اخبار
خرید این دارایی ۴ برابر شد/دلار در ایران سقوط می کند؟
به گزارش خط بازار؛ در حالی که مردم هر جهش دلار را نشانه قدرت مطلق آن میدانند، بانکهای مرکزی جهان دلار را دارایی پرریسکی میبینند که باید سهمش در ذخایر ارزی با دقت مدیریت شود.
وقتی دلار گران میشود اولین واکنش مردم رصد دائمی و لحظه به لحظه نرخ دلار است تا ببینند در این لحظه چقدر از پولشان آب رفته است. در نقطه دیگری از ذهن ایرانیها هر جهش دلار نه یک نوسان که تأییدی دوباره بر «شکستناپذیری» این ارز است.
ارزی که گویی در برابر هیچ سیاست و تصمیمی عقب نمینشیند و همیشه چند قدم جلوتر از ریال حرکت میکند. در چنین ذهنیتی دلار به یک معیار مطلق تبدیل شده است؛ معیاری که هر بار بالا میرود، اعتماد به آن عمیقتر و تردید نسبت به هر روایت مخالف بیشتر میشود.به همین دلیل است که هر اشارهای به تضعیف جایگاه دلار در جهان، در نگاه بسیاری از ایرانیان با بدبینی مواجه میشود.
دو روایت از یک ارز
حالا در شرایطی که دلار در ایران طی دو روز اخیر با سرعت عدد جابهجا میکند و هر ساعت بهانهای تازه برای نگرانی میسازد، در جهان روند دیگری در حال شکلگیری است. درست در همین نقطه شکاف نگاه ایران و جهان آشکار میشود. آنچه در ایران نشانه قدرت مطلق دلار تلقی میشود، در سطح جهانی موضوعی برای بازنگری و مدیریت ریسک است.
بانکهای مرکزی دنیا دیگر دلار را «لنگر مطلق ثبات پولی» نمیدانند بلکه بهعنوان داراییای میبینند که باید وزن آن در سبد ذخایر خود مدیریت کنند.
انتخابی حسابشده نه واکنشی هیجانی
این تفاوت نگاه را میتوان در رفتار بانکهای مرکزی دید. خرید بیوقفه طلا و جهش کمسابقه قیمت اونس جهانی نه از سر وحشت بلکه بهعنوان یک انتخاب حسابشده در برابر آیندهای نامطمئن انجام میشود.واقعیت این است که ایرانیان دلار را از دریچه تجربه زیسته خود قضاوت میکنند؛ تجربهای که در آن دلار همواره برنده بوده و ریال همواره بازنده. اما در جهان نگاه به دلار سیاسیتر و راهبردیتر است.
ترس از سقوط نیست؛ ترس از وابستگی است
کشورها نگران سقوط ناگهانی دلار نیستند؛ نگران آناند که بیش از حد به ارزی تکیه کنند که میتواند تحت تأثیر بدهی، تحریم و تصمیمات یک دولت خاص قرار گیرد.از همین روست که وقتی صحبت از تضعیف تدریجی نقش دلار یا افزایش سهم طلا در ذخایر جهانی میشود، این بحث در ایران غیرقابلباور به نظر میرسد.در جهانی که قواعد بازی دیگر قطعی به نظر نمیرسد، طلا دوباره جایگاه خود را بهعنوان لنگر اطمینان بازیافته است. طبق گزارش شورای جهانی طلا، خرید طلا از سوی بانکهای مرکزی از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۴ برابر شده است و از حدود ۲۵۰ تن به بیش از ۱۰۰۰ تن در سال ۲۰۲۴ رسیده است.اما تصویر جهانی خرید طلا بدون اشاره به چین ناقص میماند. بسیاری از تحلیلگران بینالمللی بر این باورند که بخشی از ذخایر طلای چین بهصورت غیرعلنی و خارج از گزارشهای ماهانه نگهداری میشود.طبق برآوردهای گلدمن ساکس، چین در نوامبر بیش از ۱۰ تن طلا خریداری کرده است. تقریباً ۱۱ برابر بیشتر از آنچه به طور رسمی توسط بانک مرکزی گزارش شده است.
پیام روشن بانکهای مرکزی
اعتماد جهانی به دلار در حال فرسایش است. وقتی بانکهای مرکزی جهان طی چهار سال خرید طلا را چهار برابر میکنند، وقتی حتی کشوری مثل چین بخشی از خرید طلایش را پنهان میکند و وقتی سهم طلا در ذخایر جهانی دوباره رو به افزایش میرود، پیام روشن این است که دلار دیگر آن نقطه اتکای بیچونوچرا نیست. این تصویر جهانی درست نقطه مقابل ذهنیتی است که در ایران شکل گرفته؛ ذهنیتی که در آن هر رشد دلار نشانه قدرت ذاتی آن تلقی میشود. اما آنچه در ایران «قدرت دلار» دیده میشود، در جهان بیشتر بهعنوان ریسکِ وابستگی بیش از حد به دلار فهم میشود. در نهایت شاید مسئله این نباشد که دلار سقوط میکند یا نه؛ مسئله این است که دنیا دیگر حاضر نیست همه چیزش را روی دلار شرط ببندد.
منبع: فارس