داشته است. بسیاری از رویدادهایی که بعد از ۷ اکتبر در منطقه رخ داد برگرفته از تحولات آن زمان بود. در حوزه‌های مختلف عربی و حتی در رابطه با میزان نفوذ ایران در منطقه، ما نمی‌توانیم منکر اثرات واقعه سال ۲۰۲۳ باشیم. طبیعی است برای تعیین راهبرد سال ۲۰۲۵ حتما باید به تغییرات صورت گرفته در منطقه و اتفاقاتی که در صحنه عمل رخ داده است، توجه داشته باشیم. به صورت کلی باید گفت آمریکایی‌ها راهبرد سند امنیت ملی جدید خودشان را براساس واقعیت‌های موجود تدوین کرده‌اند اما به یکسری موضوعات نیز در رابطه با نحوه مواجه با تحولات جدید و به مسیری که می‌توانند به اهداف موردنظر خود دست پیدا کنند نیز اشاره می کنند. البته این تعیین راهبرد نه تنها برای ایالات متحده بلکه برای تمامی کشورهای منطقه از جمله ایران ضروری است. یعنی تمامی کشورها باید راهبردهای امنیتی خود را براساس واقعیت‌های موجود به پیش ببرند.

تمامی اهداف سند امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا بر تامین امنیت داخلی این کشور متمرکز است

*به موضوع تامین امنیت در منطقه اشاره کردید و اینکه آمریکا دیگر حاضر نیست این امنیت را به صورت رایگان برای اعراب تامین کند. در همین رابطه ما شاهد هستیم که واشنگتن تامین امنیت تل‌آویو را بخشی از وظیفه ذاتی خود می‌داند اما حاضر نیست چتر امنیتی موردنظر ریاض را تامین کند. ایالات متحده پیمان امنیتی با قطر را نیز تنها پس از حمله اسرائیل به دوحه و نشست سران حماس منعقد کرد. تحلیل شما از این عملکرد آمریکا چیست؟

البته این موضوع بحث مفصلی است که می‌توان در قالب مصاحبه دیگری به آن پرداخت اما به صورت کلی باید توجه داشته باشیم اولویت آمریکایی‌ها در حال حاضر بر حفظ امنیت ایالات متحده در حوزه‌های فناوری، اقتصادی، نفوذ این کشور در اقصی نقاط جهان و بیش از همه تامین امنیت داخلی آمریکا متمرکز است و آن را مقدم بر هر موضوع دیگری می‌دانند. آنها معتقدند که برآیند تمامی تحولات جهان باید به حفظ برتری آمریکا و تامین امنیت داخلی این کشور معطوف شود. در همین رابطه مقامات ایالات متحده به هماوردی مقوله‌هایی چون فناوری و اقتصاد با یکدیگر و به عبارتی فناوری اقتصادی باور دارند.

آمریکا تامین چتر امنیتی مورد نیاز ریاض را به عادی‌سازی رابطه با اسرائیل گره زده است

حالا اجازه دهید این موضوع را با توجه به سوال شما مورد ارزیابی قرار دهیم. درخواست عربستانی‌ها از آمریکا برای برخورداری از چتر امنیتی ایالات متحده موضوع جدیدی نیست. عربستانی‌ها عادی‌سازی رابطه با اسرائیل و کاهش تنش‌های فلسطین را به تامین خواسته خود از واشنگتن گره زده‌اند. یعنی امنیت داخلی خودشان را به موضوعات منطقه‌ای گره می‌زنند. همین موضوع در سند راهبرد امنیت ملی آمریکا و نگاه ترامپ به راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ ایالات متحده هم دیده می‌شود. یعنی رئیس جمهور آمریکا معتقد است که تامین این امنیت دیگر به صورت رایگان در اختیار اعراب قرار نمی‌گیرد. اعراب هم می‌گویند در قبال برقراری رابطه با اسرائیل این امنیت باید به رایگان برایشان تامین شود. موضوعی که تاکنون مورد پذیرش واشنگتن نبوده است. آمریکا می‌گوید برای تامین این امنیت، شما باید همواره در کوران تحولات منطقه‌ای در کنار اسرائیل قرار گیرد و امنیت موردنظرتان هم به رایگان ارائه نمی‌شود. پس آمریکا تامین چتر امنیتی مورد نیاز ریاض را به عادی‌سازی رابطه با اسرائیل گره زده است که تاکنون محقق نشده است اما همان‌طور که در بخش‌های پیشین هم اشاره شد آمریکا تامین امنیت اسرائیل را جزئی از وظایف خود می‌داند. در مورد دیگر کشورهای عربی نیز وضعیت به همین شکل است. باید در کنار اسرائیل قرار گیرند اما امنیتی به رایگان به انها تعلق نمی‌گیرد.

منبع: تجارت نیوز