برگ برنده ایران در مذاکرات، پاشنه آشیل آمریکا

به گزارش خط بازار؛ نقش تعیین‌کننده ایران در تنگه هرمز و تاثیر بر قیمت انرژی در جهان و وابستگی اقتصادی واشنگتن به قیمت نفت، خود را در بازار پرنوسان و ملتهب بازار نفت در جریان مذاکرات دو کشور به خوبی نشان داد.

بازار نفت دیروز، روز پرنوسانی پشت سرگذاشت؛ روزی که پر از دلهره تحولات میان ایران و آمریکا بود.با آغاز مذاکرات ایران و آمریکا قیمت نفت به یکباره کاهش بیش از یک دلاری را ثبت کرد و نفت برنت وارد کانال ۶۹ دلاری شد.

هرچند بزرگ‌ترین افزایش هفتگی ذخایر نفت خام آمریکا در سه سال گذشته در این افت قیمت بی‌تاثیر نبود اما رویترز نوشت که معامله‌گران در حال ارزیابی پیامدهای عرضه ناشی از مذاکرات آمریکا و ایران هستند.

تحلیلگر ارشد بازار نفت، جیووانی استانوو در همان ساعت‌ها گفت: «بازارها به نتیجه سومین دور مذاکرات آمریکا و ایران در روز پنج‌شنبه توجه دارند.»

تحلیلگران ING در یادداشتی نوشتند: «نتیجه مذاکرات هسته‌ای آمریکا و ایران امروز برای جهت‌گیری قیمت نفت بسیار تعیین‌کننده خواهد بود.»چند ساعت بعد، مذاکرات برای مشورت با پایتخت‌ها متوقف شد؛ این زمان بود که بازار گمانه‌زنی‌ها و خبرسازی داغ شد و نفت به‌یکباره به بالای ۷۲ دلار در هر بشکه رسید.

با آغاز دوباره مذاکرات دوباره قیمت نفت، ۷۰ دلاری شد و چند ساعت پس از پایان مذاکرات و نظرات مثبت دو طرف در مورد نتیجه جلسات، قیمت نفت با وجود اندکی افزایشی‌ بودن اما در محدوده ۷۰.۹۳ برای نفت برنت و ۶۵.۴۳ برای نفت خام آمریکا معامله می‌شد.

خبرگزاری رویترز به نقل از تحلیلگران نوشته بود، سرمایه‌گذاران منتظر نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا هستند. ادامه‌دار شدن هرگونه درگیری می‌تواند عرضه نفت از سوی ایران، چهارمین تولیدکننده بزرگ اوپک و سایر صادرکنندگان خاورمیانه را مختل کند.

«دستیابی به یک توافق سازنده احتمالا باعث خواهد شد بازار به‌تدریج حدود ۱۰ دلار از ریسک‌پریمیوم موجود در هر بشکه را که به باور ما هم‌اکنون در قیمت‌ها لحاظ شده است، حذف کند.»

علت حساسیت بازار نفت به مذاکرات ایران و آمریکا

در واقع، اکنون، بازار نفت در حساس‌ترین شرایط نسبت به مذاکرات ایران و آمریکا قرار دارد.ایران نه‌تنها یکی از تولیدکنندگان مهم اوپک است بلکه در موقعیتی ژئوپلیتیک قرار گرفته که کنترل آبراهی را در دست دارد که حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز نفت خام و فرآورده‌های نفتی، معادل نزدیک به یک‌پنجم صادرات نفت جهان، از آن عبور می‌کند، یعنی تنگه هرمز. هرگونه درگیری یا تشدید تنش میان ایران و آمریکا در بهترین حالت می‌تواند به اختلال در عرضه نفت منجر شود و در بدترین سناریو، قطع کامل شریان نفتی خلیج فارس و حتی هدف قرار گرفتن تاسیسات نفتی کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت منطقه را در پی خواهد داشت.

ایران سال‌ها از توان بالقوه خود برای بستن تنگه هرمز سخن گفته است اما جهان چهارشنبه گذشته برای ساعاتی شاهد توان عملیاتی هوشمند این کشور در کنترل این گذرگاه راهبردی بود؛ رخدادی که به تشکیل صف طولانی کشتی‌ها در انتظار عبور انجامید. همین اقدام کافی بود تا قیمت نفت از آن زمان تاکنون در بالاترین سطوح هفت‌ماهه باقی بماند و هزینه اجاره نفتکش‌های غول‌پیکر نیز به بیش از ۲۰۰ هزار دلار در روز برسد.

چند روز پیش، خبرنگار و تحلیلگر حوزه انرژی، ران بوسو نوشت، ایران می‌تواند با چندین سناریو از حمله به اسرائیل و متحدان آمریکا تا حمله به میادین نفت و گاز و حتی سناریوی آخرالزمانی یعنی مسدود کردن تنگه هرمز، «غرب آسیا را به آتش بکشد».به اعتقاد بوسو، اختلال شدید در عرضه نفت خاورمیانه می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های انرژی دهه‌های اخیر را رقم بزند.

تحلیلگر ارشد بازار انرژی، فیل فلاین، معتقد است، «سناریوی آخرالزمانی» یعنی ایران تنگه هرمز را ببندد و این «تاثیر بزرگی بر قیمت‌ها خواهد داشت.» و تحلیلگران اکسیوس آن را «جهشی تاریخی» قیمت نفت توصیف می‌کنند. جهشی که دامنه اثر آن تنها به بازار انرژی محدود نخواهد ماند و تقریبا همه بازارهای جهانی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

قیمت نفت؛ پاشنه آشیل آمریکا

در این میان، اهمیت قیمت نفت برای آمریکا نیز قابل‌توجه است. قیمت بنزین در این کشور به‌شدت به قیمت جهانی نفت وابسته است و سهم بالایی در هزینه‌های زندگی خانوارهای آمریکایی دارد؛ افزایشی قابل‌توجه در قیمت نفت می‌تواند آثار تورمی گسترده‌ای در اقتصاد این کشور ایجاد کند. از همین رو، دولت آمریکا همواره تلاش می‌کند از جهش‌های شدید قیمت نفت جلوگیری کند. با وجود آنکه آمریکا، خود یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت جهان است اما بازار نفت ماهیتی جهانی دارد و قیمت‌ها در چارچوب عرضه و تقاضای بین‌المللی تعیین می‌شوند. نفت تولیدشده در آمریکا نیز با قیمت جهانی فروخته می‌شود و دولت این کشور نمی‌تواند آن را جدا از مکانیسم بازار جهانی قیمت‌گذاری کند.

کارشناس و تحلیلگر سیاسی و اقتصادی، عطا بهرامی، توضیح می‌دهد: «(نمی‌توانیم بگوییم) چون آمریکا پنجاه میلیارد بشکه نفت دارد، دیگر بازار نفت برایش اهمیتی ندارد؛ نه، بازار نفت، جهانی است…نفت در دنیا گران می‌شود، راکفلر هم نفت را با قیمت جهانی می‌فروشد. (دولت آمریکا) یارانه‌ای به این شرکت نمی‌دهند، کمکی نمی‌کند. به هر حال، تعادل‌های قیمتی و مکانیسم بازار کار خودش را می‌کند.»

برگ برنده ایران در مذاکرات

از این منظر، تحولات مرتبط با ایران و جایگاه ژئوپلیتیک آن در خلیج فارس، نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی به انتظارات بازار دارد. حساسیت بی‌سابقه بازار نفت به مذاکرات تهران و واشنگتن نشان می‌دهد که در مقطع کنونی، معادلات سیاسی میان دو کشور مستقیما به معادلات انرژی گره خورده است. وابستگی اقتصاد آمریکا به قیمت جهانی نفت، هرگونه جهش قیمتی را به یک چالش داخلی برای واشنگتن تبدیل می‌کند و همین مسئله، وزن و اهمیت موقعیت ایران در تعیین سمت‌وسوی قیمت نفت در شرایط بحرانی را دوچندان می‌سازد.